"Bu səlahiyyətlərin yalnız referendumdan sonra seçiləcək prezident tərəfindən icra edilə biləcəyi irəli sürülür"
Bu gün ölkədə əsas müzakirə mövzularından biri də sözsüz ki, sentyabrın 26-da keçirilməsi nəzərdə tutulan Konstitusiyaya təklif olunan dəyişikliklərlə bağlı referendumdur. Referendumun ölkənin siyasi idarəçiliyində bir sıra ciddi yeniliklərə səbəb olacağı şübhə doğurmur.
Bunlardan ən mühümü, təbii ki, prezidentlik müddətinin 7 ilə qaldırılması və idarəçilikdə birinci vitse-prezident və vitse-prezident kimi yeni institutların yaradılmasıdır. Bu dəyişikliklər əslində özündə siyasi hakimiyyətin yenidən qurulmasını ehtiva edir. Daha dəqiqi, hakimiyyətin qolları arasındakı bölgüdə həm prezidentin mövqeyini gücləndirir, həm də icra hakimiyyətinin nisbətən təkmilləşməsinə və təmərküzləşməsinə şərait yaradır. Təbii ki, bunda referendumdan sonra hansı addımların atılacağının, idarəetmədə aparılacaq islahatların da rolu böyük olacaq.
Bütöv Azərbaycan Xalq Cəbhəsi Partiyasının sədri, millət vəkili Qüdrət Həsənquliyev də bu mövzuya toxunub və yaranmış vəziyyəti belə izah edib: "Konstitusiya qüvvəyə mindikdən sonra prezidentin birinci vitse-prezident və vitse-prezident təyin etməsi məcburidir. Prezident bunu etməlidir (bəzi ekspertlər hətta bu təyinatları da yalnız referendumdan sonra seçilən prezidentin edə biləcəyi qənaətindədir). Lakin Konstitusiya dəyişikliyindən sonra prezident dərhal 7 illik səlahiyyət müddəti əldə etmir. Ona görə ki, prezident 2013-cü ildə Azərbaycan xalqı tərəfindən beş illiyə mandat alıb. Bu mandatın müddəti 2018-ci il prezident seçkilərinə qədərdir. Növbəti prezident seçkilərindən sonra prezidentlik müddəti 7 il olacaq. Lakin referendumdan sonra prezidentin səlahiyyəti olacaq ki, növbədənkənar prezident seçkisi təyin etsin. Prezident bu səlahiyyətdən istifadə edə də bilər, etməyə də".
Qüdrət Həsənquliyev dəqiq məlumatı olmadığını bildirsə də, növbədənkənar prezident seçkilərinin keçiriləcəyini düşündüyünü bildirib: "Mənim qiymətləndirməmə görə, növbədənkənar prezident seçkilərinin keçirilməsi ehtimalı böyükdür, nəinki 2018-ci ili gözləmək. Hesab edirəm ki, həm Azərbaycandakı, həm də beynəlxalq baxımdan şərait buna imkan verir. Şərtlər uyğundur".
Maraqlıdır, digər ekspertlər referendumdan sonra növbədənkənar prezident seçkilərinin keçirilib-keçirilməyəcəyi barədə nə düşünür?
Politoloq Qabil Hüseynli qəzetimizə açıqlamasında bildirdi ki, referendumdan sonrakı islahatların nələr olacağı ilə bağlı indidən fikir yürütmək çətin olsa da, hesab edir ki, Azərbaycanda yeni prezident seçkilərinin keçirilməsi zəruridir: "Ona görə ki, Konstitusiyaya təklif olunan dəyişikliklərdə keçid müddəaları əksini tapmayıb. Yəni layihəyə referendumdan sonra dəyişəcək Konstitusiyanın müddəalarının indiki prezidentə də şamil olunduğu haqda hər hansı bir bənd salınmayıb. Bu da referendumdan sonra yeniləşən Konstitusiyanın prezidentə verdiyi səlahiyyətlərin indiki dövlət başçısı tərəfindən icra edilə bilməsini mübahisəli edir. Bu səlahiyyətlərin yalnız referendumdan sonra seçiləcək prezident tərəfindən icra edilə biləcəyi irəli sürülür.
Bu baxımdan İlham Əliyevin Konstitusiyaya dəyişikliklərdən sonra prezidentə verilən səlahiyyətlərdən tam istifadə edə bilməsi üçün növbədənkənar prezident seçkisinə getməsi zəruri sayılır".
Məhəmmədəli QƏRİBLİ