Azərbaycana qarşı əsassız ərazi iddiasında olan təkcə Ermənistan deyil, İran da zaman-zaman ərazilərimizə göz dikdiyini gizlətməyib, bəzən açıq, bəzən də eyhamlı şəkildə bunu büruzə verib. Bütün dünya bilir ki, nə İran, nə də Ermənistan Azərbaycana ərazi bağışlamayıb, əksinə, Ermənistan adlandırılan Respublika Azərbaycan torpaqlarında qurulub, İran İslam dövlətinin ərazisinin də bəlli bir hissəsi tarixi Azərbaycan torpağıdır. Amma Ermənistan kimi İran da həqiqəti inkar edib, Günəşin “üzünü suvamaq” istəyir, bu isə mümkün deyil.
İran dini lideri ayətullah Xamneyinin nümayəndəsi, Ərdəbil şəhərinin imamcüməsi ayətullah Seyid Həsən Amili indi də öz çıxışında yeni qalmaqallı və həqiqətdən uzaq fikir bildirib: “Çox qussəlidir, Azərbaycan, İran hansı xidməti sənə etməyibdi? Dünyada hansı məmləkət İran qədər sənə xidmət edibdi? Torpağımızı səninlə bölüşürük”.
Amilinin ortaya atdığı bu əsassız fikirlər belə bir sual yaradır: İran bizimlə hansı torpağını bölüşüb, yaxud bölüşür? Amili bununla nə demək istəyir, İranın hansı təxribatçı mesajlarını çatdırmaq istəyir? Tarixçilər deyir ki, II Qarabağ müharibəsi zamanı İranın mahiyyəti tamamilə aydın oldu və maskası yırtıldı. Ekspertlərin fikrincə, ifşa olunduğu üçün İran bilmir nə etsin ki, başqa islam dövlətlərinin gözündən də düşməsin. Tarixçilər deyir ki, İran dövləti uzun illərdir ermənipərəst siyasət yürüdür və məqsəd də Azəraycanda qarışıqlıq, çoxtirəlik yaradıb ərazilərimizi mənimsəməkdir.
Bünyamin Qəmbərli: “İranın bu iddiası tamamilə əsassızdır və ərazi bütövlüyümüzə qarşı təxribatdır”
Naxçıvan Ali Məclisinin sabiq deputatı, tanınmış tarixçi alim, ATMU-nun baş müəllimi Bünyamin Qəmbərli “Bakı-Xəbər”ə bildirdi ki, İranın məqsədi bəllidir. B.Qəmbərlinin sözlərinə görə, Azərbaycan dövlətinin günü-gündən güclənməsi, regionda söz sahibinə çevrilməsi, dünyanın sayılıb-seçilən ölkələrindən biri olması İran rəhbərliyinin yuxusuna haram qatıb, onlar Azərbaycana qarşı ağlagəlməz təxribatlar həyata keçirirlər. “Bizim bir məsəlimiz var: itə deyirlər niyə hürürsən? Deyir qorxuduram. Deyirlər bəs quyruğunu niyə bulayırsan? Deyir özüm də qorxuram. Bunlar həm “hürüb” bizi “qorxudurlar”, həm də qorxularından quyruqlarını bulayırlar. Bu, məsələnin birinci tərəfidir. İkinci tərəfdən, İran molla rejimi Azərbaycan dövlətinin mövcudluğunu həzm edə bilmir, onu özləri üçün bir təhlükə olaraq görürlər. İranın bu narahatlığının səbəbi aydındır. Çünki Azərbaycan dövlətinin mövcudluğu bütöv Azərbaycana gedən yoldur. Digər tərəfdən, İran tərəfi Səfəvilər, Əfşarlar və Qacarlar imperiyalarını “İran dövləti” hesab edir. Halbuki, bu imperiyalar bizimdir, bunlar bizim dövlətlərimizdir. İran əsassız olaraq Səfəvilər, Əfşarlar və Qacarlar imperiyalarını “İran dövləti” hesab etdiyi üçün Azərbaycanın qüzeyini də öz “müstəmləkələrinin bir parçası” “sayır”lar. Təbii ki, İranın bu iddiası tamamilə əsassızdır və ərazi bütövlüyümüzə qarşı təxribatdır. Düşünürəm ki, İran bunu Azərbaycanı “işğal etmək” məqsədilə demir, Azərbaycanın güneyinin istiqlala qovuşmasının qarşısını almaq üçün edirlər. İran yaxşı bilir ki, Azərbaycanın qüzeyini işğal etmək iqtdarında, gücündə deyil, o bunu bacara bilməz. Güney Azərbaycanın müstəqilliyinin qarşısını almaq üçün İran molla rejimi belə rəy yaratmaq istəyir ki, guya qüzey Azərbaycan da “İranın bir parçasıdır”. Amilinin “bəyanat”ına gəlincə, Azərbaycansayağı desək, Amili sadəcə “qatıqlayır”, ağzından çıxan sözü bilmir. İran Azərbaycana hansı xidməti edib? Amili “Azərbaycan, İran hansı xidməti sənə etməyibdi” deyərkən İranın bizə qarşı “xidmətlərini” yada salıb. Düzdür, İran Azərbaycanın dağılması, məhv olması, işğal edilməsi üçün yetərincə xidmət edib. İran Ermənistanı silahla, yanacaqla, bütün kəşfiyyat məlumatları ilə təmin edib və Azərbaycana bu cür “xidmət göstərib”. İranın bu “xidmətləri” tükənməzdi”.
B.Qəmbərli qeyd etdi ki, İranın Azərbaycana qarşı illərdir davam edən “xidmət” lərindən biri də bu ölkənin hər gün Azərbaycana kiloqramlarla narkotik vasitələr göndərməsi, Azərbaycanda radikalizmi, separatizmi gücləndirməkdir.
Mübariz Ağalarlı: “Təəssüflər olsun ki, Azərbaycana qarşı bu qeyri-səmimi davranışlar mütəmadi olaraq din xadimləri və siyasilər tərəfindən də həyata keçirilir”
AMEA Tarix İnstitutunun aparıcı elmi işçisi, ADPU-nun dosenti Mübariz Ağalarlı da “Bakı-Xəbər”ə ilk növbədə bildirdi ki, zaman-zaman İranın bəzi rəsmi şəxslərinin, elm adamlarının, millət vəkillərinin, xüsusilə də dini rütbəli insanlarının Azərbaycan dövlətinə yönəlik haqsız, etikadan kənar, məntiqsiz çıxışları xalqımız arasında narahatlıqla qarşılanır. “Bu çıxışlarda Azərbaycanın müstəqilliyinə, suverenliyinə, ərazi bütövlüyünə qarşı narahatedici məqamlar da ifadə olunur. Hətta bir qrup İran alimi qırmızı xətti keçərək Azərbaycan Respublikasının şəhərlərinin İran şəhərləri olduğunu absurd şəkildə dəfələrlə dilə gətirib. Hazırda İranda fəaliyyət göstərən Arran elmi-tədqiqat mərkəzində Azərbaycan tarixinə, mədəniyyətinə qarşı təxribat xarakterli, qeyri-obyektiv araşdırmalar aparılır və dünya ictimaiyyətinə təqdim olunur. Azərbaycan adını həzm edə bilməyən və dövlətimizə Arran adı qoymağa cəhd edən bu qurumun saxta və qeyri-oyektiv araşdırmalarına və təbliğatına qarşı alimlərimiz müxtəlif beynəlxalq və yerli elmi müstəvilərdə dəfələrlə tutarlı cavab veriblər. Təəssüflər olsun ki, Azərbaycana qarşı bu qeyri-səmimi davranışlar mütəmadi olaraq din xadimləri və siyasilər tərəfindən də həyata keçirilir”.
M.Ağalarlının sözlərinə görə, bu günlərdə Azərbaycan, Türkiyə və Pakistan hərbçilərinin birgə təlimlər keçirməsi İranın ali dini rəhbərinin Ərdəbil vilayəti üzrə nümayəndəsi ayətullah Seyid Həsən Amilinin təşvişinə səbəb olub: “Bu din rəhbərinin üç müsəlman ölkəsinin birgə təlim keçirməsindən bu qədər narahatlıq duyması başadüşülən deyil. Bu şəxslər hələ də anlamırlar ki, Azərbaycan müstəqil dövlətdir və öz süveren ərazilərinin təhlükəsizliyini qorumaq üçün beynəlxalq hüquq normaları çərçivəsində istənilən haqqa sahibdir və istənilən dövlətlə əməkdaşlıq edə bilər. Digər tərəfdən, uzun illər boyu Azərbaycanın işğal olunmuş ərazilərində müsəlman məscidlərini donuz tövləsinə çevirən erməni faşist rejimi ilə hərbi-siyasi və iqtisadi sahələrdə əməkdaşlıq edən İran dövlətinə qarşı loyallıq nümayiş etdirən Azərbaycanın davranışlarına rəğmən, İran rəsmisinin üç müsəlman dövlətinin əməkdaşlığına qarşı davranışları məntiqsiz və gülüncdür.
Təəssüf doğuran məqamlardan biri də odur ki, İran tərəfindən verilən bəyanatlarda etik çərçivə aşılaraq Azərbaycanın siyasi şəxsləri bu və ya digər formada təhqir olunur. Bu dindar insanlar anlamalıdırlar ki, hər hansı bir dövlətin millət vəkilini, rəsmi yetkilisini təhqir etmək dini və siyasi etik normalarına ziddir. Bu davranış dolayısı ilə həmin dövlətin xalqını təhqir etmək deməkdir və bu yolverilməzdir. Bu cür davranışlar dövlətlərarası münasibətlərə xələl gətirməklə yanaşı, eyni zamanda Azərbaycan xalqında müsəlman qonşusuna qarşı mənfi fikirlərə yol açır.
Tarixdən məlumdur ki, beş min ildən çox yaşı olan Azərbaycan dövlətçiliyi təkcə ölkəmizin siyasi-iqtisadi və mədəni inkişafı ilə hüdudlanmayıb, mövcud qonşu xalqların və dövlətlərin tarixi-mədəni inkişafının formalaşmasına əvəzolunmaz töhfələr verib. Bu gün də Azərbaycan Respublikası, İran da daxil olmaqla, bütün dövlətlərin, xüsusilə də qonşularının ərazi bütövlüyünə və suverenliyinə hörmətlə yanaşır, bu dövlətlərin sosial-iqtisadi və mədəni həyatının inkişafına öz laiyiqli töhfələrini verir. Bu baxımdan ölkəmiz bütün dövlətlərlə beynəlxalq qanunlar çərçivəsində və qarşılıqlı hörmət əsasında müxtəlif sahələrdə əməkdaşlıq etmək istəyini dəfələrlə bəyan edib”.
M.Ağalarlı hesab edir ki, artıq bəzi qonşu dövlətlər orta əsr feodal təfəkküründən uzaqlaşaraq Azərbaycan Respublikasının bu xoşməramlı davranışlarından nümunə götürməli və çevrə dövlətləri ilə münasibətlərini populizm və nəzəri bəyanatlarla deyil, əməldə sübut etməlidirlər.
İradə SARIYEVA
