Mətbuatda yayılan məlumatlara görə, Avropa Məhkəməsi 3 əcnəbi arxeoloqun Azərbaycana qarşı şikayətini rədd edib. Belə ki, noyabrın 25-də Avropa Məhkəməsi britaniyalı Tania King, Peter Andreus və ispaniyalı Yolanda Fernadesin Azərbaycana qarşı şikayətləri üzrə qərardadını elan edib.
Bu barədə mətbuata məlumat verən hüquqşünas Xalid Ağalı bildirib ki, bu üç arxeoloq 1999-2017-ci illərdə Azərbaycanın həmin vaxtlarda işğal altında olan Azıx mağarasında tədqiqat və qazıntılar aparmış arxeoloqlar olub. Onlar mağarada tədqiqatlar aparıb, 2016-cı ildə tədqiqatın nəticələrini əks etdirən kitab nəşr etdiriblər.
Qeyd edilənə görə, Avropa İnsan Hüquqları Məhkəməsi (AİHM) Azərbaycana qarşı şikayət təqdim edən ərizəçilərin 2017-ci ildə barələrindəki hüquqi prosedurlardan birbaşa Avropa Məhkəməsinə göndərdikləri şikayəti daxili müdafiə vasitələrinin tükəndirilməməsi səbəbindən qəbuledilməz sayıb.
AİHM-ə yenidən şikayət göndərən ərizəçilər bu dəfə iddia ediblər ki, daxili müdafiə vasitələrini tükəndirmək üçün Azərbaycanda onları təmsil etməyə vəkil tapa bilməyiblər. Ancaq bununla bağlı hər hansı dəstəkləyici sənəd təqdim etməyiblər. Məhkəməyə Azərbaycan prokurorluğu ilə bəzi yazışmalarını təqdim ediblər. Ərizəçilər AİHM qarşısında iddia ediblər ki, onlara münasibətdə şəxsi həyata hörmət, effektiv müdafiə vasitələrinə və hərəkət azadlığına malik olmaq hüquqları pozulub.
Bütün hallarda, daxili müdafiə vasitələrini tükəndirmənin vacibliyini xatırladan AİHM ərizəçilərin işə baxılmasını zəruri edəcək hər hansı sübutlar təqdim edə bilmədiyini vurğulayıb və şikayətin qəbuledilməz elan olunmasına qərar verib.
Məlumatlara görə, Azərbaycandan şikayət edən və şikayətləri qəbul edilməyən hər üç arxeoloqla bağlı Azərbaycan ərazilərinə qanunsuz səfər etmək və başqa ittihamlarla cinayət işi açılıb, onların saxlanılıb həbs edilməsinə qərar verilib. İnterpolun Azərbaycan Milli Bürosu isə ərizəçilər barəsində beynəlxalq axtarış elan edib. Ancaq bir müddət sonra İnterpolun Baş Katibliyi beynəlxalq axtarışın dayandırılmasına qərar verib. Həmin vaxt Azərbaycan Xarici İşlər Nazirliyi ərizəçilərin adlarını işğal olunmuş ərazilərə qanunsuz səfər etdiklərinə görə arzuolunmaz şəxslər siyahısına daxil edib.
“Əcnəbi arxeoloqların əsassız şikayətlərini təmin etməməklə AİHM göstərdi ki...”
“Polisə Dəstək” İctimai Birliyinin rəhbəri, tanınmış hüquqşünas Şəmsəddin Əliyev “Bakı-Xəbər”ə bildirdi ki, əcnəbi arxeoloqların Azərbaycanla bağlı əsassız şikayətilə bağlı AİHM-nin çıxardığı qərardan görsənir ki, artıq bu məhkəmə ağı qaradan seçməyə başlayıb. Ş.Əliyevin sözlərinə görə, əcnəbi arxeoloqların Azərbaycana qarşı şikayət verməsi həqiqətən də gülüncdür: “Bu mənada ki, onlar özləri həm separatçılara qoşulub, onların cinayətlərinə şərik olub Azərbaycan ərazilərində, Azərbaycanın arxeoloji abidələrində qanunsuz arxeoloji qazıntılar aparıblar, həm də utanmadan Azərbaycandan AİHM-yə müraciət ediblər. Əlbəttə, Avropa Məhkəməsində onların şikayətləri araşdırılarkən əcnəbi arxeoloqların iddiasının tamamilə əsassız olduğunu görüblər və şikayətlərini təmin etməyiblər. Qarabağda qanunsuz qazıntılarda iştirak edən arxeoloqların Avropa Məhkəməsinə etdiyi müraciət heç bir hüququ mənbəyə, əsasa söykənməyib. Avropa Məhkəməsi də yaxşı bilir ki, iddiaçılar Azərbaycanın beynəlxalq hüquqla tanınan ərazilərində qanunsuz arxeoloji qazıntılar aparıb, bu halda onların şikayətlərini necə təmin edə bilərdi? Bu adamlar qanunsuzluqlar ediblər və etdiklərinin də cavabını bu şəkildə alıblar, biabır olublar. Azərbaycan ərazisində hər bir arxeoloji qazıntı bizim dövlətin icazəsi ilə aparılmalıdır. Azərbaycanın icazəsi olmadan bizim ərazilərimizdə qanunsuz arxeoloji qazıntı aparanların hər biri məsuliyyətə cəlb edilməlidir. Erməni cinayətlərinə şərik olan həmin üç əcnəbi arxeoloq bilməli idi ki, Avropa Məhkəməsindən rədd cavabı almağa məhkumdurlar. Əgər Avropa Məhkəməsi özünü insan haqlarının müdafiəçisi kimi təqdim edirsə, mütləq ədalətli qərar verməli idi. Müsbət hal ondan ibarətdir ki, artıq Avropa Məhkəməsi üzünü bizə tərəf çevirib. Əcnəbi arxeoloqların əsassız şikayətlərini təmin etməməklə AİHM göstərdi ki, obyektiv olmağa başlayıb”.
Həmin arxeoloqlara Azərbaycanda cinayət işi açıldığını deyən Ş.Əliyev hesab edir ki, onlar cinayətkar kimi tutularaq Azərbaycana təhvil verilməlidir.
İradə SARIYEVA
