Azərbaycan müstəqillik əldə etdikdən sonra ölkənin bütün sahələri tədricən inkişaf etməyə başladı. Həmin ərəfədə müstəqil Azərbaycanın dünya ictimaiyyətinə tanıdılması, dünya azərbaycanlılarının həmrəyliyi də əsas məsələlərdən idi. 1993-cü ildə xalqın təkidi ilə Azərbaycan hakimiyyətinə yenidən rəhbərliyə qayıdan ümummilli lider Heydər Əliyevin ölkənin inkişafı üçün atdığı addımlardan biri də diaspora təşkilatlarının yaradılması, dünya azərbaycanlılarının təşkilatlanması, Azərbaycanın ilk müstəqillik dövründə yaşadığı faciələrin dünya ictimaiyyətinə çatdırılması oldu. Və ümummilli liderin bu siyasəti tezliklə müsbət nəticə verdi, xarici ölkələrdə yaşayan azərbaycanlıların təşkilatlanması başlandı.
Heydər Əliyev Azərbaycana qayıdandan sonra xalqı öz ətrafında birləşdirdi və diaspora quruculuğunun inkişafı istiqamətində ilk addımını atdı. Azərbaycan xalqı da bu uzaqgörən siyasətçinin təşəbbüsünü dəstəklədi, onun ətrafında sıx birləşdi.
Heydər Əliyevin bu addımı Azərbaycanda qütbləşmənin, etnik təbəqələşmənin, parçalanmanın qarşısını aldı. Həmin vaxtdan etibarən Azərbaycanda 31 dekabr-Dünya Azərbaycanlılarının Həmrəylik Günü kimi də qeyd edilməyə başladı və bu əlamətdar gün hər il keçirilir.
Heydər Əliyevin bu addımına qədər yeni müstəqillik əldə etmiş Azərbaycanda parçalanma, xaos, özbaşınalıq hökm sürürdü. Azərbaycan artıq etnik qruplaşmalara bölünməklə ölkədə parçalama başlanmış, ölkənin müstəqilliyi sual altına düşmüşdü. 1991-ci ilin oktyabrında canı, qanı bahasına müstəqillik nemətinə qovuşmuş Azərbaycanda cəmiyyətin qütbləşərək parçalanması, milli maraq və mənafelər ətrafında səfərbər olunmaması, birlik və həmrəylik ideyalarının özünə yer tapmaması ciddi problemə çevrilmişdi. Bu xaos ölkənin milli inkişafını yaddan çıxarmışdı.
1993-cü ilin iyun ayınadək Azərbaycanda vətəndaş sülhü və həmrəyliyi əvəzinə cəmiyyətdəki siyasi konfrontasiya kəskinləşərək ağır siyasi böhrana gətirib çıxarmışdı. Nəticədə ölkə parçalanmaq və müstəqil dövlətçiliyini itirmək təhlükəsi ilə üzləşdi. Çarəsiz qalan, xarici qüvvələrin təsiri altına düşmüş şəxslərin özbaşınalığının qurbanına çevrilən Azərbaycan xalqı bu təhlükədən, məhv olmaqdan ehtiyatlanaraq ümummilli lider Heydər Əliyevi Azərbaycana rəhbərlik etməyə, xalqı bu bəladan qurtarmağa çağırdı. Ulu öndər Heydər Əliyev xalqın dəvətini qəbul edərək hakimiyyətə qayıtdı və Azərbaycanın hüdudlarından kənarda yaşayan soydaşlarımızın vahid ideologiya və milli-mənəvi dəyərlər sistemi ətrafında birləşməsinə, onların malik olduğu güclü potensialın ümummilli problemlərinin həllinə yönəldilməsinə xidmət edən bir sıra tədbirlər həyata keçirdi.
Bu gün kimliyindən və siyasi mənsubluğundan, tutduğu cəbhədən, siyasi ideologiyadan asılı olmayaraq hər bir azərbaycanlı bunu etiraf edir. Hamı etiraf edir ki, Azərbaycanı bu bəladan, parçalanmadan məhz Heydər Əliyev xilas edib, azərbaycanlıların birləşməsi, təşkilatlanması üçün tədbirlərə start verib.
Müstəqil Azərbaycanın müstəqil dövlət dili - Azərbaycan dili
Heydər Əliyev hakimiyyətə qayıdışından sonra Azərbaycanda əldə edilmiş milli birlik respublikamızın ən qiymətli mənəvi-ideoloji sərvətlərindən biridir. Heydər Əliyev Azərbaycana ikinci rəhbərliyi dövründə vətəndaş sülhü və ümumxalq həmrəyliyinin möhkəmləndirilməsi xəttini davam etdirmiş, bu siyasi xətti özünün konkret addımları ilə kamil elmi-nəzəri konsepsiya səviyyəsinə qaldırmışdır. Bu gün aydın görünən həqiqətlərdən biri də budur ki, Heydər Əliyevin Azərbaycan tarixindəki möhtəşəm izləri yalnız müstəqil dövlət quruculuğu və onun siyasi-iqtisadi əsaslarının möhkəmləndirilməsi ilə yekunlaşmır. Ulu öndər həm də bütün dünya azərbaycanlılarının milli birliyinin yaranmasında fövqəladə rol oynamışdır. Heydər Əliyev milli dövlət quruculuğunun, dövlətçilik ənənələrinin formalaşdırılması istiqamətində əməli iş görmək, fəaliyyətini milli mənafe kontekstində qurmaq üçün var gücü ilə çalışır, xalqı da bu yöndə səfərbər etməyə çalışırdı. Ümummilli lider dövlətçilik ənənələrinin bərpa edilməsində, milli ruhun yaşadılmasında hər bir alimdən, şairdən, elm xadimindən, yazıçıdan daha çox mübarizə aparır, daha çox iş görürdü.
Heydər Əliyev azərbaycanlıların vahid xalq kimi monolitliyinin möhkəmləndirilməsi, milli diasporun formalaşdırılması baxımından ana dilinin də roluna xüsusi önəm verirdi. Çıxışlarında daim vurğulayırdı ki, milli dövlət quruculuğunun mühüm şərtlərindən biri milli-ədəbi dilin zəminində xüsusi rəsmi dil üslubunun formalaşmasıdır. Dövlət müstəqilliyini əldə etdikdən sonra Azərbaycan dilinin dövlət dili kimi işlədilməsinə əlverişli şərait yaranmışdı. Belə böyük və məsuliyyətli vəzifəni az qala təkbaşına həyata keçirən Heydər Əliyevə qarşı çıxanlar, min bir əziyyətlə yaratdığı dövlətçiliyimizə zərbə vurmaq istəyənlər də az deyildi. Lakin bu maneələri inamla dəf edən ümummilli lider Heydər Əliyevin "Azərbaycan əlifbası və Azərbaycan dili gününün təsis edilməsi haqqında" 9 avqust 2001-ci il tarixli fərmanı ilə xalqımızın əlamətdar bayramları sırasında biri də əlavə olundu. Həmin fərmana əsasən, avqust ayının 1-i hər il respublikamızda Azərbaycan əlifbası və Azərbaycan dili günü kimi geniş qeyd olunur. Məhz Heydər Əliyevin qətiyyəti, siyasi iradəsi və prinsipiallığı nəticəsində respublikamız həmin tarixdən etibarən tam şəkildə yeni əlifbaya - latın qrafikalı Azərbaycan əlifbasına keçdi. Ulu öndər Heydər Əliyevin ana dilinə böyük qayğısı, sədaqəti, dərin məhəbbəti onun yalnız əsl vətəndaşlıq, ana dilini sevmək, yüksək qürur hissləri ilə bağlı deyildi. Bu, eyni zamanda, onun öz ana dilini dərindən bilmək, həmin dilin bütün sirlərinə, gözəlliklərinə dərindən vaqif olmaq, onlardan məharətlə istifadə edə bilmək qabiliyyətindən irəli gəlirdi. Ulu öndər xaricdə yaşayan soydaşlarımızla görüşlərində onlara ilk növbədə məhz milli dili unutmamağı son dərəcə ciddiliklə tövsiyə edirdi. Bütün böyük siyasi xadimlər kimi, Heydər Əliyev də öz xalqının, ölkəsinin iqtisadiyyatı, maddi rifah halının yaxşılaşması ilə bərabər, onun ümummədəni tərəqqisinin qayğısına qalmış, xalqımızın dünyada layiqli yer tutmasına, obyektiv səbəblərdən bütün dünyaya səpələnmiş soydaşlarımızın ümummilli məqsədlər ətrafında birləşməsinə çalışmışdır.
Heydər Əliyev ideyaları və güclənən Azərbaycan diasporu
İctimai-siyasi sabitliyin, vətəndaş sülhünün təmini, habelə 1996-ci ildən başlayaraq ölkədə aparılan quruculuq tədbirləri, bazar iqtisadiyyatının elmi əsaslarının formalaşması, hüquqi dövlət quruculuğu, sosial sahənin inkişaf etdirilməsi milli diaspor quruculuğu prosesisə başlamaq üçün etibarlı zəmin formalaşdırmışdır. Bütün bu proseslər dünyanın müxtəlif bölgələrinə səpələnmiş, qəlbi Vətən eşqi ilə döyünən soydaşlarımızın diqqət mərkəzində olmuş, onlarda böyük qurur və sevinc hissləri doğurmuşdur. Respublikamızın beynəlxalq aləmdə daha geniş tanınması, dünya ölkələri ilə siyasi-iqtisadi, mədəni əlaqələrinin inkişaf etdirilməsi xaricdə yaşayan soydaşlarımızın təşkilatlanması prosesinə ciddi dəstək vermişdir. Azərbaycan diasporunun təşkilatlanması prosesində ən mühüm, taleyüklü hadisə isə 2001-ci il noyabrın 9-10-da Bakıda Dünya Azərbaycanlılarının I Qurultayının keçirilməsi olmuşdur. Ümummilli lider Heydər Əliyevin 2001-ci il mayın 23-də imzadığı sərəncama əsasən keçirilmiş qurultay dünyanın müxtəlif ölkələrində yaşayan soydaşlarımızın və həmvətənlərimizin müstəqil Azərbaycan Respublikası ilə əlaqələrinin möhkəmləndirilməsi, dünya azərbaycanlıları arasında birliyin və həmrəyliyin təmin olunması, Azərbaycan icmaları, cəmiyyət və birliklərinin fəaliyyətinin gücləndirilməsi və əlaqələndirilməsi baxımından yeni mərhələ açmışdır.
Bu gün Azərbaycan diasporlarının fəaliyyəti, azərbaycanlıların həmrəy olması bütün dünya ictimaiyyətinə səs salıb. Bu gün bütün dünya Azərbaycanlıları xarici ölkələrdə birləşib Azərbaycanı dünyaya tanıtdırır. Prezident İlham Əliyevin uğurlu siyasəti nəticəsində Azərbaycan diasporları güclənir, fəaliyyətlərini genişləndirir, Azərbaycan həqiqəttlərini dünya ictimaiyyətinə çatdırır.
Bu gün Azərbaycanda xarici ölkə səfirliklərinin sayının artması, xarici ölkələrin Azərbaycana maraq göstərməsi, azərbaycançılıq ideyalarının, Azərbaycan tarixinin, Azərbaycanın adət-ənənələrinin dünya ölkələri tərəfindən öyrənilməsi Azərbaycan diasporlarının fəaliyyətinin güclənməsinə gətirib çıxarır. Əgər 2006-cı ildə keçirilmiş II qurultayda Azərbaycanın 46 səfirliyi və konsulluğu mövcud idisə, hazırda onların sayı 70-dən artıqdır. Bu səfirliklərin yaradılmasında məqsəd təkcə ölkənin diplomatik münasibətlərinin genişləndirilməsi deyil, eyni zamanda xaricdə fəaliyyət göstərən diaspor təşkilatlarının əlaqələndirilməsi və təşkilatlandırılmasıdır. Dövlət başçısı İlham Əliyev bütün sahələrdə yüksək dinamiklə inkişaf edən Azərbaycanın beynəlxalq arenadakı nüfuz və mövqelərinin daha da gücləndirilməsini, respublikamız haqqında obyektiv, dolğun informasiyaların dünya ictimaiyyətinə çatdırılmasını milli diaspor təşkilatları və xaricdəki səfirliklərimiz qarşısında vacib məsələ kimi müəyyənləşdirmişdir.
"Xocalıya ədalət" kampaniyası, dünyaya səs salan addım
Bu gün Heydər Əliyev Fondunun vitse-prezidenti Leyla Əliyevanın həyata keçirdiyi "Xocalıya ədalət" kampaniyası dünyanın əksər ölkələrində dəstəklənir, erməni işğalçılarının Xocalıda törətdiyi vəhşilikləri dünya ictimaiyyəti qəbul edib. Məhz bu kampaniya çərçivəsində həyata keçirilən tədbirlərlə ermənilərin Xocalı sakinləri üzərində törətdiyi vandalizm, dinc sakinlərə qarşı soyqırım dünya ictimaiyyətinə çatırılıb. İndi əksər dünya ölkələri bu soyqırıma kifayət qədər qiymət verib, erməni vəhşiliklərinin şahidi olub.
Leyla Əliyeva, bununla yanaşı, bu gün xaricdə yaşayan azərbaycanlıların da birləşməsi, onların erməni diaspor təşkilatlarına layiqli cavab verməsi üçün də yorulmaz tədbirlər həyata keçirir. Bu gün xaricdə fəaliyyət göstərən diaspor təşkilatlıarı Leyla Əliyevanın dəstəyi ilə xarici ölkələrdə yüzlərlə tədbirlər keçirib və keçirməkdədir.
Azərbaycan abidələrinin erməni vəhşiliyinin qurbanına çevrilməsi sübutları
Azərbaycan diasporasının güclənməsində ölkənin birinci xanımı, Azərbaycanın vitse-prezidenti Mehriban xanım Əliyevanın xidməti isə danılmazdır. Mehriban Əliyeva Azərbaycanın xaricdəki mövqelərinin möhkəmlənməsində, beynəlxalq təşkilatların Azərbaycana marağının artmasında, ölkənin nüfuzunun beynəlxalq qurumlar yanında artmasında əvəzolunmaz xidmətləri var. Mehriban xanım Əliyevanın apardığı təbliğat nəticəsində Azərbaycanın qədim abidələri, incəsənət nümunələri beynəlxalq təşkilatların mədəni irslər siyahısına daxil edilib, onlarla tarixi abidələrimiz YUNESCO tərəfindən nəzarətə götürülüb. Həmçinin, ölkənin birinci xanımının səyi nəticəsində Azərbaycanın işğal ərazisindəki qədim abidələrinin erməni vandalları tərəfindən dağıdılması məsələsi də YUNESCO tərəfindən fakt kimi qəbul edilib.
Mehriban Əliyeva, bununla yanaşı, Azərbaycanın qədim incəsənət nümunələrinin dünya ictimaiyyətinə çatdırılmasında əvəzsiz rol oynayıb. Bu gün Mehriban xanımın səyi nəticəsində Azərbaycanın qədim xalçaçılıq sənəti, mədəniyyət nümunələri dünyada məşhurdur.
Mehriban Əliyevanın ölkənin birinci vitse-prezidenti seçilməsi gələcəkdə də Azərbaycanın və Azərbaycan diasporunun daha sürətli inkişafı və güclənməsinə səbəb olacaq.
Samir Güləliyev "Trend" İnformasiya Agentliyinin müxbiri
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Kütləvi İnformasiya Vasitələrinin İnkişafına Dövlət Dəstəyi Fondunun keçirdiyi müsabiqəyə təqdim etmək üçün.