Vətən müharibəsi başa çatdıqdan sonra Azərbaycan ən yüksək səviyyədə Ermənistanla sülh müqaviləsi üzərində işləməyə, həmçinin sərhədlərin delimitasiyası və demarkasiyasına dair müzakirələrin başlamasına hazır olduğunu bəyan edib. Ölkəmizin bu mövqeyi bir daha Azərbaycanın regionda sülh, mehriban qonşuluq tərəfdarı olmasının real ifadəsidir.
İndiki postmüharibə dövründə rəsmi Bakının əsas hədəflərindən biri Avrasiyanın coğrafiyası üçün mühüm əhəmiyyət kəsb edən yeni geoiqtisadi və geosiyasi layihələrin reallaşdırılmasına nail olmaqdır. Təbii ki, bunun üçün bölgədə sülh və əməkdaşlıq çox vacibdir. Bu mənada, dünyanın bir çox dövlətləri arasında olduğu kimi, Azərbaycan və Ermənistan arasında da müharibədən sonra yeni səhifənin açılması, yeni sazişin imzalanması bölgədə gələcək sülh və mehriban qonşuluq siyasəti üçün lazımlı məqam kimi qəbul edilir. Ekspertlər qeyd edir ki, Azərbaycan və Rusiya prezidentlərinin, Ermənistan baş nazirinin imzaladığı 10 noyabr bəyanatı Ermənistanla Azərbaycan arasında sülh müqaviləsinin bağlanması üçün əsas bazadır. Azərbaycan bunun üçün lazımi siyasi iradəni nümayiş etdirir. Belə ki, Prezident İlham Əliyev münaqişə və müharibə səhifəsinin bağlanması, Azərbaycanın Ermənistanla sülh razılaşması üzərində işə başlamağa hazır olması, istənilən potensial hərbi qarşıdurma risqinin minimuma endirilməsi və ya aradan qaldırılması üçün sülh razılaşmasına ehtiyac olduğunu dəfələrlə bəyan edib. Eyni zamanda, Azərbaycan dövlət başçısı müvafiq təklif də irəli sürüb. İndi Ermənistan və regionda sülhə xələl gətirmək istəyən bəzi xarici qüvvələr yeni reallığı dərk etməli, sərhədlərin delimitasiyası və demarkasiyasının vacibliyini, sülh müqaviləsinin imzalanmasının qaçılmaz olduğunu dərk etməlidir. Bu, Qafqazda sabitlik üçün olduqca önəmlidir. Ermənistanın “Lragir” nəşri yazır ki, indi bu məsələdə İrəvan təklənir və Azərbaycanla sərhədlərin müəyyən edilməsini istəyən dünya ölkələrinin sayı artır. Bura, hətta Rusiya da daxildir. “Lragir” nəşri bu xüsusda yazır: “Rusiya Xarici İşlər Nazirliyinin rəsmi nümayəndəsi Mariya Zaxarovanın İctimai Televiziyanın suallarına verdiyi cavabları Ermənistanı şantaj etməklə bağlı müharibəöncəsi cəhd kimi qiymətləndirmək olar”. Bu günlərdə Mariya Zaxarova keçirdiyi brifinqdə Azərbaycan polisinin İranın yük maşınlarını Gorus-Qafan yolunda saxlamasını şərh edərkən qeyd etmişdi: “Azərbaycan-Ermənistan sərhədində, o cümlədən Bazarçay kəndi yaxınlığında situasiyanın irəli getməsi sərhədlərin delimitasiyası və demarkasiyası prosesinə tezliklə başlanılmasının vacib olduğunu bir daha təsdiqləyir”. Onun sözlərinə görə, Rusiya delimitasiya və demarkasiya ilə bağlı təkliflərini həm Bakıya, həm də İrəvana təqdim edib: “Gələcək kursu formalaşdırmaq üçün cavabın tezliklə verilməsini gözləyirik. Paralel olaraq, razılaşmaların ən yüksək səviyyədə yerinə yetirilməsinə uyğun olaraq bölgədəki nəqliyyat və iqtisadi əlaqələrin bərpası üçün birgə səylərimizi davam etdirəcəyik”. “Lragir” nəşri bununla bağlı qeyd edib ki, iki əsas məqamı ayırmaq lazımdır - Zaxarova Bakı və İrəvanı dərhal rus xəritələri ilə delimitasiya və demarkasiya həyata keçirməyə çağırıb: “O vurğulayıb ki, Kreml Laçında Türkiyənin hərbi təlimləri ilə bağlı Bakı ilə qarşılıqlı anlaşmadadır. Məgər vəziyyət pisdir? Birmənalı olaraq yox. Ermənistana qarşı tətbiq edilən genişmiqyaslı aqressiya artıq erməni problemlərinin potensialını sübut edir. Moskva delimitasiyaya məcbur edir və yeni müharibə ilə təhdid edir”. Belə bir vaxtda Ermənistanın daha bir vəzifəli şəxsi Azərbaycanla sərhədlərin delimitasiya və demarkasiyasının başlanmasına tərəfdar olduğunu bəyan edib. Baş nazirin müavini Mqer Qriqoryan Azərbaycanla sərhədlərin delimitasiya və demarkasiya prosesinə başlamağın tərəfdarı olduğunu bildirib. O bunu Rusiya Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü Mariya Zaxarovanın Ermənistanla Azərbaycan arasında sərhəd probleminin həlli ilə bağlı açıqlamasına cavabında deyib. Qriqoryan bildirib ki, Azərbaycanla sərhədlərin delimitasiyası və demarkasiyası məsələsi beynəlxalq tərəfdaşları da maraqlandırır və onlar da sərhədlərin tezliklə müəyyən olunmasını istəyirlər: “Bu bizim üçün də çox vacib məsələdir və biz bu prosesə başlamalıyıq”. Ermənistanın hakim “Vətəndaş Müqaviləsi” partyasından olan deputat Andranik Köçəryan da bu xüsusda maraqlı açıqlama verib: “Ermənistanla Azərbaycanın sərhədlərin qarşılıqlı demarkasiyası və delimitasiyası prosesinə başlamaq barədə razılığa gəlməsini nə təsdiq, nə də inkar edə bilərəm. Ancaq deyə bilərəm ki, atəşkəsdən sonra tərəflər arasında məsləhətləşmələr aparılır və təbii ki, biz yeni mərhələyə keçməliyik”.O əlavə edib ki, bundan sonra tərəflər gərginliyi azaltmaq və uzunmüddətli sülhü təmin etmək üçün qarşılıqlı barışıq prosesinə başlamalıdır və bu proses geridönməz olmalıdır.
Erməni mediasında yayılan məlumata əsasən, Moskvada Azərbaycanla Ermənistan arasında sülh danışıqları gedir. Bu sülh formatına əsasən Qarabağın statusu məsələsi nəzərə alınmayıb, delimitasiya və demarkasiya prosesi SSRİ xəritələri əsasında aparılacaq. Zəngəzur dəhlizinin açılması da müzakirə predimetidir. Ekspertlər hesab edir ki, bütün bunlar Ermənistana sərhədlə bağlı Azərbaycan və digər ölkələr tərəfindən artan təzyiqin nəticəsidir. İrəvan, nəhayət, Azərbaycanla sərhədini müəyyən etməlidir, həm də hər mənada.
Nahid SALAYEV
