Müasir dövrdə beynəlxalq ticarət əlaqələrinin sürətlə genişlənməsi, qlobal iqtisadi inteqrasiyanın dərinləşməsi nəqliyyat-logistika sektorunun strateji əhəmiyyətini artırır. Qərb ilə Şərq arasında mühüm tranzit mövqedə yerləşən Azərbaycan isə son illərdə həyata keçirdiyi siyasət nəticəsində Avrasiyanın əsas nəqliyyat-logistika mərkəzlərindən birinə çevrilməkdədir. Bu hal Çinin Tiencin şəhərində “ŞƏT plyus” formatında keçirilən görüşdə bir daha diqqət mərkəzinə gəldi.
Həmin tədbirdə çıxışı zamanı prezident İlham Əliev qeyd edib: “Azərbaycan Avrasiyanın nəqliyyat-logistika mərkəzlərindən biridir. Biz beynəlxalq nəqliyyat dəhlizlərini fəal şəkildə inkişaf etdirir, müasir infrastruktur yaradırıq. Şərq-Qərb və Şimal-Cənub dəhlizləri yeni iqtisadi və nəqliyyat perspektivləri yaradıb. Azərbaycan Ələt Beynəlxalq Dəniz Limanının buraxılış qabiliyyətini ildə 15 milyon tondan 25 milyon tona çatdırmaq niyyətindədir. Orta Dəhliz Azərbaycan vasitəsilə Çin və Mərkəzi Asiyanı Avropa ilə birləşdirən etibarlı və təhlükəsiz marşrutdur. 2022-ci ildən bəri Orta Dəhliz üzrə Azərbaycan vasitəsilə yükdaşımaların həcmi təxminən 90 faiz artıb. Yüklərin bu dəhliz üzrə keçid müddəti əhəmiyyətli dərəcədə azalıb. Azərbaycanın əsas hissəsi ilə Naxçıvan Muxtar Respublikası arasında bağlantının yaradılması üzrə bu yaxınlarda əldə olunmuş razılaşmalar beynəlxalq yükdaşımalar üçün tranzit imkanlarının genişlənməsinə xidmət edəcək. Əminəm ki, yaxın gələcəkdə Zəngəzur dəhlizi həm Orta Dəhlizin, həm də Şimal-Cənub dəhlizinin növbəti mühüm seqmentinə çevriləcək, sülhü, çoxtərəfli tərəfdaşlığı möhkəmləndirəcək və Azərbaycan sərhədinin şərqində, qərbində, şimalında və cənubunda yerləşən yaxın və uzaq qonşularımıza fayda gətirəcək”. Qeyd edək ki, Xəzər dənizi vasitəsilə Orta Asiya ölkələri ilə, quru yolları vasitəsilə isə Rusiya, İran, Türkiyə və Gürcüstanla birbaşa bağlantıya malik olan Azərbaycan Şimal-Cənub, Şərq-Qərb və Orta Dəhliz kimi strateji nəqliyyat layihələrinin kəsişməsində yerləşir. Bu mövqe ölkəni həm Avropaya, həm də Asiyaya açılan qapıya çevirir. Bütün bunlar “ŞƏT plyus” formatında keçirilən tədbir fonunda bir daha bütün dünyanın diqqətinə çatdırılır. Bu mənada prezident İlham Əliyevin Çinə işgüzar səfəri və Şanxay Əməkdaşlıq Təşkilatının “ŞƏT plyus” formatında keçirilən sammitində iştirakının daha bir mühüm əhəmiyyətini ortaya qoyur. Ekspertlər qeyd edir ki, bu, ölkəmizin milli maraqlara əsaslanan çevik və çoxşaxəli xarici siyasətinin növbəti strateji uğuru kimi dəyərləndirilə bilər. Sözügedən səfər faktiki olaraq, Azərbaycanın Avrasiya məkanında artan nüfuzunun və diplomatik manevr imkanlarının genişlənməsinin bariz nümunəsidir.
Ümumiyyətlə, Azərbaycanın nəqliyyat-logistika mərkəzinə çevrilməsi indi Avrasiya miqyasında xüsusi maraq doğurur. Eyni zamanda Azərbaycanın tranzit-logistika mərkəzinə çevrilməsi həm iqtisadi, həm də geosiyasi üstünlüklər yaradır. Əvvəla, iqtisadi gəlirlər artır. Yükdaşımadan əldə olunan tranzit haqları dövlət büdcəsinə əlavə gəlir gətirir, qeyri-neft sektorunun inkişafına töhfə verir. Beynəlxalq nüfuz da yüksəlir. Azərbaycan regional əməkdaşlıqda etibarlı tərəfdaş kimi tanınır, beynəlxalq təşkilatlarda mövqeyini gücləndirir. Geosiyasi balans faktoru da öz sözünü deyir. Nəqliyyat layihələrində iştirak edən müxtəlif dövlətlər Azərbaycanla əməkdaşlıqda maraqlı olur, bu da ölkənin təhlükəsizlik və siyasi sabitliyini möhkəmləndirir. Beləliklə, Azərbaycanın Avrasiyanın nəqliyyat-logistika mərkəzinə çevrilməsi artıq reallığa çevrilməkdədir. Coğrafi mövqeyin üstünlükləri, həyata keçirilən infrastruktur layihələri və balanslaşdırılmış siyasət bu istiqamətdə mühüm rol oynayır. Bu mövqe Azərbaycanın iqtisadi inkişafına, beynəlxalq nüfuzuna və regional təhlükəsizliyinə xidmət edir. Gələcəkdə Orta Dəhliz və digər beynəlxalq layihələrin daha da inkişafı ilə Azərbaycan dünyanın ən mühüm logistika qovşaqlarından birinə çevriləcək. Bunu Şanxay Əməkdaşlıq Təşkilatında nəzərə alırlar. Elə bundan irəli gəlir ki, Çin və digər üzv ölkələr Azərbaycanın ən azı ŞƏT-də müşahidəçi, hətta gələcəkdə tamhüquqlu üzv qismində iştirakı ideyasını dəstəkləyirlər. Cənub-Şimal və Qərb-Şərq enerji-nəqliyyat dəhlizlərinin kəsişməsində yerləşən, regionun strateji nəqliyyat layihələrinin açar ölkəsi olan Azərbaycanın təşkilatda müşahidəçi statusu ilə təmsil olunması ŞƏT üçün xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. Bu, eyni zamanda, Azərbaycanın “Bir kəmər, bir yol” layihəsinin strateji halqası kimi mövqeyini gücləndirir və Çinin qitələrarası nüfuzunun artması baxımından ölkəmizi daha da cazibədar edir. Azərbaycan üçün isə ŞƏT üzv dövlətləri, xüsusilə Mərkəzi Asiya ölkələri yeni bazarlara çıxış baxımından diqqətəlayiqdir. Bu tərəfdaşlıq ölkəmizə Mərkəzi Asiya ölkələri ilə daha sıx enerji əməkdaşlığı qurmaqla yanaşı, qeyri-neft sektorunda da birgə regional layihələri həyata keçirmək imkanı yaradır. Beləliklə, fəal çoxtərəfli xarici siyasət yürütməsi, beynəlxalq müstəvidə etibarlı tərəfdaş kimi tanınması, coğrafi mövqeyi, iqtisadi potensialı, nəqliyyat-logistika infrastrukturu Azərbaycanı Şanxay Əməkdaşlıq Təşkilatı kimi nüfuzlu qurum üçün vacib tərəfdaşa çevirib.
Ramil QULİYEV
