Əgər Ukrayna müharibəsi Rusiyaya müəyyən güzəştlərlə yekunlaşsa, bu, Kremlin qonşu ölkələrə, o cümlədən Azərbaycana münasibətinə birbaşa təsir göstərə bilər. Rusiyanın Ukraynada əldə etdiyi uğur onu regional nüfuzunu artırmağa sövq edə bilər və qonşu ölkələr üzərində siyasi və iqtisadi təzyiq imkanlarını genişləndirə bilər.
Azərbaycanın enerji və ticarət layihələri, tranzit marşrutları bu təzyiq vasitəsi kimi hədəf ola bilər.
Azərbaycanın enerji və ticarət layihələri, tranzit marşrutları ölkənin iqtisadi və strateji əhəmiyyətini göstərən əsas sahələrdəndir. Bu layihələr həm ölkəyə gəlir gətirir, həm də qonşu ölkələr və beynəlxalq tərəfdaşlarla əlaqələri gücləndirir. Rusiya üçün bu sahələr təzyiq vasitəsi kimi istifadə oluna bilər.
Enerji layihələri məsələsində Azərbaycanın əsas ixrac marşrutları Bakı-Tbilisi-Ceyhan neft kəməri və Cənubi Qafqaz Boru Kəməri vasitəsilə həyata keçirilir. Rusiya regionun enerji bazarında böyük rol oynayır və bəzi hallarda tranzit yollarına alternativ imkanlar təqdim edə bilir. Bu, kəmərlərin təhlükəsizliyinə və ya qaz ixracına təzyiq göstərmək, qiymət məsələlərində siyasi və iqtisadi təsir yaratmaq imkanı verir. Həmçinin Rusiya Azərbaycan qazının Avropa bazarına çıxışını məhdudlaşdırmaq üçün strateji manevrlər edə bilər.
Ticarət və tranzit marşrutları baxımından Azərbaycan coğrafi mövqeyinə görə Cənubi Qafqazı Şimal-Cənub və Şərq-Qərb tranzit yolları ilə birləşdirir. Rusiya bu marşrutların təhlükəsizliyi, sərhəd nəzarəti və logistika xərcləri üzərində təsir göstərə bilər. Gömrük prosedurlarını uzatmaq, yük daşımalarında məhdudiyyətlər tətbiq etmək və tranzit xidmətlərini öz ticarət maraqlarına yönəltmək Rusiyanın istifadə edə biləcəyi metodlardır.
Qısaca desək, enerji və tranzit layihələri Rusiya üçün diplomatik, iqtisadi və strateji təzyiq vasitəsidir. Bu sahələrdə məhdudiyyətlər yaratmaqla Moskva Azərbaycanın regional siyasətinə və qərar verməsinə müəyyən dərəcədə təsir edə bilər.
Eyni zamanda, Rusiya hərbi baxımdan regionda daha sərt mövqe göstərməkdə ehtiyatlı ola bilər, çünki beynəlxalq arenada imicini qorumağa çalışacaq. Azərbaycanın balanslı xarici siyasəti, Qərb və Türkiyə ilə əlaqələrinin güclü olması Moskva təzyiqlərinin ölçüsünü məhdudlaşdıra bilər.
Amma digər postsover respublikalarının hamısında belə imkanlar mövcud deyil.
Rusiya güzəştlə əldə etdiyi Ukrayna qələbəsini qonşu ölkələrdə nüfuz artırmaq üçün istifadə edə bilər, lakin hər bir ölkəyə yanaşması fərqli olacaq. MDB ölkələrində, xüsusilə Azərbaycan və Gürcüstanda, siyasi dialoq və iqtisadi vasitələr əsas təsir mexanizmləri ola bilər. Azərbaycanın diplomatik manevr imkanları və regiondakı strateji rolu bu prosesdə təhlükəsizlik və iqtisadi maraqlarını qorumağa imkan verir.
Beləliklə, Ukraynada güzəşt Rusiyanın qonşu ölkələrə münasibətini dəyişdirə bilər, lakin Azərbaycanın güclü balans siyasəti və çoxvektorlu xarici əlaqələri potensial risqləri azaltmağa imkan verir. Digər qonşular isə bu cür risqlərdən sığortalanmayıb.
Akif NƏSİRLİ
