Məlum olduğu kimi, İkinci Qarabağ müharibəsində Azərbaycanın qələbəsi, işğal altında olan torpaqların böyük hissəsinin azad edilməsi fonunda Xankəndi və ətrafındakı ermənilər əmlaklarını satışa çıxarıb. Düzdür, sonradan bunun qarşısını almaq üçün Rusiya sülhməramlı qüvvələrinin məsuliyyət zonasında olan erməni separatçı rejimi müəyyən tədbirlər gördü. Lakin son vəziyyət bu tədbirlərin, həmçinin rus sülhməramlıların Qarabağda qalan ermənilərə yardımının nəticəsiz qaldığını deməyə əsas verir. Xankəndi və ətrafında yerləşən yüzlərlə daşınmaz əmlak – mənzil, ev, müxtəlif kommersiya obyektləri və torpaq sahələri yenidən satışa çıxarılıb. Erməni əmlak satışı saytlarında sözügedən ərazilərdəki daşınmaz əmlaklarla bağlı yerləşdirilən elanların sayı hər keçən gün daha da artır. Sayı getdikcə çoxalan satış elanlarına nəzər yetirəndə görmək olar ki, əksəriyyəti “təcili”, “razılaşma mümkündür” başlığı ilə qeyd olunub.
Hazırda Ermənistanın satış saytlarında ötən ilin son iki ayında yerləşdirilən elanların yenilənməsi prosesi müşahidə olunur. Bunu “list.am” portalına nəzər salanda da görmək mümkündür. O da maraqlıdır ki, ötən ilin sonunda ermənilər satışa çıxardıqları evlərə fantastik qiymətlər qoyurdular. Amma indi vəziyyət dəyişib. Ermənilər satdıqları əmlakın qiymətin xeyli aşağı salıb. Burada əsas diqqət çəkən məqam ondan ibarətdir ki, mənzil satışı ilə bağlı verilən elanların əksəriyyətində əlaqə vasitəsi kimi Rusiya nömrəsi qeyd edilir. Sosial şəbəkələrin erməni seqmentində yayılan məlumatlara görə, Xankəndidə satışa çıxarılan mənzillərə daha çox azərbaycanlılar maraq göstərir. “Uniprice” Ekspertiza və Qiymətləndirmə Mərkəzinin direktoru, əmlak məsələləri üzrə ekspert Ramil Qasımzadə məsələ ilə bağlı bildirib ki, ermənilər üçün evin baha və ya ucuz qiymətə satılmasının heç bir fərqi yoxdur. Əsas olan daşınmaz əmlaklarını müəyyən miqdar pula satmaqdır. Ekspert bildirib ki, ermənilərin xüsusi olaraq qeyd etdikləri “real alıcıya endirim”in əslində real olub-olmaması ilə bağlı elanı yerləşdirən şəxslərlə əlaqə saxlanılıb və onlar əmlaklarını saytda göstərdikləri rəqəmdən daha aşağı qiymətə təklif ediblər: “Biz sosial şəbəkə üzərindən onlarla qeyri-rəsmi danışıqlar aparıb qiymətlərlə maraqlanmışıq. Almaq niyyətimizin olduğunu da bildirmişik. Onlar isə neçəyə olsa satacaqlarını deyirlər, yəni əsas olan əmlakın satılmasıdır. Əksəriyyəti Moskvada yaşadıqlarını bildirir. Əməkdaşımız qiymətin baha olduğunu desə də, “danışarıq, aşağı qiymətə də verərik” deyə cavab verilib. Onlar üçün əsas qiymət deyil, dəyər-dəyməzinə satıb getməkdir. Artıq başa düşürlər ki, Xankəndidə Azərbaycan vətəndaşları ilə birlikdə yaşamalıdırlar. Düzdür, bu istəkdə olanlar da var. Çünki kasıb, aclıq və səfalət içərisində olan Ermənistanda yaşamaqdansa Azərbaycanda yaşamağı bir çoxları üstün tutacaq. Amma elələri də var ki, əmlakını satdıqdan sonra Ermənistana deyil, xaricə üz tutmaq istəyir. Əllərində müəyyən miqdarda valyutanın olması kifayət edir ki, ölkəni tərk etsinlər. Hətta elanların bəzilərində onlar satışa çıxardıqları əmlakın qiymətini erməni pul vahidi ilə deyil, dollarla qeyd ediblər. Xarici nömrələrdən də istifadə edirlər. Yəni ola bilər ki, bəzi insanlar ölkədən gedib və əmlakları buradadır, sadəcə satıb xeyir əldə etmək niyyətindədirlər. Onlar indidən, xırda miqdar da olsa, müəyyən qədər vəsait əldə etmək üçün əmlaklarını satışa çıxarırlar”. R.Qasımzadə ermənilərin Xankəndidə satışa çıxardığı evlərin orta qiymətini qeyd edib: “Bir otaqlı evlər 10 min dollardan təklif edilir, 20 min dollara da var. Yəni qiymət evin şəraitinə, yerləşmə yerinə görə dəyişir. İki otaqlı mənzillər 15 min dollardan 25 min dollara, 3 otaqlı evlər 20 min-40 min dollar civarında, 4 otaqlılar isə 25 min dollardan yuxarı təklif edilir. Ən çox təklif olunanlar isə təkrar mənzil bazarına aid olan mənzillərdir”. Digər ekspertlər qeyd edir ki, Xankəndi və ətraf ərazilər ölkəmizə məxsus olduğuna görə bütün alqı-satqı prosesi Azərbaycan qanunvericiliyinə uyğun olaraq notarial qaydada aparılmalıdır. Alqı-satqı prosesində bank köçürmələri Azərbaycan banklarında manatla həyata keçirilməlidir. Bütün bunlar üçün də ermənilər əlindəki mülkiyyət sənədini Azərbaycan sənədinə çevirməlidir.
Bundan başqa, Xankəndidə mənzil alqı-satqısı üçün texniki məsələlər öz həllini tapmalıdır. Belə ki, hazırda Xankəndidə faktiki olaraq Azərbaycanın aidiyyəti qurumlarının ərazi idarələri mövcud deyil. Ona görə də indiki situasiyada həmin ərazilərdə alqı-satqı prosesini həyata keçirmək mümkünsüzdür. Amma Xankəndi Azərbaycan ərazisi sayıldığından, bu problemi də qısa yolla həll etmək mümkündür. Bu halda ermənilər oradakı evlərini rahatlıqla azərbaycanlılara sata bilər. Bundan başqa o da qeyd olunmalıdır ki, Azərbaycan Qarabağda ermənilərin sülh və ləyaqətlə yaşamağa davam edə biləcəklərinə zəmanət verir. Ölkəmizin vətəndaşlığını qəbul edəcəkləri halda onların sosial və iqtisadi vəziyyəti yaxşılaşacaq. Bu halda ermənilər Xankəndi və ətraf ərazilərdə evlərini satmağa da ehtiyac duymayacaqlar, yetər ki, sadəcə məntiqlə hərəkət etsinlər.
Samirə SƏFƏROVA
