Mübariz Qurbanlı: “Bunun qarşısını almaq isə dövlətin borcu və vəzifəsidir” Seyid Camal Əzimbəyli: “Mən ABŞ-da hazırlanan hesabatı qərəzli sayıram”
ABŞ-ın Beynəlxalq Din Azadlığı Komissiyasının növbəti illik hesabatında Azərbaycanda dini vəziyyətlə bağlı tənqidi məqamlar yer alıb. Hesabatın Azərbaycana aid hissəsində deyilir ki, rəsmi Bakı 2017-ci ildə də dini azadlıqlara münasibətdə özünün sərt mövqeyini dəyişdirməyib.
Hesabatda bildirilir ki, hakimiyyət dini fəaliyyətlərə müvafiq qanunlar və Cinayət Məcəlləsinin köməyi ilə tam nəzarət edir. Sənəddə, həmçinin, qeyd olunur ki, protestantlara, “Yehova şahidləri” təriqətinə və bəzi müsəlman qruplara qarşı polis reydləri 2017-ci ildə də davam edib. Sənəddə göstərilir ki, dövlətin diktə etdiyi qaydalara uyğun gəlməyən müsəlman liderlər saxlanır, cərimələnir. Hesabatda 2015-ci il Nardaran hadisələri, eyni zamanda, Müsəlman Birliyi Hərəkatı üzvlərindən 12 nəfərin müxtəlif ittihamlarla 12 ildən 17 ilədək azadlıqdan məhrum edildiyi xatırladılıb. O da deyilir ki, 2015-ci ildə qanuna edilmiş dəyişikliyin tələbi ilə dini qruplar rəsmi orqanlara fəaliyyətləri haqqında illik hesabat verməyə məcburdurlar.
Hesabatda qeyd olunan məqamları nə dərəcədə əsaslı saymaq olar?
Dini Qurumlarla İş üzrə Dövlət Komitəsindən bizə bildirdilər ki, qurumun sədri bu məsələyə münasibət bildirib və həmin açıqlamanı qurumun mövqeyi kimi dəyərləndirə bilərik. Mübariz Qurbanlının sözlərinə görə, hesabatda yanlış məlumatlar var: “Azərbaycanda ”Dini etiqad azadlığı haqqında" Qanun və Azərbaycan Konstitusiyası dini azadlıqları təmin edir. Azərbaycanda dini baxımdan hər hansı bir sərt mövqe nümayiş etdirilmir. Bizim ölkəmiz azad, demokratik, tolerant ölkədir. Ölkəmizdə dini konfessiyaların, müxtəlif dini qrupların azad şəkildə fəaliyyətinə hər cür şərait yaradılıb".
Mübariz Qurbanlı deyib ki, hazırda Azərbaycanda 809 dini icma qeydiyyatdan keçib. Bunların 777-si müsəlman, 31-i qeyri-müsəlman icmasıdır. Komitə sədri bildirib ki, Azərbaycanda bütün dini icmalar arasında konsensus var. M.Qurbanlı hökumətin bəzi addımlarını radikal qruplara qarşı mübarizə ilə əsaslandırıb: “Biz dini radikal qruplara qarşı mövqe göstəririk və dini radikal qruplara qarşı mübarizə aparılması üç istiqamətdə həyata keçirilir. Bu, inzibati, ideoloji və iqtisadi metodlardır. Bu da bütün ölkələrdə həyata keçirilir. Dini radikal qruplara rəvac verilməsi, nəticə etibarilə, təriqətlər, məzhəblərarası qarşıdurmaya və dini səpkidə toqquşmalara gətirib çıxara bilər. Bunun qarşısını almaq isə dövlətin borcu və vəzifəsidir”. Xüsusi xidmət orqanlarının radikal dini qruplara qoşulan şəxslərə qarşı səmərəli mübarizə apardığını qeyd edən Mübariz Qurbanlı ölkədə dini durumun sabit olduğunu bildirib. O deyib ki, Dini Qurumlarla İş üzrə Dövlət Komitəsi və Qafqaz Müsəlmanları İdarəsi birgə maarifləndirici tədbirlər həyata keçirməlidirlər. Eyni zamanda o, QMİ-nin dini icmaların qeydiyyata alınması üçün təqdimat verməsini normal iş adlandırıb.
Tanınmış şərqşünas Seyid Camal Əzimbəyli qəzetimizə açıqlamasında bildirdi ki, hesabatdakı məqamlar həqiqəti əks etdirmir: “Proseslərin içində olan gerçək din adamı kimi deyə bilərəm ki, bu hesabat da qərəzlidir və ikili standartlardan irəli gələn yanaşmanın bariz göstəricisidir. Azərbaycanda dini sahədə olan tolerantlıq dünyanın az sayda ölkəsində var. Dini dözümlülüyün nəticəsidir ki, bu qəbildən olan ən müxtəlif beynəlxalq tədbirlərə biz evsahibliyi edirik. Sizi əmin edirəm ki, heç hesabatın hazırlandığı ölkədə belə bizdəki qədər dini azadlıq yoxdur. Bizim qanunvericiliklə dinə nəzarət etdiyimizi bildirirlər. Burada qeyri-adi nə var ki? Dövlət qanunlarla idarə olunmalıdır. Bizm möhkəm qanunvericilik bazamız bütün sahələri əhatə edir. Hesab edirəm ki, dindən ən çox sui-istifadə halları olduğu üçün, prosesə məhz qanunvericiliyin tələbinə uyğun şəkildə nəzarət etməliyik. Bununla biz dini radikalizm və ekstremizmin qarşısını alırıq. Azərbaycanda bütün dinlər azaddır. Dini fəaliyyətə heç bir təzyiq edilmir. Mən ABŞ-da hazırlanan hesabatı qərəzli sayıram”.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
