Müşfiq Ələsgərli: “Bu layihə sosial şəbəkələrdə aktivliyi ilə seçilən gənc nəslin informasiya standartlarını mənimsəməsi baxımından əlamətdardır”
Azərbaycan Respublikasının Medianın İnkişafı Agentliyi, Azərbaycan Respublikasının Gənclər Fondu və “Regional İnkişaf” İctimai Birliyinin birgə təşkilatçılığı ilə könüllülük proqramı çərçivəsində “Milli Mətbuat 150 – Rəqəmsal erada gənclər və media savadlılığı” layihəsinə start verilir.
MEDİA-nın yaydığı məlumatda qeyd edilir ki, sentyabr-dekabr aylarını əhatə edəcək layihə çərçivəsində 10-dan artıq regiondan 500-dən çox gəncin iştirakı ilə mətbuat tarixi və yeni media istiqamətində, eyni zamanda media savadlılığı mövzusunda təlim, praktik və interaktiv sessiyaların təşkil edilməsi nəzərdə tutulur.
Layihənin məqsədi fəal sosial media istifadəçisi kimi zərərli məlumatların təsirinə daha çox məruz qalma ehtimalı olan gənclərin müasir media və kommunikasiya sahəsində biliklərinin artırılması, media savadlılığı mövzusunda bacarıqlarının təkmilləşdirilməsi, dezinformasiya ilə mübarizədə maarifləndirmənin və həmrəyliyin gücləndirilməsidir.
Belə bir layihənin keçirilməsi ictimaiyyət tərəfindən təqdir olunur. Maraqlıdır, zərərli məlumatların təsirinə daha çox məruz qalma ehtimalı olan gənclərin çevrəsi necə müəyyən olunacaq? Bölgələrdə qeyd edilən kateqoriyaya məruz qalan gənclərin müəyyənləşdirilməsi üçün hansı mexanizmlər tətbiq oluna bilər?
“İnsanlar xəbər istehsalı, emalı və istehlakı barədə ən azı ümumi bilgilərə malik olmalıdırlar, bütün bu elementlərin hamısı “media savadlılığı” proqramında ifadə olunur”
Mətbuat Şurası İdarə Heyətinin üzvü, media eksperti Müşfiq Ələsgərli “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında qeyd etdi ki, rəqəmsal transformasiya, onlayn informasiya resurslarının inkişafı, sosial media platformalarının çoxalması yaşadığımız dövrdə informasiya axınını sürətləndirir. Həmçinin, sosial şəbəkə platformalarının çoxalması, geniş auditoriyanı əhatə etməsi imkan yaradır ki, cəmiyyət üzvləri özləri də çox vaxt xəbər istehsalçısı və ya xəbər mənbəyi rolunda çıxış etsinlər: “Azərbaycanda da durum eynidir. 2025-ci ilin birinci yarısında Azərbaycanda sosial şəbəkə istifadəçilərinin sayı ümumi əhalinin təxminən 70 faizinə yaxın olub. Bu baxımdan indi hər bir kəs ya xəbər alıcısı, ya da xəbər istehsalçısıdır. Yəni xəbər, məlumat emalı günümüzün ayrılmaz bir parçasıdır. İnsanlar, hətta fərdi istəkləri olmasa belə, hər gün yüzlərlə informasiyanı eşidir, görür və dinləyirlər. Təəssüf ki, gündəlik xəbər dövriyyəsi təkcə etibarlı, düzgün məlumatlardan ibarət deyil. “Yanlış xəbər”, “saxta xəbər”, “dezinformasiya” da xəbər dövriyyəsində böyük paya malikdir. Analitik mərkəzlər qeyd edirlər ki, “saxta xəbər”in qlobal informasiya dövriyyəsində çəkisi 45-80 faiz aralığında dəyişir və dünya üçün ən aktual problemlərindən birinə çevrilir. Analitik mərkəzlər bildirirlər ki, sosial şəbəkə platformaları digər kommunikasiya platformalarına nisbətdə “saxta xəbəri” 6 dəfə daha sürətlə yayır. Biz sosial şəbəkə istifadəçilərinin sayını və sosial şəbəkələrdə saxta xəbərin yayılma tempini müqayisə etsək görərik ki, “saxta xəbər” insanları çaşdırır, səhv qərarlar verməsini, yanlış addımlar atmasını şərtləndirir. “Saxta xəbər”i, “dezinformasiya”nı “dünya üçün yeni fəlakət” adlandırırlar. Bu cür xəbər bolluğunda düzgün olanı seçmək, informasiya etibarlılığını müəyyənləşdirmək üçün insanların müəyyən bacarıqlara malik olması zərurəti yaranır. İnsanlar doğru xəbəri saxta xəbərdən ayırd edə bilməli, yalan xəbərin təsirinə düşməkdən yayınmağı bacarmalıdırlar. Yaxud, özləri xəbər mənbəyi rolunda çıxış edərkən, obyektiv davranmağı bacarmalıdırlar. Bir sözlə, insanlar xəbər istehsalı, emalı və istehlakı barədə ən azı ümumi bilgilərə malik olmalıdırlar. Bütün bu elementlərin hamısı “media savadlılığı” proqramında ifadə olunur.
Əlamətdar haldır ki, 2022-ci ildən qüvvəyə minmiş “Media haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanunu ölkəmizdə media savadlılığının artırılmasını zəruri tələb kimi irəli sürür. Qanunun 10-cu maddəsi ölkə vətəndaşlarının media savadlılığının artırılması yönündə öhdəlikləri müəyyən edir. Buna uyğun olaraq, müxtəlif proqramlar icra olunur, tədbirlər gerçəkləşdirilir. Medianın İnkişafı Agentliyi media savadlılığının artırılması yönündə işlərin səməriliyini təmin etmək üçün xüsusi proqram və internet informasiya resursu hazırlayıb. 2023-cü ildə Agentlik “Medialiteracy” portalını (https://medialiteracy.media.gov.az/) yaradaraq istifadəyə verib. Bu portal media savadlılığı istiqamətdə məlumat almaq istəyənlər üçün mühüm töhfəyə çevrilib və çox böyük auditoriyanı faydalandırır.
Medianın İnkişafı Agentliyi paralel olaraq “media savadlılığı həftəsi” qismində kampaniyalar təşkil edir. Agentliyin media savadlılığının artırılması üzrə proqramları bu cür sistemli şəkildə təşkil etməsi vətəndaşların mövzuya marağını artırır. Bu sırada Medianın İnkişafı Agentliyinin, Azərbaycan Respublikasının Gənclər Fondu və “Regional İnkişaf” İctimai Birliyinin birgə təşkilatçılığı ilə könüllülük proqramı çərçivəsində “Milli Mətbuat 150 – Rəqəmsal erada gənclər və media savadlılığı” layihəsinə start verilməsi də təqdir olunası haldır. Bu, sosial şəbəkələrdə aktivliyi ilə seçilən gənc nəslin informasiya standartlarını mənimsəməsi baxımından əlamətdardır”.
Günel CƏLİLOVA
