Züriyə Ruslanqızı:“ Bakı ilə İrəvan arasında sülh sazişi imzalanmadan sərhədlərin açılması Ankaranın indiki siyasətinə uyğun gəlmir”
Bloomberg-in yazdığına görə, Türkiyə növbəti altı ay ərzində Ermənistanla quru sərhədini yenidən açmağı düşünür. Məqalədə qeyd olunur ki, “bu, Avropanın “soyuq müharibə” dövründən qalma sonuncu sərhəd bağlanmasını aradan qaldıracaq və Qafqazda ticarətin bərpasına yol açacaq”.
Nəşr qeyd edib ki, Türkiyə 1993-cü ildə Qarabağ münaqişəsi ilə bağlı müttəfiqi Azərbaycanla həmrəylik əlaməti olaraq sərhədi bağlayıb.
Mənbələr nəşrə bildiriblər ki, "Azərbaycanla diplomatik irəliləyiş və Türkiyə ilə sərhədlərin yenidən açılması Ermənistanın baş naziri Nikol Paşinyana iyun seçkilərindən əvvəl böyük təkan verəcək. Əgər o qalib gələrsə, Azərbaycan prezidenti İlham Əliyev Paşinyanla işləyə və sülh müqaviləsini rəsmiləşdirə biləcək".
Onlar bildiriblər ki, yalnız bundan sonra Türkiyə diplomatik münasibətləri bərpa etmək üçün Ermənistana səfir təyin edə biləcək.
Nəşr həmçinin xatırladır ki, Türkiyənin xarici işlər naziri Hakan Fidan ötən ay Azərbaycan və Ermənistan arasında yekun sülh müqaviləsi olmadan Türkiyənin münasibətləri bərpa etməyəcəyini bildirib.
Ermənistan və Türkiyə Xarici İşlər nazirlikləri şərh sorğularına cavab verməyib.
Məqalədə Türkiyə Xarici İşlər Nazirliyinə və mənbələrə istinadən "Türkiyə və Ermənistanın xüsusi elçiləri şənbə günü Akyaka-Ahurik sərhəd keçid məntəqəsinə baş çəkib və Qars-Gümrü dəmir yolu xəttinin bərpasını müzakirə etmək üçün Ermənistanın sərhəd şəhəri Gümrüdə görüşüblər. Yolun dəyişdirilməsi beş aya qədər çəkə bilər", - deyə Türkiyə Xarici İşlər Nazirliyinə və mənbələrə istinadən bildirilir.
Yerli rəsmilərə istinadən qeyd olunur ki, Türkiyə həmçinin ərazidə sərhəd patrulları üçün yeni yollar tikir.
Məqalədə deyilir ki, "Sülh sazişinin rəsmiləşdirilməsi regionda sabitliyin təmin olunmasına kömək edəcək, bu, Xəzər dənizi regionundan və Orta Asiyadan Rusiyadan yan keçərək Avropaya neft və qaz daşıyan enerji boru kəmərləri üçün vacib bir qovşaqdır".
Qeyd olunur ki, ABŞ Prezidenti Donald Tramp tərəfindən dəstəklənən müqaviləyə əsasən, ABŞ, Pekin və London arasında yeni şərq-qərb xəttinin bir hissəsini təşkil edəcək Ermənistan vasitəsilə Azərbaycan və Türkiyəni birləşdirən Beynəlxalq Sülh və Rifah üçün Tramp Marşrutu (TRIPP) adlanan nəqliyyat marşrutunun inkişaf etdirilməsi üçün eksklüziv hüquqlar əldə edib.
“Noyabrın ortalarında Ermənistan parlamentində çıxış edən Paşinyan marşrut üzrə tikinti işlərinin 2026-cı ilin ikinci yarısında başlayacağını bildirib. O əlavə edib ki, dəmir yolu keçmiş Sovet marşrutu ilə gedəcək, çünki onu başqa yerdə tikmək qeyri-realdır”, - deyə məqalədə bildirilir.
Qeyd olunur ki, Türkiyənin 2026-cı ilin əvvəlində sərhədi açması gözlənilir.
Bloomberg məlumat yayıb ki, guya Ermənistanda gələn il seçkiyə qədər, yəni iyun ayına kimi Türkiyə-Ermənistan sərhədi açılacaq. Doğrudanmı, Türkiyə bu addımı ata bilər?
Bu nə dərəcədə real görsənir? Sərhəd açıla bilərmi?
“Sərhədin iyuna qədər açılması ehtimalı hazırkı şərtlərə görə çox zəif görünür”
Politoloq Züriyə Ruslanqızı (Qarayeva) “Bakı-Xəbər”ə bildirdi ki, Bloomberg-in yazdığı kimi sərhədin iyuna qədər açılması iddiası diqqət çəkir: “Amma real vəziyyətə baxanda bunun baş verməsi çox çətin görünür. Türkiyə Ermənistanla normallaşmanı Azərbaycanla paralel aparır və Bakı ilə İrəvan arasında sülh sazişi imzalanmadan sərhədlərin açılması Ankaranın indiki siyasətinə uyğun gəlmir”.
Z.Ruslanqızının sözlərinə görə, üstəlik, Ermənistanın son dövrlərdə Qərbə daha çox yaxınlaşması, Fransadan silah alması və regionda yeni risqlərin yaranması Türkiyənin bu mövzuda ehtiyatlı davranmasına səbəb olur. “Ankara üçün əsas məsələ bölgədə sabitlik və uzunmüddətli sülhün təmin edilməsidir və bu olmadan sərhədlərin açılması inandırıcı görünmür.
Bununla belə, Türkiyə münasibətləri tam bağlamayıb və dialoq kanalları açıq qalır. Lazım gəldikdə yumşaq jestlər edilir, amma bunlar tam sərhəd açılışı səviyyəsində deyil. Əgər sülh prosesində ciddi irəliləyiş olsa, mərhələli addımlar mümkündür, amma yaxın aylarda böyük dəyişiklik gözləmək doğru olmaz. Ona görə də sərhədin iyuna qədər açılması ehtimalı hazırkı şərtlərə görə çox zəif görünür”-deyə Züriyə Ruslanqızı bildirdi.
İradə SARIYEVA
