Məhəmməd Əsədullazadə: “Avropa İttifaqı belə bir mövqedən çıxış etsə, bu, münaqişənin həllinə hansısa formada təsir göstərə bilər”
Məlum olduğu kimi, Ermənistan Xarici İşlər Nazirliyinin rəsmi saytında Aİ ilə Ermənistan arasında imzalanacaq razılaşmanın şərtləri açıqlanıb. Sənəddə deyilir ki, Ermənistan “Metsamor” AES-in fəaliyyətini dayandırmalı, ölkənin enerji təhlükəsizliyini təmin etmək üçün alternativ yollar tapmalıdır. Sözügedən açıqlama Ermənistanda birmənalı qarşılanmayıb.
Bu arada gürcü politoloq, tarixçi-alim Simon Kopadze mətbuata açıqlamasında bildirib ki, Ermənistanın Avropa İttifaqı ailəsinə daxil olması üçün “Metsamor” AES-in bağlanması yeganə şərt ola bilməz. Ermənistan, eyni zamanda, işğal etdiyi Azərbaycan torpaqlarından geri çəkilməli, işğala, terrora son qoymalıdır. Yalnız bundan sonra Ermənistanla işləmək olar.
Politoloq hesab edir ki, ikili standartları ilə seçilən Avropa İttifaqı, əslində, təkcə “Metsamor” AES-in bağlanması tələbini irəli sürməklə əsas məsələdən yayınır: “Belə olmasa idi, Avropa İttifaqı dövlətlərin ərazi bütövlüyü məsələsini, Ermənistanın işğalçılıq siyasətini qabardar, ondan işğala son qoymağı tələb edərdi və regionda sülhə nail olunardı. Ona görə də hesab edirəm ki, başqa dövlətin vassalı olan Ermənistan üçün “Metsamor” AES çox zəif şərtdir”.
Qeyd edək ki, Ermənistan noyabrın 24-də Aİ ilə tərəfdaşlığın genişləndirilməsinə dair müqavilə imzalamaq niyyətindədir.
Ancaq o da məlumdur ki, Ermənistan müasir tələblərə cavab verməyən AES işlətməklə yanaşı, digər dövlətin suverenliyinə, ərazi bütövlüyünə qəsd edib. Azərbaycan ərazilərinin 20 faizini işğal altında saxlayır. Aİ kimi mötəbər bir qurumun belə bir tələblə çıxış etməsinə çox böyük ehtiyac var. Bütövlükdə, sözügedən məsələ ilə bağlı beynəlxalq aləmdə çağırışların səslənməsi münaqişənin həllində necə rol oynaya bilər?
Məsələyə münasibət bildirən politoloq Məhəmməd Əsədullazadənin sözlərinə görə, ümumən belə çağırışların səslənməsi müsbət haldır: “Əvvəla Ermənistanda yerləşən “Metsamor” Atom Elektrik Stansiyası nəinki bu ölkənin özü üçün, Cənubi Qafqaz, Orta Asiya, Xəzər və Qara dəniz ölkələri üçün də ciddi təhlükəyə çevrilib. Bu AES 11 ballıq şkala üzrə zəlzələ olan risq zonasında yerləşir. İstifadə müddəti 2011-ci ildə bitən stansiyanın istismarını Ermənistan rəhbərliyi 2026-cı iləq qədər uzadıb. Qeyd edim ki, rəsmi İrəvan nüvə tullantılarını Azərbaycanın işğal olunmuş ərazilərində yerləşdirməklə yanaşı,Azərbaycanı bir neçə dəfə nüvə silahı ilə hədələyib. Qeyd edim ki, Ermənistanın sabiq baş naziri Qrant Baqratyan Ermənistanda nüvə silahının və “çirkli bomba”ların olduğunu bir neçə dəfə qeyd edib. Həmçinin, Azərbaycana qarşı bundan istifadə edəcəklərini vurğulayıb. Bundan əlavə, bu AES-dən nüvə qaçaqmalçılığı üçün istifadə olunur. Məhz zənginləşdirilmiş uran və sezium materiallarını Yaxın Şərqdəki qanunsuz qruplaşmalara çatdırmaq və qara bazarda dəyəri milyon dollarlarla ölçülən bu materialların gizli satışını təmin edən erməni qaçaqmalçıları dünya sülhünə ciddi təhlükə yaradır. Bu, Ermənistan rəhbərliyinin dövlət siyasətidir. Dəfələrlə Aİ və MAQATE bu stansiyanın təhlükəsi barədə həyəcan təbili çalıb. Ermənistanın ağır iqtisadi vəziyyəti bu stansiyadan istifadəni şərtləndirir. Köhnə nəsil reaktorla işləyən stansiyanın zədələnməsi Ermənistan üçün təhlükədir. İrəvandan 36 km aralıda yerləşən AES Ermənistanda baş verə biləcək hər hansı bir zəlzələ nəticəsində partlaya bilər. Aİ AES-lə yanaşı, işğal olunmuş torpaqlarla bağlı tələblə çıxış etsə, bu, böyük rezonansa səbəb olacaq. Ən başlıcası, bu, Ermənistanın işğalçı ölkə olaraq dünyada ifşa olunması baxımından mühüm əhəmiyyət kəsb edəcək. Ancaq təəssüflər olsun ki, Aİ hələ ki, Ermənistan qarşısında belə bir şərt qoymur. Bu azmış kimi, postsovet məkanında separatçı qurumlarla bağlı daha konkret mövqe sərgiləməsinə rəğmən, Dağlıq Qarabağ məsələsində həmin mövqedən çıxış etmir. Halbuki, belə bir mövqedən çıxış etsə, bu, münaqişənin həllinə hansısa formada təsir göstərə bilər. Bütün hallarda, bu yöndə çağırışların səslənməsi müsbət haldır”.
Vidadi ORDAHALLI
