Tural İsmayılov: “Təhsil və elm sahəsində ortaq tədqiqat mərkəzlərinin yaradılması intellektual kapitalı birləşdirmək baxımından strateji addım olacaq”
“Türk dövlətlərinin rəsmi qurumları arasında müxtəlif sahələr üzrə – 34 istiqamətdə əməkdaşlıq formatları mövcuddur”.
Bu fikri Azərbaycan Prezidentinin köməkçisi – Prezident Administrasiyasının Xarici siyasət məsələləri şöbəsinin müdiri Hikmət Hacıyev Türk Dövlətləri Təşkilatına üzv ölkələrin qeyri-hökumət təşkilatlarının həmrəylik forumunun rəsmi açılış mərasimində çıxışı zamanı deyib. O qeyd edib ki, bugünədək qeyri-hökumət təşkilatlarını bir araya gətirən xüsusi bir format olmayıb. Məhz bu səbəbdən, bu gün böyük sevinc hissi ilə qeyd edə bilərik: “İnsanlararası əlaqələrin vacib halqası və hərəkətverici qüvvəsi olan qeyri-hökumət və vətəndaş cəmiyyəti institutları ilk dəfə olaraq bir araya gəlib və bu yeni əməkdaşlıq formatının təməlini qoyublar”.
Qeyd edildiyi kimi, türk dövlətlərinin rəsmi qurumları arasında müxtəlif sahələr üzrə – 34 istiqamətdə əməkdaşlıq formatları var. Bəlli olduğu kimi, əməkdaşlığın yeni istiqaməti QHT oldu. Maraqlıdır, gələcəkdə hansı istiqamətlər üzrə əməkdaşlıq mümkündür?
“Gələcəkdə əməkdaşlıq ehtimalı ən çox strateji kommunikasiya sahəsində ortaya çıxacaq, çünki informasiya təhlükəsizliyi artıq milli təhlükəsizliyin ayrılmaz hissəsidir”
Siyasi şərhçi Tural İsmayılov “Bakı-Xəbər”ə şərhində bildirdi ki, Türk Dövlətləri Təşkilatının institusional xəritəsi genişləndikcə sübut olunur ki, bu platforma artıq simvolik birlik deyil, real koordinasiya mərkəzinə çevrilir: “Hikmət Hacıyevin vurğuladığı 34 əməkdaşlıq istiqaməti bu inteqrasiyanın dərinliyini göstərir və QHT-lərin prosesə daxil edilməsi bu xəritəyə yeni nəfəs gətirir. Bu format bir növ “xalq diplomatiyasının” rəsmi tanınmasıdır və təşkilatın yumşaq güc arxitekturasını gücləndirir. Gələcəkdə əməkdaşlıq ehtimalı ən çox strateji kommunikasiya sahəsində ortaya çıxacaq, çünki informasiya təhlükəsizliyi artıq milli təhlükəsizliyin ayrılmaz hissəsidir. İkinci istiqamət rəqəmsal iqtisadiyyatın harmonizasiyası olacaq; çünki türk dövlətləri eyni rəqəmsal bazar standartlarından istifadə etməklə daha sürətli inteqrasiya əldə edə bilər. Üçüncü xətt enerji təhlükəsizliyi və yaşıl keçid siyasətinin koordinasiyasıdır, çünki regional enerji layihələri yeni mərhələyə keçir. Həmçinin müdafiə sənayesi sahəsində texnologiya mübadiləsi və ortaq istehsal modelləri real gündəmə çevrilir. Təhsil və elm sahəsində ortaq tədqiqat mərkəzlərinin yaradılması isə intellektual kapitalı birləşdirmək baxımından strateji addım olacaq. Mədəni irs diplomatiyası da genişlənəcək, çünki ortaq köklər üzərində yumşaq güc bazasının qurulması təşkilatın gücünü artırır. Kənd təsərrüfatı təhlükəsizliyi və ərzaq logistikasında birgə mexanizmlər də prioritet ola bilər. Sağlamlıq diplomatiyası çərçivəsində ortaq epidemioloji monitorinq sistemləri qurmaq isə risqlərin idarə olunmasını asanlaşdıracaq. Ümumilikdə proses göstərir ki, TDT yalnız siyasi birlik deyil, sistemli inteqrasiyaya yönələn uzunmüddətli geosiyasi layihədir. Məhz buna görə QHT-lərdən başlayan yeni xətt gələcək genişlənmələrin xəbərçisidir və təşkilatın çoxsəviyyəli əməkdaşlıq modelini tamamlayır”.
Günel CƏLİLOVA
