Bu gün dünyanın xüsusi diqqətlə izlədiyi əsas hadisələrdən biri də İspaniyada baş verənlər, bu ölkənin bölünmə təhlükəsi ilə üz-üzə qalmasıdır. Kataloniya muxtar vilayətinin baş naziri Karles Puçdemon bildirib ki, yaxın həftələrdə müstəqilliklərini elan edəcəklər. Xatırladaq ki, Kataloniya muxtariyyətində müstəqillik referendumu oktyabrın 1-də keçirilib. Referendumun rəsmi nəticələrini açıqlayan Karles Puçdemon prosesdə iştirak edənlərdən 90 faizinin müstəqillik lehinə səs verdiyini deyib.
Katalonlar, lazım gələrsə, müstəqillikləri üçün hər bir addıma gedə biləcəklərini də bəyan ediblər. Karles Puçdemonun sözlərinə görə, Kataloniyanın yeni hökuməti artıq bu həftənin sonu, ya da növbəti həftənin əvvəli müstəqillik istiqamətində işləməyə başlayacaq. Puçdemon həmçinin qeyd edib ki, İspaniya hökuməti prosesə müdaxilə edərsə və Kataloniya hökumətini nəzarət altına almağa çalışarsa, bu onun böyük səhvi olacaq. O həmçinin əlavə edib ki, hazırda rəsmi Madrid və Kataloniya hökuməti arasında heç bir əlaqə yoxdur. İspaniya hökuməti isə əvvəlki kimi referendumu qanunsuz hesab edir və onun nəticələrini tanımır. İspaniya kralı altıncı Filipp də Kataloniyada keçirilən referendumu tanımayıb. Onun sözlərinə görə, Kataloniya hökuməti qanunsuz referendum keçirib və öz hərəkətləri ilə İspaniyanın vahidliyini dağıtmaq məqsədilə demokratik prinsipləri pozub: "Onlar qaydaları müntəzəm pozaraq qərarlar qəbul etdilər, ölkə hakimiyyətinə Kataloniyada bəslənən nifrəti göstərdilər". Ekspertlər isə bölünmə təhlükəsinin təkcə İspaaniya ilə məhdudlaşmadığını bildirir. Məsələn, bu gedişlə Şotlandiyanın Böyük Britaniyadan ayrılması, Belçikanın tezliklə Valloniya və Flarandiyaya bölünməsi qaçılmaz sayılır. İtaliyanın Padaniya adlandırılan şimal ərazilərində, Siciliya və Sardiniya adalarında, Fransanın Breton, Elzas, Provans və Korsika vilayətlərində də separatizm meylləri kifayət qədər yüksəkdir. Polşanın Sileziya, Çexiyanın Moraviya kimi vilayətlərində də separatizm meylləri müşahidə olunur. Bütün bunlar isə təsadüfi sayılmır. Ən azından ona görə ki, elə Qərbin separatçı rejimlərə münasibətdə ikili standartlardan çıxış etməsi bu vəziyyətin yaranmasında az rol oynamayıb. Xüsusən də Dağlıq Qarabağ münaqişəsinə münasibətdə indiyə qədər sərgilənən ikili münasibətlər belə bir vəziyyət formalaşdırıb. Məsələnn bu tərəfinə nəzər salan politoloq Qabil Hüseynli bildirir ki, Avropa separatizm məsələsində ikili standartlar nümayiş etdirməklə Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin həllində qeyri-səmimi olduğunu bir daha sübut etdi: “İspaniyada baş verən hadisələrə Avropa Birliyinin münasibətinə baxanda ikili standartların nə qədər xəcalətli, nə qədər zərərli olduğunu bir daha müşahidə etdik. Azərbaycanda baş qaldıran aqressiv separatizm daha sonra rusların və ermənilərin köməyi ilə qanlı müharibəyə çevrilib. Azərbaycan torpaqlarının 20%-i işğal edilib, 30 mindən çox şəhid, 350 milyard dollarlıq itkiyə məruz qalıb.
Kataloniyada baş verən hadisələrdə polisin aşırı güc tətbiq etməsi nəticəsində 850 nəfərin ağır yaralanması, daha sonra isə AB nümayəndəsinin İspaniyada separatizmə yol verməyəcəklərini bəyan etməsi separatizm məsələsində Avropanın prinsipial münasibətini ortaya qoyur. Özləri separatizmin əleyhinə olduqları halda Azərbaycanda aqressiv separatizmə, özü də bir neçə dövlət tərəfindən himayədarlıq edilən separatizmə qiymət verməkdə “çətinlik” çəkirlər. Hesab edirəm ki, bu məsələ elə belə bitməyəcək. Hələ qarşıda digər separatçı hərəkətlər var. İrlandiya, Şotlandiya, Flamand adaları və digər ərazilərdə separatçı qüvvələrin aktivləşməsi gözlənilir”. Ekspert bildirib ki, Avropa uzun müddət separatizm məsələsində prinsipallıq nümayiş etdirmədiyinə görə baş verəcək münaqişələrə hazırlıqlı olmalıdır: “ Avropa separatizmin əleyhinədirsə, Azərbaycanda baş qaldıran aqressiv separatizmə, dəfələrlə seçkilər keçirən, qondarma prezident, parlament yaradan, üstəlik də işğalı həyata keçirən qüvvələrə qarşı niyə loyaldır? Nəyə görə bu məsələlərdə prinsipiallıq nümayiş etdirmək istəmirlər? Deməli, çox təəssüflər olsun ki, Avropada xristian təəssübkeşliyi var. Onlar müsəlman dünyasında xristian anklavının yaranmasından məmnundurlar. Bu, separatizm də olsa, müharibə də olsa, onlar üçün məmnuniyyətlə qarşılanan bir hadisədir. Öz ölkələrində baş verəndə isə bunu insan haqlarına qarşı bir hərəkət kimi yozmağa çalışırlar. Bir sözlə, Avropanın əsas dəyərləri Kataloniyanın timsalında sınaqdan çıxa bilmədi. Gələcəkdə də bu proses davam edərsə, Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi istiqamətində davakar və aqressiv erməni sepratizminin qarşısının alınması yolunda prinsipial mövqe göstərilməyəcəksə, bundan sonra baş tutması ehtimal olunan Şimali İrlandiya, Uels, Şotlandiya və digər ərazilərdə bu kimi proseslər daha qabarıq surətdə olacaq. Bütün bunlar Bakının ərazi bütövlüyü məsələsində nə qədər haqlı olduğunu bir daha sübuta yetirəcək”.
İndilikdə isə Kataloniyada baş verənlər bir daha sübut edir ki, dövlətlərin siyasi və ərazi bütövlüyünün qorunması dünyada bir çox problemlərin qarşısını alan əsas amillərdən biridir. Azərbaycanın üzərində israrla dayandığı bu mövqenin kifayət qədər haqlı olduğunu artıq bütün dünya əyani şəkildə görür.
Tahir TAĞIYEV
