Ermənistan baş naziri Nikol Paşinyanın Gürcüstan səfəri İrəvan üçün fiasko ilə nəticələnməkdədir. Belə görünür ki, elə bu səfərdən sonra Ermənistanın iqtisadi blokadasına qoşulanlardan biri də Gürcüstan olacaq. Düzdür, Gürcüstan bunu Ermənistanın ona ərazi iddiası olması ilə bağlı etmir. Çində 2019-cu ilin sonlarında başlayan koronavirus xəstəliyinin artıq Qafqaza da çatması Tiflisi bu addımı atmağa vadar edir. İranın ardınca Ermənistanın Gürcüstan sərhədlərinin də bağlanması bu ölkə üçün fəlakət kimi qiymətləndirilir.
Məsələ burasındadır ki, Ermənistan onsuz da regionda təcrid vəziyyətinə düşmüşdü. Bu ölkənin xariclə əlaqəsi İran və Gürcüstan üzərindən həyata keçirilirdi. Amma artıq İranla sərhədlər bir neçə gündür bağlıdır. Bu, iki ölkə arasında iqtisadi münasibətlərə də təsir edir. Belə ki, İranla sərhədlərin bağlanması Ermənistan bazarına tədricən ağır zərbə vurur. İranla Ermənistan arasında həm ticarət, həm də turizm mübadiləsi xeyli dərəcədə zəifləyib. Bu da zəif və kövrək olan Ermənistan iqtisadiyyatına ciddi şəkildə mənfi istiqamətdə təsir edir. Xatırladaq ki, martın 1-də Ermənistanda koronavirusa ilk təsdiqlənmiş yoluxma faktı qeydə alınıb. Virus İrandan gəlmiş 29 yaşlı Ermənistan vətəndaşında aşkarlanıb. Hazırda koronavirus səbəbindən Ermənistanda 50-yə yaxın şəxs təcrid olunub.
Erməni biznesmen Vaqram Mirakyan isə qeyd edir ki, artıq yaxın günlərdə Ermənistan iqtisadiyyatı Gürcüstan hökumətindən də böyük zərbə ala bilər. Onun sözlərinə görə, Gürcüstan Ermənistan şirkətləri və yükdaşıyıcıları tərəfindən daşınan İranın tərəvəz və meyvələrinin ölkəyə girişinə qadağa qoyub:“Çoxlu sayda erməni şirkəti və fiziki şəxslər İrandan aldıqları meyvə və tərəvəzləri Ermənistan gömrüyündə qeydiyyatdan keçirir və Rusiya bazarında satır. Biz İran və Rusiya arasında vasitəçiyik. Biz pul qazanırıq, vergi isə Ermənistana qalır. Amma artıq vəziyyət dəyişib”. İndi Gürcüstan erməni yük maşınları üçün keçidi bağlayıb. Hazırda İranın kivi, alma, pomidor və digər kənd təsərrüfatı məhsulları olan xeyli sayda yük maşını Gürcüstan-Ermənistan sərhədində dayanıb. Vaqram Mirakyan bu xüsusda bildirib: “Təhlükə ondan ibarətdir ki, məhsul Ermənistanda qalsa, yerli bazarda çürüyəcək, çünki ölkədə bu qədər böyük istehlak yoxdur. Nəticədə qiymətlər fəlakətli şəkildə enəcək ki, bu da sektordakı bütün müəssisələrə, eləcə də yerli alma və ya tərəvəz satan qurumlara təsir edəcək. Şayiələr gəzir ki, Gürcüstan istənilən yük maşınının Ermənistana giriş-çıxışını qadağan etmək istəyir. Bütün hallarda diplomatik müdaxilə vacibdir”. Qeyd edək ki, Gürcüstan hökuməti koronavirus təhlükəsi səbəbindən Ermənistanla sərhədləri bağlayıb. Ermənistanın "Qraparak" nəşri yazır ki, Gürcüstanla sərhədlər uzun müddətə bağlı qala bilər. Çünki Ermənistan hakimiyyəti koronavirusla mübarizəyə hazır deyil və Tiflis də bunu nəzərə alır.
Qəzet yazır ki, söhbət təkcə İrandan gələnlər üçün qrip peyvəndi, maska çatışmazlığı, karantinə alınmamaqdan getmir, hətta ölkədə operativ qərargah da yaradılmayıb:"Bu, iqtisadiyyatdan müdafiəyə qədər yalnız sağlamlıq problemi deyil, məsələ ilk növbədə ordu ilə əlaqəlidir. Əsgərlərin qohumlarına ziyarət qadağası qoyulub, ancaq koronavirus hava-damcı yolu ilə ötürülən virusdur. Zabit heyəti və xidmət işçilərini qorumaq üçün nə edilir? Virus orduda yayılsa, necə olacaq? Bütün normal ölkələrdə əməliyyat qərargahları yaradılıb və ciddi şəkildə işlənmiş bir plan var. Ermənistanda bu yoxdur. Belə vəziyyətdə Gürcüstanın sərhədləri bağlaması normal haldır". Ermənistanın "Çiçəklənən Ermənistan" partiyasının lideri Haqik Tsarukyan hökumətin koronavirusun yayılmasına qarşı gördüyü tədbirlərin yararsız və səmərəsiz olduğunu bəyan edib. O deyib ki, hakimiyyət vaxtında tövsiyələrə məhəl qoymadı, bu gün isə özünə haqq qazandırmağa çalışır. O əlavə edib ki, apteklərdə qoruyucu maska və dərman tapmaq mümkün deyil:"Vəziyyət təhlükəlidir. Ermənistan hökumətinin iqtisadi proqramı ölkənin inkişafını təmin etmək qabiliyyətinə malik deyil. Mən Harvardda təhsil almamışam, ancaq biznes sahəsində böyük təcrübəm var. Ermənistan iqtisadiyyatını şifahi, ağızdan deyil, praktiki olaraq bilirəm. Bizə iqtisadiyyatın dirçəlməsi, kənd təsərrüfatının yaxşılaşdırılması, kiçik və orta biznesin inkişafı lazımdır. Amma bunlar yoxdur. Bu durumda İran və Gürcüstanla sərhədlərin bağlanması vəziyyəti daha da pisləşdirir”. Tsarukyan deyib ki, hökumət iqtisadi inqilab elan edəndə borc alanların sayı 1,5 milyon nəfər idisə, indi onların sayı artıq 1,6 milyonu keçib. Partiya sədri vurğulayıb ki, Ermənistanın iqtisadi inkişafı adi vətəndaşların həyat səviyyəsinin yüksəlməsinə təsir etmir. Belə vəziyyətdə Ermənistanın təcrid durumunun genişlənməsi isə sadə vətəndaşlara, iş adamlarına, idxal və ixracatla məşğul olanlara, Tsarukyanın fikrincə, əhəmiyyətli dərəcədə pis təsir edəcək. O, vəziyyətdən çıxış yolu olmadığını da bildirib və bu durumda ölkədə sosial narazalığın daha da dərinləşəcəyini vurğulayıb.
Nahid SALAYEV
