Faiq Ələkbərli: “İndiki şəraitdə Rusiya bölgədən çıxarılır, konsulluq açmağa bağladığı ümidləri puç olur”
Rusiya tərəf Qafanda konsulluq açmaq istədiyi barədə bir neçə dəfə rəsmi açıqlama versə də, buna nail ola bilmədi. İran orda konsulluq açmağa müvəffəq olsa da, Rusiya aça bilmir. Ermənistanın baş naziri N.Paşinyan Rusiyanın Qafanda konsulluq açmaq istəyini geri çevirib və “olmaz” deyib.
Diplomatik mənbələrə yaxın dairələrdən bildirilir ki, Paşinyan Rusiyaya icazə verməsə də, amma yaxın vaxtlarda hətta Fransanın da Qafanda konsulluğu açılacaq.
Rusiya niyə Qafanda konsulluq aça bilmədi? Halbuki, buna çox cəhdlər edirdi. Paşinyan Putinə nə üçün “yox” dedi?
“Heç vaxt konsuluq aça bilməyəcək, onun bu iddiası həyata keçməyəcək, bu mümkün də olmayacaq”
AMEA-nın Fəlsəfə və Sosiologiya İnstitutunun şöbə müdiri, fəlsəfə doktoru, siyasi ekspert Faiq Ələkbərli “Bakı-Xəbər”ə bildirdi ki, iki əsrə yaxındır Ermənisyana Qərb və Rusiya havadarlıq edir. “Bu Qərb dövlətləri, o cümlədən də Rusiya hər halda Azərbaycan torpaqlarında ermənilər üçün 1918-ci ildə bir dövlət qurmağı bacardılar. Bundan sonra erməniləri (hayları) kimin daha çox himayə edəcəyi məsələsi yenidən aktuallaşdı. O zaman da ingilislər, fransızlar, amerikalılar erməniləri himayə etmək uğrunda mübarizə aparırdı, amma Rusiya qalib gəldi. Çünki Sovet Rusiyası 1929-cu il noyabrın 29-da Ermənistanı da işğal edərək Ermənistan SSRİ yaratdı və 70 il ərzində Sovet Rusiyasının nəzarətində oldu. Ancaq yenə də ermənilərə fransızların, ingilislərin təsiri güclü oldu. İngilislər, amerikalılar və fransızlar ermənilərlə bağlı birlikdə çalışdılar. Ermənistanın müstəqilliyindən sonra onun uğrunda yenə də mübarizə davam edir. Son dövrlərə qədər Rusiyanın Ermənistana nəzarəti daha güclü idi. Arxa planda amerikalıları, ingilisləri və fransızları da unutmaq olmaz. Nikol Paşinyan hakimiyyətə gəldikdən sonra Rusiya Ermənistandan uzaqlaşdırılmağa başladı, əvəzində isə fransızlar və amerikalılar ön plana çıxmağa başladı. Paşinyan Ermənistanı Rusiyadan uzaqlaşdırır və daha çox Qərb dövlətlərinə meyl edir. Məsələnin kökündə bu dayanır ki, ermənilər Rusiyanın gələcəyini görə bilmirlər, Rusiya Federasiyasının dağılma ehtimalı güclənir. Rusiyanın dünyada nəinki supergüc olması ehtimalı aradan qalxıb hətta çox qütblü dünyada güclü dövlətlərdən biri olması məsələsi də mübahisəlidir. Ona görə də Ermənistan ya Avropada, ya da ABŞ-da özlərinə himayəçilər axtarırlar. İrana gəlincə, Ermənistan İrana Qafanda konsulluq yaratmağa ona görə imkan verdi ki, molla rejimi Azərbaycana qarşı riyakar, aqressiv, düşmən siyasət bəsləyir. İran Azərbaycana münasibətdə mənfi rol oynadığı üçün ermənilər bu dövlətdən istifadə edirlər. Paşinyan hökumətinin əsas maraq göstərdiyi dövlətlər Fransa və ABŞ-dır. Paşinyan Rusiyanın bölgədə mövqeyinin güclənməməsi üçün Qafanda səfirlik açmasına mane olur. Ermənistan onlara konsulluq açmağa icazə verməz, hətta gücü çatsa Rusiya səfirliyini belə ölkədən çıxarar. Ermənistan buna doğru gedir. Ancaq bundan əvvəl Rusiyanın Ermənistandakı hərbi bazasını çıxarmaq, rus hərbiçilərini sərhədlərdən yığışdırmaq lazımdır.
Həm Ermənistandakı, həm də xaricdəki ermənilərin 70 faizi Ermənistanın Rusiya ilə gələcəyinin olmadığına inanıblar. Ermənilər gələcəklərini Qərb ölkələrində axtarırlar. Yeri gəlmişkən, ermənilər öz gələcəklərini Azərbaycanla və Türkiyə ilə də görürlər. Bu prespektivdə ABŞ rəhbərliyi də deyir ki, sizin gələcəyiniz Türkiyə və Azərbaycanla əməkdaşlıqdan keçir, nəinki düşmənçilikdən. Ancaq Rusiyaya münasibətdə isə bu ölkənin Ermənistandan çıxarılması bir şərtdir. Fikrimcə, bu səbəbdən də Rusiya orda heç vaxt konsuluq aça bilməyəcək, onun bu iddiası həyata keçməyəcək, bu mümkün də olmayacaq. Rusiyanın Qafanda konsulluq açmaq istəyinin arxasında məkrli niyyətlər dayanır və bunu da Paşinyan hökuməti ciddi təhdid sayır. Bütün hallarda Paşinyan imkan verməz ki, Rusiyanın bu istəyi gerçəkləşsin, bu reallaşsaydı bölgədə təhlükələr də artardı.
Söz yox ki, Ermənistan Rusiyanı Fransa ilə əvəzləməsinin arxasında da təhlükəli məqamlar dayanır. Fransa da bizə qarşı molla rejimindən fərqli siyasət yürütmür, düşmən siyasəti yürüdür. Ona görə də Fransanın da orda konsulluq açması yaxşı hal ola bilməz. İndiki şəraitdə Rusiya bölgədən çıxarılır, konsulluq açmağa bağladığı ümidləri puç olur”.
F.Ələkbərli qeyd etdi ki, Qafanda Fransanın konsulluq açmaq niyyəti də Ermənistana nəzarət məqsədi güdür, amma biz öz gücümüzü qorumalıyıq və bölgədə İran və Fransa, ABŞ yox, məhz Azərbaycanla Türkiyə güclü olsun. O, hesab edir ki, Paşinyanın özündə də Azərbaycan və Türkiyə ilə yaxınlaşmağa müəyyən dərəcədə istək var. F.Ələkbərlinin sözlərinə görə, nəticədə Rusiya Ermənistandan öz güclərini tamamilə çəkib çıxarmaq məcburiyyətində qalacaq. Ekspert ümid edir ki, Ermənistan hökuməti bölgədə yeni güc kimi Türkiyə və Azərbaycana daha çox söykənəcək, əlbəttə, burda ABŞ-ın, İranın, Fransanın olmasına ermənilər özlərini sığortalamaq üçün imkan yaradırlar.
İradə SARIYEVA
