İlham Şaban: “Azərbaycanın dostu və qardaşı olan ölkənin bu dərəcədə möhkəmlənməsi həm də bizim uğurumuz deməkdir”
Rusiyadan başlayan və Qara dəniz üzərindən Türkiyəyə Kırklarelinin Vize rayonundan daxil olan “Türk axını” təbii qaz boru kəmərinin dəniz hissəsinin tikintisi başa çatıb.
Rusiya Prezidenti Vladimir Putin və Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan "Türk axını" boru kəmərinin dəniz hissəsinin tikintisinin yekunlaşması ilə bağlı keçirilən mərasimdə iştirak ediblər. Türkiyə Prezidenti R.T.Ərdoğan bildirib ki, layihənin işə salınması böyük siyasi, tarixi əhəmiyyətə malikdir. O, həmçinin, ümid edib ki, 2019-cu ildə qaz kəməri tam həcmi ilə işə düşəcək. Hazırda qaz kəmərinin yerin altında olan hissəsi hazır deyil.
Bu mühüm layihənin əhəmiyyətli bir hissəsinin istifadəyə verilməsi Türkiyənin regiondakı nüfuzunun artmasına nə kimi təsiri olacaq?
Neft Araşdırmaları Mərkəzinin rəhbəri İlham Şaban “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında bildirdi ki, Rusiyadan başlayan və Qara dəniz üzərindən Türkiyəyə daxil olan “Türk axını” təbii qaz boru kəməri Rusiya qazını ilkin mərhələdə Türkiyəyə, buradan da Avropaya çatdıracaq: “Bilirsiniz ki, Türkiyə hələ sovetlərin dönəmindən Rusiyadan təbii qaz almağa başlayıb. Türkiyə böyük ölkədir və onun təbii qaza tələbatı çox böyükdür. Əvvəl Türkiyə bu qazı tranzit ölkələr vasitəsilə Rusiyadan alırdı. Bu həm baha başa gəlir, həm də asılılıq yaradır. 2001-ci ildən başlayaraq, Türkiyə “Mavi axın” layhəsini həyata keçirməyə başladı və tədarük üçün lazım olan qazın bir hissəsini özü nəql etməyə başladı. Gələn ildən isə Türkiyə bu layihə vasitəsilə 30 milyard kub qazı birbaşa tranzit ölkə olmadan Rusiyadan nəql edəcək.
İki ayrı-ayrı boru kəmərilə təbii qaz ötürülməsini təmin edən xətt iki torpaq və iki dəniz hissədən ibarətdir. 2017-ci ilin may ayında dəniz hissəsinin tikintisinə başlanan layihənin ümumi gücü 31,5 milyard kubmetr səviyyəsində müəyyən edilib.
Dünyanın ən böyük təbii qaz ixracatçısı olan Rusiya ehtiyatlarını dünya bazarlarına köçürmənin strateji və təhlükəsiz yollarını müəyyən edərək təbii qaz ticarətində müxtəlif bazarlara çatmaq istəyir. Bu yollar arasında ən çox gündəmdə olan və Türkiyə ilə strateji tərəfdaşlığın davamını təmin edəcək “Türk axını” layihəsi Rusiyanın enerji siyasətinin əhəmiyyətli bir parçasıdır.
Enerji ehtiyatı göndərmə təhlükəsizliyini təmin etmək və geosiyasi mövqeyini gücləndirmək baxımından “Türk axını” layihəsi Türkiyəyə əhəmiyyətli üstünlüklər verir. Rusiya da Türkiyə kimi əhəmiyyətli ticarət partnyoru ilə ixracatını davam etdirmə fürsəti qazanır. Yəni bu layihə vasitəsilə Türkiyə həm özünü qazla birbaşa təmin edəcək, həm də böyük bir tranzit rolunu oynayaraq, ikinci boru vasitəsilə Rusiya qazını Avropaya nəql edəcək. 2020-ci ildən başlayaraq isə Türkiyə Azərbaycan qazını həmin boru vasitəsilə Avropaya nəql edəcək. Bu amillər Türkiyənin siyasi və iqtisadi əhəmiyyətini artırır və onu regionda əsl söz sahibinə çevirir. Bunun həm də Azərbaycan üçün önəmi böyükdür. Çünki Azərbaycanın dostu və qardaşı olan ölkənin bu dərəcədə möhkəmlənməsi həm də bizim uğurumuz deməkdir”.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
