Firdovsi Şahbazov: “Putinin əsas istəyi Hindistan kimi böyük bazarı itirməməkdir”
Rusiya Prezidenti Vladimir Putin Hindistanda dövlət səfərindədir. Bu, Rusiya liderinin son dörd ildə Hindistana ilk səfəridir. Səfər iki gün davam edəcək. Putin Ukraynanın tammiqyaslı işğalından bəri ilk dəfə Hindistana səfər edir.
Moskva tətbiq edilən sanksiyalara baxmayaraq, Dehli ilə sıx münasibətlər saxlayıb: Hindistan Rusiyadan silah alır və Rusiya neftinin əsas istehlakçısı olaraq qalır. Hindistan və Rusiya arasında ticarət həcmi son beş ildə kəskin şəkildə artıb. 2025-ci ilin mart ayında bu rəqəm 68,72 milyard dollara çatıb, halbuki, 2020-ci ildə bu rəqəm cəmi 8,1 milyard dollar idi. Digər tərəfdən, Qərb hökumətləri bu yaxınlarda Modini Ukraynaya qarşı müharibəsinə görə Rusiyanı tənqid etməyə inandırmağa çalışıblar. Lakin buna cavab olaraq Hindistan lideri tərəfləri yalnız dialoqa çağırıb.
Bütün bunların fonunda, Putin Hindistandan əsas nəyi istəyir?
“Əks təqdirdə bu ölkənin iqtisadi itkiləri böyük olacaq və Rusiya bu itkilərin yerini doldurmaq gücündə deyil”
Sözügedən məsələyə aydınlıq gətirən iqtisad üzrə fəlsəfə doktoru Firdovsi Şahbazov “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında bildirdi ki, Putinin əsas məqsədi Hindistan bazarını itirməməkdir: “Düzdür, Hindistanla Rusiya arasında ənənəvi münasibətlər mövcuddur. Hələ SSRİ dönəmində tərəflər arasında sıx əlaqələr olub. Hindistan Rusiyanın təmsil olunduğu Şanxay Əməkdaşlıq Təşkilatının üzvü olsa da, rəsmi Dehli Qərblə də geniş əlaqələrə malikdir. Xüsusən də iqtisadi sahədə. Putinin əsas istəyi Hindistan kimi böyük bazarı itirməməkdir. Problem ondadır ki, Ukraynada gedən müharibə ilə əlaqədar Rusiya böyük maliyyə resursları itirir. Rusiya zəngin təbii resurslara malik olsa da, bu o demək deyil ki, ölkə sonsuza qədər müharibə aparmaq potensialına malikdir. Müharibə səbəbindən Rusiyada büdcə açığı böyüyür. Bu gün Rusiya neftinin əsas alıcılarından biri də Hindistandır. Həmçinin Rusiya bu ölkəyə silah, ağac məmulatları, sənaye məhsulları ixrac edir. Düzdür, Rusiya Hindistana çox ucuz qiymətə neft ixrac edir, amma həcmi böyük olduğu üçün bu onları qane edir. Ancaq son aylar həm ABŞ-ın, həm də Avropa İttifaqının bu yöndə Hindistana təzyiqləri artmaqdadır. Açıq bəyan edirlər ki, Hindistan Rusiyadan neft alışını dayandırmalıdır. Bu ilin avqustunda Tramp ABŞ-a idxal edilən Hindistan mallarına 50 faiz rüsum tətbiq edib. Bu, Hindistan üçün müəyyən iqtisadi sıxıntılar deməkdir. Çünki Hindistanın istehsal etdiyi bir sıra məhsullar məhz ABŞ bazarına ixrac olunur. Rüsumların tətbiqi bunu tormozlayır və nəticədə Hindistanda bağlanan iş yerlərinin sayı artır. Son dövrlər Hindistanın Rusiyadan neft idxalını azaltması barədə məlumatlar Putini narahat edir. Çox güman ki, Putin bunu önləməyə çalışacaq. Ancaq düşünmürəm ki, Hindistanın Baş naziri Narendra Modi birtərəfli siyasət yeritsin. Çünki Hindistan böyük ölkə olduğu üçün Rusiya ilə ABŞ arasında balansı qorumaq məcburiyyətindədir. Əks təqdirdə Hindistanın iqtisadi itkiləri böyük olacaq və Rusiya bu itkilərin yerini doldurmaq gücündə deyil”.
Vidadi ORDAHALLI
