Nəsimi Məmmədli: "…Alyaska görüşündən sonra tam əmin oldu ki..."
Sentyabrın 5-də Donald Tramp 200-cü prezident sərəncamını imzalayıb. Bu sənədlə o, ABŞ Müdafiə Nazirliyinin adını Müharibə Nazirliyi adlandırıb. Bu, İkinci Dünya müharibəsinin sonuna qədər müdafiə idarəsinin adı idi.
Yeni şöbənin yaradılması kimi rəsmi ad dəyişikliyi Konqresin təsdiqini tələb edir, ona görə də adının dəyişdirilməsi rəsmi olmayacaq.
BBC-nin əldə etdiyi sənədin mətninə əsasən, sərəncam müdafiə nazirinə, onun idarəsinə və tabeliyində olanlara yeni addan əlavə ad kimi istifadə etmək səlahiyyəti verir.
Sərəncama əsasən, Pentaqonun rəhbəri Pete Heqset indi öz vəzifəsini “Müharibə katibi” adlandıra bilər. Sərəncamda deyilir: “Müharibə İdarəsi” başlığı yalnız özümüzü müdafiə etmək qabiliyyətinə diqqət yetirən “Müdafiə Departamenti”ndən daha güclü hazırlıq və qətiyyət siqnalı verir”.
Adın dəyişdirilməsi, sənədə görə, “agentliyi milli maraqlara yönəldəcək və düşmənlərə Amerikanın öz maraqlarını təmin etmək üçün müharibə aparmağa hazır olduğuna dair siqnal göndərəcək”. Ağ Ev hələlik rebrendinqin nə qədərə başa gələcəyini açıqlamayıb. Amerika mətbuatının hesablamalarına görə, xərc bir milyard dollara çata bilər: yüzlərlə agentliyin adı dəyişdirilməli, simvollar, e-poçt ünvanları, formalar və s. yenilənməli olacaq. Qarşıdan gələn fərmanı ilk olaraq “Fox News” xəbər verdi. Pentaqon rəhbəri Pete Heqset X sosial şəbəkəsində kanalın postunu "MÜHARİBƏ BÖLMƏSİ" şərhi ilə (böyük hərflərlə) retvit edib.Yerləşdiyi binanın beşbucaqlı formasına görə tez-tez Pentaqon adlandırılan Müdafiə Departamenti 1947-ci ildə hazırkı formada yaradılıb.
Şöbə Hərbi Dəniz Departamentini, Ordu Departamentini və Hərbi Hava Qüvvələri Departamentini birləşdirdi. Son ikisi əvvəllər bir şöbə idi, 1789-cu ildən bəri mövcud olan Müharibə Departamenti.
1947-1949-cu illərdə birləşmiş şöbə Milli Müharibə İdarəsi adlanırdı və 1949-cu ildə indiki adını - Müdafiə Departamenti adını aldı.
Donald Tramp ABŞ-ın hər iki dünya müharibəsində “inanılmaz qələbələr tarixinə” malik olan agentliyi öz tarixi adına qaytarmaq niyyətindən dəfələrlə danışıb. "Mən əminəm ki, Konqres lazım olarsa razılaşacaq. Mən hətta bunun (Konqres razılaşmasının) lazım olduğunu düşünmürəm", - Tramp avqustun sonunda jurnalistlərə deyib.
Pete Heqset müdafiə naziri kimi artıq bir neçə hərbi baza və gəminin adını dəyişib. Xüsusilə, onun fəaliyyəti dövründə Bayden administrasiyasının Konfederasiya liderlərinin adını daşıyan yeddi bazanın adının dəyişdirilməsi ilə bağlı qərarı ləğv edildi: Fort Bragg (2023-2025-ci illərdə Fort Liberty) və Fort Benning (2023-2025-ci illərdə Fort Mur) əvvəlki adlarına qaytarıldı. İyun ayında açıq şəkildə gey və LGBT hüquqları müdafiəçisi Harvey Milkin adını daşıyan USNS Harvey Milk, USNS Oscar V. Peterson adlandırıldı.
Pentaqon adının dəyişdirilməsini Heqsetin müdafiə departamentində “döyüşçü mədəniyyətini” əks etdirmək istəyi kimi göstərib.
Tramp Müdafiə Nazirliyini Müharibə Nazirliyinə çevirdi, ABŞ müharibə siyasətinə keçir? Tramp sülh siyasətindən imtina edir?
"Tramp administrasiyasının xarici siyasətində yeni yanaşmaların üzə çıxacağı istisna deyil"
Politoloq Nəsimi Məmmədli baki-xeber.com-a bildirdi ki, D.Tramp prezident seçildikdən sonra Rusiya ilə Ukrayna arasındakı müharibəni tezliklə bitirəcəyini düşünürdü. "Geosiyasi planlarını da əsasən bunun üzərində qurmuşdu. Avropa İttifaqına və Ukraynaya müəyyən təzyiqlər etməklə Rusiyanı qane edəcək bəzi addımlar da atdı.
Amma Alyaska görüşündən sonra tam əmin oldu ki, bu müharibəni bitirmək alınmayacaq.
Eyni zamanda Tramp düşünürdü ki, Rusiya ilə yaxınlaşmaqla Çini sıxışdırmaq mümkün ola bilər. Şanxay Əməkdaşlıq Təşkilatının sammitindən aydın oldu ki, Rusiya ilə Çin bir-birinə dəstəyini davam etdirəcək.
İndi ABŞ-ın qarşısında seçim imkanları hələ tam tükənməsə də azalıb. Avropa israr edir ki, Rusiyanı sülhə məcbur etmək üçün Ukraynanın gücləndirilməsi, silahlandırılması vacibdir. Bu isə müharibənin daha da alovlanması və hətta yayılması ehtimalını artırır.
Təbii ki, belə bir şəraitdə sürətli silahlanma və güc nümayişi ön planda olacaq. ABŞ-ın da bu prosesdən kənarda qalmayacağı şübhəsizdir"-deyə N. Məmmədli qeyd etdi.
N.Məmmədlinin sözlərinə görə, digər tərəfdən Trampın başlatdığı “ticarət müharibəsi” iqtisadi baxımdan ABŞ üçün əlverişli olsa da, siyasi baxımdan dərin geosiyasi problemlər yaradır: "Odur ki, Tramp administrasiyasının xarici siyasətində yeni yanaşmaların üzə çıxacağı istisna deyil".
İradə SARIYEVA
