Elman Nəsirov: "Con Kerri məsələyə qeyri-peşəkar yanaşma sərgiləyib" "Bəli, bugünkü reallıqlarda Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin həlli mümkünsüz görünə bilər, amma reallıqlar çox tez dəyişir" ABŞ-ın dövlət katibi Con Kerri Vaşinqtonda "Aspen" Elmi-Tədqiqat İnstitutu və "Atlantik" həftəlik dərgisinin təşkil etdiyi 8-ci illik forumda çıxışı zamanı Dağlıq Qarabağ münaqişəsi ilə bağlı olduqca pessimist fikirlər səsləndirib.
Kerrinin sözlərinə görə, Dağlıq Qarabağ münaqişəsi kimi bir neçə dondurulmuş münaqişə var ki, onların nizamlanması hazırda mümkünsüz görünür, çünki, hər şeydən əvvəl, liderlər buna hazır deyil: "Hazırda Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin nizamlanması mümkün deyil. Azərbaycan və Ermənistan arasında yaranan Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin həll olunması üçün şərait hələ yaranmayıb. Bu gün bir sıra dondurulmuş münaqişələr, o cümlədən Ermənistan-Azərbaycan, Dağlıq Qarabağ münaqişəsi var ki, onların hazırda nizamlanma mümkünlüyü nəzərdən keçirilmir. İlk öncə ona görə ki, liderlər buna hazır deyil".
ABŞ-ın xarici siyasət idarəsinin rəhbəri bununla belə hesab edir ki, Fələstin-İsrail münaqişəsi bu tip münaqişələrə aid deyil. Onun fikrincə, belə münaqişələr mürəkkəbdir: "Əgər insanlar bir sıra kompleks qərarlar qəbul edərsə, belə münaqişələr keçmişdə qala bilər. Mən güman edirəm ki, İsrail-Fələstin münaqişəsi bu kateqoriyaya aiddir".
Azərbaycan XİN-in mətbuat katibi Hikmət Hacıyev ABŞ dövlət katibi Con Kerrinin "Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin nizamlanması üçün hələlik şərait yaranmayıb" açıqlamasına münasibət bildirib: "Ermənistan tərəfindən işğala məruz qalan dövlət kimi, münaqişənin tezliklə həllində ən maraqlı tərəf məhz Azərbaycan Respublikasıdır". O qeyd edib ki, Azərbaycan tərəfi Vyana və Sankt-Peterburq görüşlərinin ruhuna sadiq qalaraq, münaqişənin substantiv danışıqlar yolu ilə həllinin tərəfdarıdır: "KİV-ə çox məlumat verilməsə də, substantiv danışıqlar bu gün davam edir. Bu substantiv danışıqlar ATƏT-in Minsk Qrupunun həmsədr ölkələrinin dövlət başçıları səviyyəsində bəyan etdikləri kimi, qəbuledilməz status-kvonun dəyişdirilməsi və Azərbaycan ərazilərinin işğaldan azad olunması ilə nəticələnməlidir. Münaqişənin həlli ilə əlaqədar yeni formul və ya düsturların kəşf edilməsinə ehtiyac yoxdur. Münaqişənin həllinin siyasi-hüquqi əsasları çoxdan məlumdur. Bunu da BMT Təhlükəsizlik Şurasının məlum qətnamələri, beynəlxalq hüququn norma və prinsipləri və Helsinki Yekun Aktı təşkil edir".
H.Hacıyev xüsusi vurğulayıb ki, Helsinki Yekun Aktında xalqların öz müqəddəratını təyinetmə prinsipinin məhz dövlətlərin ərazi bütövlüyü prinsipinə xələl gətirməyəcək formada ifadə olunması təsbit edilib: "Müxtəlif bəhanə və təxribatlarla münaqişənin həllinə xələl gətirməyə çalışan tərəf məhz Ermənistandır".
Maraqlıdır, politoloqlar Kerrinin bu açıqlamasını necə dəyərləndirir? Məsələyə münasibət bildirən politoloq, millət vəkili Elman Nəsirov buna tənqidi prizmadan yanaşdı. Onun fikrincə, Kerrinin sərgilədiyi mövqe qeyri-peşəkar yanaşmadır: "Siyasətdə bir şey mümkündür, yaxud mümkün deyil şəklində ifadələr işlətmək düzgün deyil. Con Kerri məsələyə qeyri-peşəkar yanaşma sərgiləyib. Mən çox təəssüf edirəm ki, Kerri kimi bir diplomat politologiyanın əlifbası adlandırdığımız məqamı nəzərdən qaçırıb. Bəli, bugünkü reallıqlarda Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin həlli mümkünsüz görünə bilər, amma reallıqlar çox tez dəyişir. ABŞ-da kimin hakimiyyətə gələcəyi hələ bəlli deyil. Bu nöqteyi-nəzərdən, ABŞ kimi bir fövqəldövlətin münaqişənin həlli ilə bağlı bu cür aciz mövqe sərgiləməsi düzgün deyil. Kerri onu qeyd etməli idi ki, hakimiyyətdə olduğumuz dövrdə əlimizdə olan bütün imkan və rıçaqlardan yüksək səviyyədə istifadə etmədik və ABŞ-ın həll edəcəyi məsələlər sırasında Dağlıq Qarabağ münaqişəsi aşağı sıralarda yer tapdı. Bu baxımdan da onun həllində ABŞ öz qətiyyətli mövqeyini ortaya qoya bilmədi. Məsələyə bu cür yanaşılmalı idi. Fələstin münaqişəsini həll oluna bilən münaqişə kimi təqdim edib, Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin isə həllinin mümkünsüz olduğunu demək, hesab edirəm ki, münaqişənin həll olunmasına yox, onun həllinin buxovlanmasına xidmət edə bilər. Əslində belə ifadələr işlədilməməlidir".
Vidadi ORDAHALLI