Vaqif Mehdiyev: “Ermənilər nə qədər xəritələr, atlaslar çap etsə də...” Həyat Məhərrəmova: “Azərbaycanda artıq işğal altında olan ərazilərin atlası hazırlanıb və bir neçə dilə tərcümə edilərək yayılıb”
İşğal altında olan ərazilərimizdə düşmən tariximizi, abidələrimizi, toponimlərimizi saxtalaşdırmaqla məşğul olur. Azərbaycan xalqının min illər yaşı olan abidələrini mənimsəməyə cəhd göstərən ermənilər zəbt etdikləri torpaqlarımızın fauna və florasına da sahib çıxmaqda israrlıdır. O da məlumdur ki, ermənilər bu gün işğal etdikləri Dağlıq Qarabağ ərazisi, onun təbiəti, infrastrukturu, turizm məkanları ilə bağlı turistlər üçün xəritələr, məlumat atlasları hazırlayıb. Bir neçə dildə tərtib edilən bu atlaslar da ermənilərin Azərbaycan ərazilərində saxtalaşdırma işlərini daha da genişləndirir.
İşğal altında olan ərazilərimizin ayrıca atlasının hazırlanmasına ciddi ehtiyac duyulur. Coğrafiyaçı alimlər bizimlə söhbətlərində bildirdilər ki, Dağlıq Qarabağın da milli atlası hazırlanıb.
Coğrafiyaçı alim Vaqif Mehdiyev bizimlə söhbətində bildirdi ki, erməni təxribatına cavab olaraq artıq bizim də atlasımız hazırlanıb: “Bəziləri deyir ki, indiki halda o xəritəni, atlası hazırlamaq mümkün deyil. Onlar hesab edir ki, bu atlası hazırlamaq üçün mütləq işğal altında olan ərazilər düşməndən təmizlənməlidir. Doğrudur, torpaqlarımız işğaldan azad edilməlidir. Hələ işğaldan azad edilməyibsə, biz bununla bağlı öz sahəmizdə işlər görməliyik. Həqiqət budur ki, Dağlıq Qarabağ və ətraf rayonlar erməni işğalına qədər başqa cür, işğaldan sonra isə tamam fərqli olub. Burada tarixin, Azərbaycan toponimlərinin, yer-yurd, dağ-çay adlarının dəyişdirildiyini, saxtalaşdırıldığını, bəşəriyyət üçün böyük maraq kəsb edən mağaraların, abidlələrin, məscidlərin, muzeylərin, kitabxanaların, mədəniyyət evlərinin, məktəblərin dağıdıldığını deyən mütəxəssislər hesab edirlər ki, işğal altında olan ərazilərdə dəhşətli vandalizm törədilib. İşğal altında olan torpaqların ayrıca milli atlasının hazırlanması yaxşı haldır, çünki bu atlas bir neçə dildə işıq üzü görüb və ondan xarici vətəndaşlar da bəhrələnə bilir. Onlar bilməlidir ki, bu torpaqlar bizimdir və ermənilər nə qədər xəritələr, atlaslar çap etsə də, işğal etdikləri ərazilərə turist cəlb etsə də, onlar bizim torpaqları gec-tez tərk edəcəklər. Dağlıq Qarabağın da milli atlasının hazırlanması erməni saxtakarlığını ifşa edir. İndi bizim süni peykimiz də var, yəqin ki, işğal altında olan ərazilərin görüntüləri peyk vasitəsilə əldə edilib”.
Alim onu da bildirdi ki, “Azərbaycan Respublikasının Milli Atlası”ın çap olunmasının bütün mənalarda əhəmiyyəti böyükdür. Bunun vacib dövlət sənədi olduğunu deyən V.Mehdiyev hesab edir ki, bu atlas xarici ölkə səfirliklərinə, eləcə də beynəlxalq qurumların Azərbaycan təmsilçiliklərinə, o cümlədən də xaricdə təhsil alan, çalışan gənclərə təqdim edilməlidir ki, onlar bu atlası təbliğ etsin: “Sözsüz ki, “Azərbaycan Respublikasının Milli Atlası”nın içində Azərbaycanla bağlı bütün göstəricilər qeyd olunub, o cümlədən də burada işğal olunmuş ərazilərimizlə, onun təbiəti, coğrafiyası, tarixi, bitki və heyvanat aləmi, təbii sərvətləri, arxeoloji abidələri, muzeyləri, kitabxanaları, məktəbləri, kəhrizləri, yer-yurd adları və s. bağlı ətraflı informasiya verilib. Bunun əhəmiyyəti böyükdür. Erməni yalanını ifşa etmək baxımından buna ehtiyac vardı”.
Qeyd edilənə görə, mövcud sahədə ixtisaslaşmış dövlət qurumu kimi Dövlət Torpaq və Xəritəçəkmə Komitəsi xəritə və atlasların istehsalı üzrə bir sıra tədbirlər həyata keçirib. Məlumatlara görə, 2003-cü ildən başlayaraq ölkəmizdə ilk dəfə olaraq Azərbaycan dilində topoqrafik xəritələrin tam istehsalat dövriyyəsi qurulub, orta məktəblərin coğrafiya, tarix və zoologiya fənləri üçün kompleks divar xəritə və atlasları, “Azərbaycan Respublikasının Ekoloji Atlası”, “Azərbaycan Respublikasının Torpaq Atlası”, “Azərbaycan Respublikasının Turist Atlası”, “Azərbaycan Respublikasının Tarixi Atlası”, “Azərbaycan Respublikasının Aqroiqlim Atlası”, “Naxçıvanın Tarixi Atlası” və s. hazırlanıb. Mütəxssislər qeyd edir ki, istehsal olunan hər bir xəritə və atlas keyfiyyət, məzmun və dizayn baxımından kartoqrafiya sahəsində mövcud beynəlxalq standartlara cavab verir.
Qeyd edək ki, Dövlət Torpaq və Xəritəçəkmə Komitəsinin rəhbəri, akademik Qərib Məmmədovun mətbuatda gedən fikrinə görə, 200-dən çox müxtəlif mövzuda xəritə və atlas nəşr edilib: “Ancaq heç şübhəsiz, bu sahədə komitənin ən böyük uğuru "Azərbaycan Respublikasının Milli Atlası"nın ərsəyə gəlməsində gördüyü işlərdir.
Müasir dövrdə Milli Atlas hər bir ölkə üçün onun siyasi-inzibati vəziyyətini, təbiətini, iqtisadiyyatını, flora və faunasını, kənd təsərrüfatını, sənayesini, təhsilini, səhiyyəsini, mədəniyyətini, tarixini və sair sahələrini kartoqrafik üsullarla əks etdirən önəmli atributlardan biri hesab olunur”.
Q.Məmmədov onu da vurğulayıb ki, təcavüzkar Ermənistan Respublikası da öz milli atlasını nəşr edən ölkələr sırasındadır: “İki cilddən ibarət Ermənistan milli atlasına ölkəmizin ərazi bütövlüyünə toxunan, tamamilə həqiqətə uyğun olmayan bir sıra məlumatlar, o cümlədən Azərbaycan Respublikasının işğal olunmuş ərazilərinin də xəritəsi daxil edilib. Bundan əlavə, qeyd etmək lazımdır ki, Ermənistan Azərbaycan Respublikasının ayrılmaz hissəsi olan Dağlıq Qarabağın da milli atlasını hazırlayıb. Sözügedən atlas müxtəlif dillərə tərcümə olunaraq dünya ölkələrinə paylanır. Bununla da Azərbaycanın ərazi bütövlüyü haqqında səhv fikir formalaşdırılır. Bütün bunları nəzərə alan Dövlət Torpaq və Xəritəçəkmə Komitəsi "Azərbaycan Respublikasının Milli Atlası"nın nəşrini sürətləndirmək məqsədilə bir sıra təkliflər irəli sürüb”.
Məlumdur ki, artıq bu strateji sənəd çap olunub və yayılıb. Qeyd edək ki, “Milli Atlas”ın nəşrinə mühüm bir dövlət vəzifəsi kimi yanaşılıb, “Azərbaycan Respublikasının Milli Atlası”nın çapının təmin edilməsi məqsədilə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti cənab İlham Əliyev 20 aprel 2011-ci il tarixli, 1436 saylı Sərəncam imzalayıb.
Məlumat üçün bildirək ki, “Azərbaycan Respublikasının Milli Atlası” 19 bölmədən, 444 səhifədən və 1000-ə yaxın xəritə, diaqram, cədvəl, izahedici mətndən, slaydlardan və digər vacib material və məlumatlardan ibarətdir. Atlasın məzmunu ölkəmizin bütün əsas iqtisadiyyat və sosial-mədəni sahələrini əhatə edir.
Tarixçi Həyat Məhərrəmova işğal altında olan ərazilərin atlasının hazırlanmasını yüksək dəyərləndirdiyini deməklə yanaşı, hesab edir ki, bu atlasın orta məktəblərə də təqdim edilməsi vacibdir: “Bilirsiniz ki, ermənilər uzun illərdir saxta tarix yaradır, müxtəlif xəritələr, atlaslar çap edir. İşğal etdikləri Azərbaycan ərazilərinin müxtəlif profilli atlaslarını hazırlayıblar. Hətta turist atlasları da çap ediblər. O xəritə və atlasları virtual məkanda da yayıblar. Bu böyük saxtakarlıqdır. Bir məqamı deyim ki, ermənilər nə qədər saxtalaşdırsa da, əllərinə bir şey keçməyəcək. Azərbaycanda artıq işğal altında olan ərazilərin atlası hazırlanıb və bir neçə dilə tərcümə edilərək yayılıb. Yadımdadır ki, xeyli əvvəl Dövlət Torpaq və Xəritəçəkmə Komitəsi və Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının (AMEA) birgə təşkilatçılığı ilə “Azərbaycan Respublikasının Milli Atlası” və “Cənubi Qafqaz: 1903-cü il” xəritəsi ictimaiyyətə təqdim edildi. Bu olduqca strateji əhəmiyyətə malik olan hadisədir. Biz tariximizi mərhələ-mərhələ öyrənib, ona daha yaxından bələd olur, onu sənədlərin dili ilə təqdim edirik. Azərbaycan alimləri və mütəxəssisləri milli xəritəçəkmə, atlasyaratma sahəsində xeyli irəliləyiblər. Bir vaxt bu sahədə durğunluq vardı, indi isə inkişaf diqqəti çəkir. Bir məsələni də deyim ki, “Azərbaycan Respublikasının Milli Atlası”nın tərtibatında süni peykimizin imkanlarından da istifadə olunub. Bu da müsbət göstəricidir”.
İradə SARIYEVA
