Aqşin Əliyev: "Bu səfər hər iki ölkə üçün əhəmiyyətli olub"
Vüqar Bayramov: "Uzun müddət sanksiyalara məruz qalan cənub qonşumuzun indi Azərbaycanın əsas ticarət tərəfdaşlarından birinə çevrilməsi imkanları heç də az deyil"
Prezident İlham Əliyevin İran İslam Respublikasına rəsmi səfəri başa çatıb. Səfər çərçivəsində Prezident İlham Əliyev mühüm açıqlamalar verib. Ölkə başçısı bildirib ki, iki ölkə arasında iqtisadi sahədə çox gözəl əlaqələr mövcuddur. Prezidentin sözlərinə görə, ötən il Azərbaycan və İran arasında ticarət dövriyyəsi 70 faizdən çox artıb.
"Bu, əldə edilmiş razılaşmaların nəticəsidir. Bütün imzalanmış sənədlər həyatda öz əksini tapır və reallaşır. Təkcə keçən il mənim İrana və prezident Ruhaninin Azərbaycana səfərləri çərçivəsində 18 sənəd imzalanmışdır. Bu gün əlavə iki sənəd imzalanmışdır. Bu, əlaqələrimiz üçün möhkəm hüquqi baza yaradır. İran tərəfi Azərbaycana sərmayə qoymağa başlamışdır. Buna görə də minnətdarıq. Eyni zamanda, prezident Ruhaninin qeyd etdiyi kimi, Azərbaycan da Rəşt-Astara dəmir yolunun çəkilişi üçün böyük həcmdə maliyyə resurslarını səfərbər edib. Mən bir il bundan əvvəl bu salonda qeyd etmişdim ki, 2016-cı ildə Azərbaycan öz dəmir yolunu Azərbaycan-İran sərhədinə qədər çəkəcək. Biz buna nail olduq, bu artıq reallıqdır. Hətta Astaraçay üzərində dəmir yolu körpüsü tikilib, istismara verilib. Bu günlərdə birinci qatar artıq sərhədi yeni tikilmiş körpü vasitəsilə keçib"- ölkə rəhbəri iranlı həmkarı ilə mətbuata bəyanatla çıxışında deyib.
İlham Əliyev vurğulayıb ki, Azərbaycan və İranın birgə icra etdiyi "Şimal-Cənub" nəqliyyat dəhlizi tarixi hadisədir: "Bu layihə eyni zamanda regional əməkdaşlıq məsələlərinə mühüm töhfə verir. İndi regionda üçtərəfli formatların sayı çoxalır. Energetika sahəsində böyük uğurlar əldə olunub. Biz elektrik xətlərimizi birləşdirdik və indi mübadilə aparılır. Neft-qaz sektorunda əməkdaşlıq üçün yaxşı imkanlar var. İran şirkəti "Şahdəniz-2" layihəsinin fəal iştirakçısı və sərmayədarıdır. Xəzər dənizində müştərək neft-qaz əməliyyatlarının həyata keçirilməsi üçün bu gün geniş fikir mübadiləsi aparılmışdır. Xüsusilə müştərək iqtisadi komissiyanın fəaliyyətini qeyd etmək istəyirəm. Komissiya çox fəal işləyir və prezidentlərin bütün göstərişlərini vaxtlı-vaxtında və yüksək səviyyədə icra edir".
İlham Əliyevin İrana etdiyi son səfərin yekunlarını necə xarakterizə etmək olar?
Politoloq Aqşin Əliyevin sözlərinə görə, səfərin əhəmiyyətli olmasını müxtəlif amillərlə izah etmək olar: "Siyasi nöqteyi-nəzərdən bunu çox əhəmiyyətli saya bilərik. Çünki İranla bizi bir çox tellər bağlayır və biz qonşu ölkə kimi mehriban, dinc şəraitdə yaşamağa məcburuq. Bunu da mümkün edə biləcək amil qarşılıqlı maraqların qorunmasına əsaslanan münasibətlərin qurulmasıdır. Bu yöndə ölkə başçılarının reallaşdırdığı qarşılıqlı səfərlərin olduqca böyük əhəmiyyəti var. Bu, İlham Əliyevin İrana reallaşdırdığı ilk səfər deyildi. Bundan əvvəlki səfərlər də olduqca məhsuldar olub və bunun nəticəsidir ki, ölkələrimiz arasında mehriban qonşuluq münasibətləri mövcuddur. Tərəflərin verdiyi açıqlamalardan və bəyan edilən görüşlərin qrafikinə baxdıqda da məlum olur ki, bu səfər də hər iki ölkə üçün əhəmiyyətli olub. Ümidvarıq ki, bu səfərin nəticəsindən doğacaq daha xoş münasibətləri biz yaxın zamanlarda görəcəyik".
İqtisadçı Vüqar Bayramov isə səfərin iqtisadi aspektinə toxunub. Onun sözlərinə görə, Azərbaycan Prezidentinin İrana səfəri iki ölkə arasındakı iqtisadi münasibətlərin inkişafını bir daha gündəmə gətirib: "Cənub qonşumuza tətbiq edilən sanksiyalar yumşaldıldıqdan sonra İran region üçün aparıcı bazarlardan birinə çevrilməkdədir. 78 milyon istehlakçı, 1.459 trilyon dollar ümumdaxili məhsul və 63 milyard dollarlıq idxalı ilə İran cəlbedici iqtisadi tərəfdaşdır". Azərbaycanla İran arasında iqtisadi münasibətlər hansı səviyyədə inkişaf edə bilər sualına cavab olaraq ekspert bildirib: "Əvvəlla iki ölkə arasındakı rəsmi ticarət dövriyyəsi mövcud münasibətlərin səviyyəsini xarakterizə etmir və təbii ki, bu dövriyyənin artırılması olduqca vacibdir. İki dövlət arasındakı ticarət dövriyyəsi cəmi 123 milyon dollardır, halbuki, bu göstərici 10 il öncə yarım milyard dollardan çox idi. Deməli, ticari əlaqələrin genişləndirilməsi vacibdir. Azərbaycan bir sıra sənaye məhsulları ilə İran bazarına çıxış imkanı əldə edə bilər. İkincisi, İran turizm sahəsində ciddi tərəfdaş ola bilər. İranlılar üçün Azərbaycan yalnız Novruz bayramında deyil, eyni zamanda ilin digər fəsillərində də cəlbedici turizm məkanıdır. Bu isə real valyutanın ölkəyə daxil olması baxımından əlverişlidir. Üçüncüsü, İran kiçik və orta miqyaslı sənaye sərmayəsində yaxşı tərəfdaş ola bilər. Əczaçılıq, avtomobil və eləcə də qida sənayesində başlanan əməkdaşlıq buna misaldır.
İranın xarici sərmayəçi kimi Azərbaycan qeyri-neft sektorunda investisiyalarının həcminin artırılmasına ciddi şəkildə ehtiyac var. Dördüncüsü, Azərbaycan İrana investisiya etmək istəyən xarici sərmayədarlar üçün baza ölkəsi rolunu oynaya bilər. Bir sıra Qərb şirkətlərinin əsas ofislərini Azərbaycanda yaratmaqla, yəni ölkəmiz üzərindən İrana investisiya yönəldilməsinə nail olmaq mümkündür. Nəhayət, İran regional enerji və nəqliyyat dəhlizlərində Azərbaycanla tərəfdaşlıq edə bilər. Bütövlükdə, uzun müddət sanksiyalara məruz qalan cənub qonşumuzun indi Azərbaycanın əsas ticarət tərəfdaşlarından birinə çevrilməsi imkanları heç də az deyil".
Məhəmmədəli QƏRİBLİ