Azərbaycan və Ermənistan arasında Zəngəzur dəhlizi ilə bağlı anlaşma rəsmi İrəvanın Kollektiv Təhlükəsizlik Müqaviləsi Təşkilatı (KTMT) ilə xudahfizləşməsi prosesini əhəmiyyətli dərəcədə sürətləndirir.
Hər halda bu xüsusda erməni mediasındaçoxsaylı maraqlı etiraflara rast gəlinir. Bu barədə danışmazdan öncə qeyd edək ki, Ermənistan Bişkekdə keçirilən KTMT Şurasının iclasında iştirak etmir.
Ölkənin xarici işlər nazirinin müavini Mnatsakan Safaryan iddia edib ki, bu hal hələ Ermənistanın Kollektiv Təhlükəsizlik Müqaviləsi Təşkilatından çıxması demək deyil: “Ermənistanın KTMT-yə münasibətdə siyasəti daha əvvəl müəyyənləşdirilmişdi: biz iştirak etmirik, lakin qərarların və sənədlərin qəbul edilməsinə mane olmuruq”. “Ermənistan nə üçün təşkilatdan çıxmır” sualını şərh edərkən nazir müavini qeyd edib ki, hazırkı mərhələdə İrəvan məhz belə bir xətti izləyir: “Ermənistan xarici siyasətini öz maraqlarından və yaranmış vəziyyətdən çıxış edərək yürüdür”. Ermənistan parlamentinin spikeri Alen Simonyan xarici işlər nazirinin müavini Mnatsakan Safaryandan fərqli olaraq hesab edir ki, ölkə faktiki olaraq Kollektiv Təhlükəsizlik Müqaviləsi Təşkilatını tərk edib: “Biz faktiki olaraq oradan çıxmışıq. Qalanlarına gəldikdə isə bunu siyasi məqsədəuyğunluq və danışıqların gedişinə buraxın”. Məsələ ilə bağlı “armenianreport” portalı yazır: “Ermənistanın Bişkekdə keçirilən KTMT sammitində iştirakdan imtina etməsi Rusiyanın Ermənistandakı “5-ci kolon”unda növbəti isterika raunduna səbəb olub. Parlamentin spikeri Alen Simonyanın Ermənistanın faktiki olaraq KTMT-dən çıxdığını bildirən bəyanatı alovun üstünə yağ töküb. Alen Simonyan, həmçinin vurğulayıb ki, bu hərbi-siyasi blokdan çıxmağın hər hansı anti-Rusiya mövqeyindən xəbər verdiyinə inanmır. Doğrudan da, parlament sədri ilə razılaşmamaq çətindir. Bu, ilk dəfə deyil ki, ölkəmiz KTMT tədbirlərində iştirakdan imtina edir, çünki bunu məqsədəuyğun hesab etmir, lakin Moskva ilə münasibətlər sabit qalır, iqtisadi əlaqələr bir an belə kəsilmir. Təbii ki, Köçəryan və Sarkisyanın rəhbərliyi altında İrəvanın bütün məsələlərdə ona şəksiz tabe olmasına öyrəşmiş Moskva hələ 7 ildən artıqdır ki, Paşinyan hökumətinin rusiyapərəst yox, ermənipərəst siyasət yeritməsi, həm Rusiya ilə, həm də onunla necə və hansı formatda əməkdaşlıq edəcəyini seçməsi fikrini qəbul etməkdə çətinlik çəkir. Münasibətlərin iqtisadi aspekti nisbətən aydın olsa da - bu, qarşılıqlı faydalıdır - İrəvanın hərbi aspektlə bağlı Rusiyaya sualları var. Daha doğrusu, əvvəllər suallar var idi, amma indi aydın başa düşülür ki, Ermənistanın təhlükəsizliyi Ermənistanın öz məsuliyyətidir. Biz artıq Moskvanın bizi qorumaq vədlərinə arxalanmırıq. Biz KTMT-nin nizamnaməsinə belə etibar etmirik.
Müvafiq olaraq, Paşinyan hökumətinin məqsədi özünü postsovet məkanında yeni “Varşava Müqaviləsi”nin komandiri hesab edən Putinin eqosuna uymaq olan boş KTMT tədbirlərində iştirak etmək üçün heç bir əsası yoxdur. İrəvan dəfələrlə bəyan edib ki, Moskva ilə hərbi əlaqələr mexanizmləri son illər tam işləməyib, KTMT-nin fəaliyyəti ölkəmizi qane etmir. Bu gün artıq demək olar ki, Ermənistanın KTMT-də iştirakı ilə bağlı dönüş nöqtəsi artıq keçilib. Son addım qalır: bu hərbi-siyasi blokdan de-yure çıxmaq. Amma nədənsə Paşinyan və komandası bu durumda ayaqlarını sürüyür. Eh, güman edə bilərik ki, onların öz səbəbləri var, əsas odur ki, KTMT-dən çıxmaq Ermənistan üçün təhlükəsizlik təhdidlərini artıracaq. İndi keçək bütün əvvəllər nəzarətdə olan media qurumlarını və “Telegram” kanallarını dolduran rusiyapərəst mələklərin fəryadı və iniltilərinə. Onlar qəzəblənirlər: Ermənistan rəhbərliyi niyə öz mövqeyini əsaslandıraraq KTMT ilə mübahisəli məsələləri müzakirə etmir? Axı bu, Ermənistanın de-yure üzvü olduğu yeganə hərbi-siyasi blokdur. Onların təşkilatın tədbirlərinə və təlimlərinə məhəl qoymamasının arxasında hansı məntiq dayanır? Yaxşı, cavab vermək üçün çətinlik çəkəcəyik. Ermənistan hakimiyyəti bu strukturun fəaliyyət göstərməməsi ilə bağlı Rusiya və KTMT Katibliyi qarşısında dəfələrlə məsələ qaldırıb. Hələ 2016-cı ilin aprelində Sarkisyanın dövründə İrəvan əməkdaşlıq məsələsini qaldırmışdı. Bizə rədd cavabı verildi. Paşinyanın dövründə isə 2020, 2021, 2022, 2023-cü illərdə KTMT bizi sadəcə olaraq ələ salıb. Bizi tənqid edirlər ki, erməni hərbçiləri KTMT-nin çoxsaylı hərbi təlimlərində iştirak etmirlər. Biz həmişə iştirak edirdik, amma bu, bizə hər hansı bir şəkildə kömək etdimi? Xeyr! Bir daha təkrar edək: biz indi bütün müdafiə məsələlərini özümüz həll edirik. Biz də öz sərhədlərimizi özümüz qoruyuruq. Təbii ki, həm “beşinci kolon”, həm də Moskva Zəngəzurda Azərbaycandan gələn hansısa təhlükə ilə bizi qorxutmağa çalışırdılar. Lakin bu avqustda Vaşinqton sammiti bu kozırı onların əlindən aldı. İndi bizi qorxutacaq heç nə yoxdur. Rusiya və “beşinci kolon” üçün yalnız o qalır ki, saçlarını yolub İrəvanın həm daxili, həm xarici siyasətdə, həm də hərbi-texniki əməkdaşlıq məsələlərində müstəqil kursunu tənqid etsinlər. Necə deyərlər, biz çox şey yaşadıq və bunun da öhdəsindən gələcəyik”.
Nahid SALAYEV
