“Nikol Paşinyan hökuməti artıq öz planını həyata keçirməyin son mərhələsinə yaxınlaşır. Mənbələrimizə görə, arxiyepiskop Arşak həbs edildikdən sonra baş nazir bütün ermənilərin katolikosunun həbsinə start verəcək, çünki sonuncu heç bir güzəştə getmək istəmir. Paşinyan nəyin bahasına olursa-olsun onun tərəfinə keçən və II Qareginə xəyanət edən keşişlərin sayını artırmaq istəyir”. Bu fikirlər Ermənistanın “Joxovurd” qəzetində yer alıb.
Nəşr yazır ki, Paşinyan tezliklə II Qareginin istefası ilə bağlı mətnin yayılmasına nail olmağa can atır. Bunun ardınca katolikosun öz postundan uzaqlaşdırılması prosesi başlayacaq. Qeyd edək ki, Ermənistan məhkəməsi Eçmiədzin kanserinin rəhbəri arxiyepiskop Arşak Xaçatryan barəsində iki aylıq həbs qətimkan tədbiri seçib. Onun vəkili Arsen Babayan qeyd edib ki, müstəntiqlərin fikrincə, 2018-ci ildə arxiyepiskop kiməsə bütün ermənilərin katolikosu II Qareginin postundan əl çəkməsi tələbi ilə etiraz aksiyası keçirən fəalın çantasına narkotik maddə atmaq göstərişi verib. Xaçatryanın bunu etirazçıları gözdən salmaq üçün etdiyi iddia edilir. Vəkil onu da qeyd edib ki, təqsirləndirilən şəxsə qarşı irəli sürülən ittihamın istintaqın özünün təsvir etdiyi hadisə ilə heç bir əlaqəsi yoxdur. Qeyd edək ki, bu, erməni kilsəsinin nəzarətə götürülən dördüncü yüksək rütbəli keşişidir. Arxiyepiskop Baqrat Qalstanyan, Erməni Apostol Kilsəsinin Şirak Yeparxiyasının rəhbəri arxiyepiskop Mikael Ajapaxyan və Araqatsotn Yeparxiyasının primatı yepiskop Mkrtiç Proşyan hazırda istintaq təcridxanasındadırlar. Baş verənləri şərh edən erməni politoloq Suren Surenyants bildirir ki, ölkədə yeni repressiv mərhələnin əsası qoyulur: “Arxiyepiskopa qarşı irəli sürülmüş ittiham illərdir tətbiq edilən, artıq köhnəlmiş bir sxemin bütün xüsusiyyətlərini daşıyır, polis düşüncə tərzinə xas olan “cibinə narkotik atmaq” mexanikasını xatırladır. İstintaq orqanının versiyasına görə, o, 2018-ci ildə katolikosa qarşı aksiya keçirən şəxslərdən birini nüfuzdan salmaq üçün onun çantasına narkotik vasitə qoymağa cəhd edib”. Erməni politoloq vurğulayıb ki, bu, hüquqi baxımdan zəif və əsassız, dağılmağa məhkum bir ittihamdır, siyasi baxımdan isə hesablaşma aktıdır: “Bir neçə müşahidə. Əvvəldən proqnozlaşdırmışdım ki, dekabrın 10-12-də keçiriləcək Yepiskoposlar Yığıncağından əvvəl hakimiyyət katolikosa qarşı təzyiqləri artıracaq, süni gərginlik yaratmaqla onun mövqeyini zəiflətməyə çalışacaq. Arşak Srbazanın saxlanması bu prosesin məntiqi davamıdır və kilsə elitasına nəzarət etməyə yönəlib. Bütün bunların fonunda Brüssel Ermənistana “xarici informasiya manipulyasiyaları” və “müdaxilələrə qarşı mübarizə” adı ilə 12 milyon avro ayırdığını bəyan edir. Aİ-nin genişlənmə üzrə komissarı açıq şəkildə bildirir ki, Rusiya və onun “proksiləri” Ermənistanda Moldovadakı kimi aktivləşirlər”. Surenyants vurğulayıb ki, bu bəyanat yeni siyasi mühit formalaşdırır, burada anti-Rusiya ritorikası daxili repressiyaları legitimləşdirmək məqsədinə xidmət edir: “Moldova nümunəsi göstərdi ki, “təhlükələrin neytrallaşdırılması” paketi necə müxalifətə, mediaya, kilsə strukturlarına və ictimai nüfuz sahibi şəxslərə qarşı repressiyalarla hakimiyyətin avtoritar şəkildə yenidən seçilməsi alətinə çevrilə bilər. Bu kontekstdə 12 milyon avro texniki yardım deyil, daha çox siyasi mesajdır: Paşinyan hökumətinə “xarici təsirlərlə mübarizə” adı ilə repressiyaları davam etdirmək siqnalıdır. Elə bu kontekstdə də Arşak Xaçatryanın saxlanmasını dəyərləndirmək lazımdır, KQB metodları ilə həyata keçirilmiş açıq təxribatdır və hüquqi dövlət standartlarına uyğun gəlmir. Kilsəyə qarşı təzyiq halqası təhlükəli şəkildə daralır. Ermənistan yeni repressiv mərhələyə daxil olur, burada milli institutlar və ictimai nüfuz sahibi şəxslər hakimiyyətin yenidən seçilməsi üçün hədəfə çevrilir”.
“Qraparak” qəzeti yazır ki, Ermənistanın baş naziri bütün ermənilərin katolikosu II Qareginə qarşı kampaniyaya artıq səfirləri də cəlb edib. Qeyd edilir ki, baş nazir xaricdə akkreditə olunmuş diplomatlara yerləşdikləri ölkələrdəki Erməni Apostol Kilsəsinin yeparxiyalarının rəhbərləri ilə “izahat işi” aparmağı və onları hökumətin tərəfinə çəkməyi tapşırıb, bunun müqabilində müəyyən “imtiyazlar” vəd edib. Qəzetin yazdığına görə, ABŞ-dakı Erməni Apostol Kilsəsinin Qərb Yeparxiyasının Primatı arxiyepiskop Hovnan Terteryana II Qareginin vəzifəsindən uzaqlaşdırılacağı təqdirdə katolikos taxt-tacı vəd edilib. Terteryan katolikosu istefaya çağıran son petisiyanı imzalayanlardan biridir. Arxiyepiskopla danışıqlara Ermənistanın ABŞ-dakı səfiri Narek Mkrtçyan rəhbərlik edib və bu yaxınlarda arxiyepiskop tərəfindən təmtəraqlı şəkildə qəbul edilib. Ermənistan hakimiyyəti ilə Erməni Apostol Kilsəsi arasında qarşıdurma baş nazir Nikol Paşinyanın din xadimlərinin ünvanına sərt ifadələri və dövlət üçün əsas rolu nəzərdə tutan katolikosun seçilməsi prosedurunu dəyişdirmək təşəbbüsündən sonra daha da güclənib. Kilsəni müdafiə etməyə qalxan iş adamı və xeyriyyəçi Samvel Karapetyan da həbs edilib. Bu günlərdə bir qrup keşişin imzaladığı bəyanat hökumətyönlü sosial mediada görünəndə eskalasiya daha da sürətlənib. Onlar katolikos II Qaregini arxiyepiskop Arşak Xaçatryanın “küfr əməlini” ört-basdır etmək cəhdində günahlandırıb. Ardınca bəyanat müəllifləri baş nazir Paşinyanla görüşüblər. Ardınca 10 keşiş II Qaregini könüllü olaraq taxtdan əl çəkməyə çağıran və onu özbaşına idarəçilikdə, siyasətə müdaxilədə və kilsə rəhbərinin missiyası ilə bir araya sığmayan digər hərəkətlərdə günahlandıran yeni bəyanat yayıblar.
Nahid SALAYEV
