Ermənistanda fəaliyyət göstərən xarici diplomatik nümayəndəliklərin son günlərdə Zəngəzur bölgəsinə səfərləri nəzərəçarpacaq dərəcədə intensivləşib. Bütün bunlar isə Azərbaycan və Ermənistan liderlərinin Brüssel görüşündən sonraya təsadüf edir.
Erməni siyasi şərhçi Akop Badalyan hesab edir ki, ABŞ, Rusiya və Avropa İttifaqının səfirlərinin Zəngəzur bölgəsinə səfərləri Paşinyan, Əliyev vəMişelin Brüssel görüşü ilə bağlıdır. Təhlilçinin sözlərinə görə, Brüsseldə Ermənistan, Azərbaycan və Avropa İttifaqı Şurası liderləri regionda kommunikasiyaların açılması məsələlərinə dair substantiv müzakirələr aparıblar: “Səfirlər Zəngəzura məhz bu səbəbdən gediblər. Düşünürəm ki, səfərlər şəklində bu kifayət qədər sürətli reaksiya Brüssel formatında bu məsələlərlə bağlı əsaslı müzakirələrin aparıldığını göstərir. Əsas ölkələrin - ABŞ və Rusiyanın səfirlərinin reaksiyası, bəlkə də, obrazlı desək, prosesləri yerindəcə sınaqdan keçirmək və “diplomatik kəşfiyyat” aparmaq məqsədi daşıyır. Təbii ki, burada strateji rəqabət məsələsi də var, ABŞ səfiri səfər edəndə Rusiya səfiri də bunu görür”. “Azatutyun” radiosu qeyd edir ki, ABŞ, Rusiya və Avropa İttifaqının Ermənistandakı səfirləri Zəngəzura müxtəlif səbəblərlə, lakin eyni gündə səfər ediblər. Mayın 24-də Avropa İttifaqının Ermənistandakı nümayəndəliyinin rəhbəri və Aİ ölkələrinin səfirləri Gorusda Avropa Gününə həsr olunmuş tədbirlərdə və Ermənistan-Avropa İttifaqı münasibətlərinin 30-cu ildönümünə həsr olunmuş qəbulda iştirak ediblər: “Bu, ötən ilin mayından bəri Aİ nümayəndə heyəti rəhbərinin Zəngəzura dördüncü səfəridir. ABŞ-ın Ermənistandakı səfiri də bu müddət ərzində Zəngəzura 4 dəfə səfər edib. Səfirlik vurğulayıb ki, Zəngəzurda səfir Linn Treysi təhlükəsizlik vəziyyəti ilə bağlı məlumat almaq üçün qubernatorla görüşüb. Görüş zamanı amerikalı səfir indi Zəngəzur üçün çağırışlarla dolu bir dövr olduğunu anladığını qeyd edib. Treysi bildirib ki, səfirlik ABŞ-ın müxtəlif dövlət qurumları vasitəsilə dəstəyini davam etdirir. ABŞ səfiri, xüsusilə Zəngəzurda turizmin inkişaf etdiyini vurğulayaraq əlavə edib ki, bu baxımdan regionun böyük potensialı var. Qubernator Amerika sərmayəsinə görə Linn Treysiyə təşəkkür edib və səfirin Zəngəzura vaxtaşırı səfərlərinin vacibliyini vurğulayaraq, bunun yerli sakinlər üçün müəyyən müsbət mesaj göstərici olduğunu qeyd edib. Rusiyanın Ermənistandakı səfiri Sergey Kopırkin Zəngəzura səfəri zamanı Teh icması və Qafan hava limanı yaxınlığında yerləşən Rusiya sərhədçiləri ilə görüşüb. Kopırkin Ermənistan sərhədinin bu hissəsində əməliyyat vəziyyəti ilə tanış olub. Müharibədən sonra sərhəd bölgəsinə çevrilən Zəngəzurun bu bölgədə maraqları olan böyük oyunçuların diqqət mərkəzində olduğuna Akob Badalyan şübhə etmir. Bu maraqlar, Badalyanın fikrincə, təkcə Ermənistan-Azərbaycan proseslərinin axarını müəyyən etmir: “Onları təkcə Ermənistan-Azərbaycan probleminin həlli və ya idarə olunması şəraiti deyil, həm də Yaxın Şərq regionuna təsir və xüsusən də bu kontekstdə İrana qarşı siyasət və İran ətrafındakı reallıqlar müəyyən edir”.
Ermənistanın “Qraparak” nəşri yazır ki, baş verənlər Zəngəzur dəhlizi məsələsində dünyanın Azərbaycanı dəstəklədiyini göstərir: “Bu fonda Gorusdan həyəcan təbili çalırlar ki, Xot-Bazarçay alternativ yolunun tikintisi bir aya yaxındır dayandırılıb. Müharibədən aylar sonra Ermənistan hakimiyyəti Gorus-Qafan yolunun Bazarçay hissəsinin 21 kilometrini Azərbaycana “bağışlayanda” Zəngəzurda bir neçə kənd sözügedən torpaq yola bel bağlamışdı. Azərbaycanlılar ötən ilin noyabrında Gorus-Qafan yolunun Bazarçay hissəsində və Qafan-Çakaten yolunda gömrük-keçid məntəqələri qurublar və 9-a yaxın kənd anklav vəziyyətinə düşüb. Xot-Bazarçay alternativ yolu ən qısa yoldur. Sürüşmə səbəbindən vaxtaşırı bağlanan bu yolda son aylar tikinti işləri aparılır. Amma artıq bir aydan çoxdur ki, ümumiyyətlə, heç bir iş görülmür. İcmaların sakinləri eşidiblər ki, yol beynəlxalq standartlara cavab vermədiyindən və artıq azərbaycanlılar üçün dəhliz rolunu oynaya bilmədiyindən Azərbaycan tərəfinin istəyi ilə işlər dayandırılıb. Yerli əhalinin sözlərinə görə, bu magistral, Paşinyanın dediyi kimi, Eyvazlı və digər kəndləri Naxçıvana birləşdirəcək. Azərbaycan və Ermənistan liderləri arasında belə bir razılaşma əldə olunub. Azərbaycanlılar baxımlı və beynəlxalq standartlara uyğun avtomobil yolu istəyirlər. İşlərin niyə dayandırıldığı ilə bağlı Ərazi İdarəetmə və İnfrastrukturlar Nazirliyindən izahat almağa çalışdıq. Bizi yazılı sorğu göndərməyə çağırıblar. Onların nə vaxt cavab verəcəyini yalnız Allah bilir”. Nəşr bildirir ki, indiki halda Zəngəzur dəhlizinin Azərbaycan deyən variantda açılması, Bakının istədiyi coğrafiyalardan keçməsi reallaşır. Erməni politoloq Jirayr Əzizyan bu fonda qeyd edir: “Brüssel platforması Qərbin maraqları əsasında Ermənistan-Azərbaycan münasibətlərinin normallaşmasına nail olmağa çalışır”. Onun sözlərinə görə, Qarabağ, Zəngəzur məsələsi iki qonşunun münasibətlərində müəyyənedici amil olub və bu cür olaraq qalır: “Azərbaycanın imkanlarını nəzərə alsaq, biz dərk etməliyik ki, resurslar baxımından Azərbaycan Rusiyanın enerji resurslarına alternativ olaraq Qərbdə maraqlıdır. Ona görə də Qərb imkan daxilində Azərbaycana üstünlük vermək siyasəti ilə məsələni Azərbaycanın xeyrinə həll etməyə, ən azı vədlərlə öz maraqlarının təmin edilməsinə nail olmağa çalışır”.
Samirə SƏFƏROVA
