Qulamhüseyn Əlibəyli: “Zaxarovanın şərt xarakterli açıqlaması Azərbaycan üçün qəbuledilməzdir”
Rusiya Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü Mariya Zaxarova Azərbaycanla Moskva arasında münasibətlərin normallaşması üçün şərt irəli sürüb. O bildirib ki, Azərbaycanın həbsdə saxladığı 13 Rusiya vətəndaşının azadlığa buraxılması münasibətlərin yaxşılaşması istiqamətində mühüm addım ola bilər.
Zaxarova qeyd edib ki, bu məsələ avqustun 22-də Həştərxanda keçirilən Azərbaycan-Rusiya iqtisadi əməkdaşlıq məsələləri üzrə hökumətlərarası Dövlət Komissiyasının iclasında ətraflı müzakirə olunub və Moskvanın mövqeyi Azərbaycan nümayəndə heyətinə çatdırılıb.
Sözügedən Rusiya vətəndaşları İrandan narkotik maddələrin tranziti, internet üzərindən yayılması və kiberdələduzluqda ittiham olunaraq həbs ediliblər. Belə çıxır ki, indi onlar bu cinayət əməlinə görə cəzalandırılmasın? Yaxud da Azərbaycan həbs etdiyi Rusiya vətəndaşlarını birtərəfli buraxmalıdır?
“Rusiya hakimiyyəti daxilində müəyyən qüvvələr ölkəmizlə münasibətləri yaxşılaşdırmaq istəyir, amma...”
Sözügedən məsələni “Bakı-Xəbər”ə şərh edən sabiq millət vəkili, hüquqşünas Qulamhüseyn Əlibəylinin fikrincə, Zaxarovanın son dövrlər verdiyi bir sıra açıqlamalar diplomatik etika qaydalarına o qədər də uyğun gəlmir: “O cümlədən, dövlətlərarası münasibətlərdə qəbul olunmuş sadə nəzakət qaydalarına da uyğun gəlmir. Konkret olaraq Azərbaycanla bağlı açıqlama da bu qəbildəndir. Yəni Azərbaycan-Rusiya münasibətlərini konkret cinayətdə ittiham edilən şəxslərin azad olunması ilə əlaqələndirməyin özü Azərbaycana bir siyasi təzyiqin, özü də kobud şəkildə olan formalardan biridir. Halbuki, Azərbaycan tərəfinin ittihamı sübut edəcək müəyyən dəlilləri var. Təbii ki, hər bir dövlət öz vətəndaşlarının hüquqlarını xaricdə də müdafiə etməlidir. Burada söhbət diplomatik vasitələrdən gedir. Ancaq bu, hər hansı bir dövlətə publik, açıq şəkildə şərt qoymaq şəklində ola bilmir. Adətən dövlətlərarası beynəlxalq səviyyəli görüşlərdə qabardılmadan müzakirə edilir. Bununla bağlı beynəlxalq təcrübə var. İctimaiyyətə bir çox hallarda bununla bağlı məlumat verilmir. Yaxud məlumat verilsə də, bu, ümumi razılaşma əsasında həyata keçirilir. Zaxarovanın danışıq tonundan belə məlum olur ki, Azərbaycan nümayəndə heyəti ilə danışıq aparılsa da razılıq əldə edilməyib. Bu səbəbdən Azərbaycana təzyiqləri gücləndirmək barədə fikirləşirlər. Başa düşmək istəmirlər ki, artıq Azərbaycanla təzyiq dilində danışmaq mümkün deyil. O cümlədən, Rusiyanın Azərbaycana təsir imkanları xeyli azalıb. Ona görə də Rusiya orada yaşayan soydaşlarımıza təzyiq etməklə Azərbaycana təsir etməyə çalışır. Lakin bu zaman Azərbaycanın sərt təpkiləri ilə üzləşmiş olur. Digər versiya da ola bilər. Ola bilsin, Rusiya hakimiyyəti daxilində də Azərbaycanla münasibətləri gərginləşdirmək istəyən qüvvələr çoxdur. Bu günlərdə Pekində Rusiya prezidenti Vladimir Putinin Prezident İlham Əliyevə yaxınlaşıb salamlaşması adi nəzakət qaydası hesab edilsə də, amma hər halda bir jest idi. Çünki həmin jestdən sonra Putin iki ölkə münasibətlərinin nizama salınması istiqamətində müsbət fikir söylədi. Bu o deməkdir ki, salamlaşma heç də adi nəzakət jesti deyildi. Fikrimcə, Rusiya hakimiyyəti daxilində müəyyən qüvvələr Azərbaycanla münasibətləri yaxşılaşdırmaq istəyir. Ancaq görünür, bu niyyət hələ tam Rusiya hakimiyyətini əhatə etməyib. Yəni hakimiyyətdə ikitirəlik mövcuddur. Prezident bir məsələni deyir, XİN başqa məsələni. Ona görə də bütün bunları artıq Rusiya öz hökuməti daxilində müəyyənləşdirməlidir. Bütün hallarda, Zaxarovanın şərt xarakterli açıqlaması Azərbaycan üçün qəbuledilməzdir. Bildiyim qədər, rəsmi Bakı bunu rədd edib. Azərbaycanın da Rusiyadan tələbləri var. Bu, daha çox ötən il vurulan mülki təyyarəmizlə bağlı tələblərdir. Azərbaycan haqlı olaraq kompensasiya ödənilməsini, təyyarəni vuranların cəzalandırılmasını tələb edir. Bu da beynəlxalq hüquq normalarına, mülki aviasiyanın təhlükəsizliyi haqqında normalara tamamilə uyğun olan bir məsələdir. Çox təəssüf ki, Rusiya bundan boyun qaçırır və Azərbaycana alternativ şərtlər irəli sürmək istəyir. Yəni konkret cinayət əməlində ittiham edilən şəxslərin azad edilməsini istəyir. Özü də kobud şəkildə. Bu isə Azərbaycan üçün qəbuledilməz şərtdir”.
Vidadi ORDAHALLI
