Fuad İbrahimov: “Söhbət dəhliz fonunda Şərqlə Qərbin işgüzar fazaya daxil olmasından gedir”
“Tramp marşrutu” (TRIPP) layihəsinin icrası ABŞ və Ermənistan arasında əldə olunmuş razılaşmaya əsaslanır və Aİ bu məsələyə daha geniş regional əlaqəlilik çərçivəsində baxaraq ABŞ ilə danışıqlar aparır”.
Bunu Avropa İttifaqının genişlənmə üzrə ali komissarı Marta Kos “Tramp marşrutu” (TRIPP) layihəsində Avroittifaqın mümkün iştirakı barədə danışarkən bildirib.
“Söhbət Mərkəzi Asiyadan Avropaya gedən bir yoldan, cəmi 42 kilometrlik yol sahəsindən gedir. Bizim üçün vacibdir ki, gördüyümüz iş yalnız bu 42 kilometrlik hissə ilə məhdudlaşmasın, həm şərqə, həm də qərbə doğru uzanan bütün istiqamətləri əhatə etsin və bütün bu proseslər paralel şəkildə həyata keçirilsin. Öz ideyalarımız var. Bu məsələləri Türkiyə və Azərbaycanla müzakirə edirik. Buna görə də işi hissələrə bölməyin mənası yoxdur”, – Marta Kos deyib.
Deyir, yalnız 42 kilometrlə iş məhdudlaşmamalıdır. Bununla Aİ rəsmisi nə demək istəyir? Prosesə Aİ hansı real iqtisadi faydanı verə bilər?
“Belə görünür ki, Avroittifaq Orta Dəhlizin keçdiyi ölkələrə iqtisadi, maliyyə dəstəyi vermək istəyir”
Sözügedən məsələni “Bakı-Xəbər”ə şərh edən iqtisadçı-ekspert Fuad İbrahimovun fikrincə, Aİ sözügedən məsələyə kompleks yanaşır: “Həqiqətən də tək 42 kilometrlik bir dəhlizlə kifayətlənmək doğru deyil. Marta Kos bununla demək istəyir ki, ümumilikdə Mərkəzi Asiyanı Avropa ilə birləşdirən nəqliyyat infrastrukturuna kompleks yanaşmaq lazımdır. Söhbət dəhliz fonunda Şərqlə Qərbin işgüzar fazaya daxil olmasından gedir. Bu nə deməkdir? İşgüzar faza deyərkən ilk növbədə onun cazibədarlığı və əlverişliliyi olmalıdır. Biz bilirik ki, digər dəhlizlərlə müqayisədə, Orta Dəhliz qiymət əmələgəlmə prosesi nöqteyi-nəzərindən əlverişlidir. Zaman baxımından da olduqca üstün mövqedədir. Məsələn, Orta Dəhliz vasitəsi ilə Çindən Avropaya iki həftəyə mal çatdırmaq mümkündür. Belə bir mühitdə hansı proses pozula bilər? Məgər Zəngəzur dəhlizinin keçdiyi 42 kilometrdə əminamanlıq oldusa, bununla da bütün problemlər həll edilir? Xeyr. Məsələn, Qazaxıstanda gəmilərə yüklənən konteynerlər Xəzərdə problemlə üzləşsə, dəhliz cazibədarlığını itirə bilər. Aylarla, günlərlə öhdəliyi yerinə yetirə bilməmək daşıma zəncirində problem yarada bilər. Ona görə Aİ rəsmisi Cənubi Qafqazdan keçən nəqliyyat yollarına kompleks yanaşmaq təşəbbüsü ilə çıxış edir. Dəhliz boyunca hansısa ölkədə problem yaranarsa, bu, daşımaları yubadacaq. O baxımdan Orta Dəhliz üzərində yerləşən ölkələrdə siyasi, iqtisadi sabitlik vacibdir. Belə görünür ki, Avroittifaq Orta Dəhlizin keçdiyi ölkələrə iqtisadi, maliyyə dəstəyi vermək istəyir. Söhbət daşımalarla bağlı logistik infrastrukturun qurulmasından gedir. Hesab edirəm ki, bununla bağlı Aİ-nin maliyyə imkanları böyükdür. Bu, həm də Mərkəzi Asiya ölkələrinin Çindən iqtisadi baxımdan asılılığının azalmasına öz töhfəsini verə bilər”.
Vidadi ORDAHALLI
