Gorus-Qafan yolunda Azərbaycan polisi tərəfindən qurulan post hələ də Ermənistanın gündəmini zəbt edən əsas mövzular sırasında yer alır. Bu xüsusda erməni mediasında, ekspert açıqlamalarında olduqca maraqlı məqamlar yer alıb.
Bu barədə danışmazdan öncə qeyd edək ki, postun qoyulması burada Azərbaycan sərhədçilərinə erməni tərəfindən edilən hücum, İran yük maşınlarının Qarabağa qanunsuz yükdaşımalar həyata keçirməsi ilə bağlı olub. İran yük maşınlarının son bir ayda Azərbaycan sərhədini pozaraq Qarabağa yük daşımaqda davam etməsi faktı Azərbaycanı qəti addımlar atmağa sövq edib. Belə ki, iyulun əvvəlindən avqustun ilk ongünlüyünə qədər Qarabağa 35 yük maşınının 70 dəfə girib-çıxdığı müəyyənləşmişdisə, İrana nota verilməsindən sonra – 11 avqust-10 sentyabr tarixlərində 58 İran yük maşınının qanunsuz olaraq Qarabağa gəldiyi aşkarlandı. Bunun ardınca, 12 sentyabr 12:00-dan başlayaraq, Azərbaycan polisi Gorus-Qafan yolunun Azərbaycandan keçən 21 kilometrlik hissəsində qurduğu polis postunda İran maşınlarının yoxlanılmasına başladı. İndi bütün bunlar ermənilər tərəfindən böyük təşvişlə qarşılanır. Gorus merinin müavini Karen Köçəryan bildirir ki, Gorus-Qafan yolunda Azərbaycan polis postunu görən ermənilərin psixiloji dəstəyə ehtiyacı var: “Hazırda burada vəziyyət hər saat dəyişir. Azərbaycan polisi yola nəzarəti gücləndirir. Bütün İran nömrəli avtomobillər saxlanılaraq yoxlanılır, bütün lazimi işlər aparılır. Hələ ki, Ermənistan nömrəsi olan maşınlara dəyib-dolaşan yoxdur. Amma siz təsəvvür edin, 30 ildir nəzarətimizdə olan bir yolda Azərbaycan polisini görən erməni necə qorxmasın? Ermənilər oranı keçəndə dizləri titrəyir. Onlara psixiloji dəstək lazımdır”. Bundan əvvəl isə Zəngəzur vilayətinin qubernatoru Məlikset Poqosyan da olduqca maraqlı açıqlamalar verib: “Hər şeydən çox mən özüm haqda düşünürəm. Çünki hər gün bu yolla gedəndə qarşımda silahlı Azərbaycan polisi görürəm. Üç nəsil vuruşan mənim üçün türkü görməkdən pis heç nə yoxdur. Mənim təzyiqim qalxır, halım hamıdan pisdir”. Poqosyan bildirib ki, azərbaycanlılar onun maşınını saxlamır: “Azərbaycan polisi erməni nömrə nişanlı bir maşını da saxlamır. Onlar yalnız İran maşınlarını saxlayır və onların sənədlərini yoxlayır. Səbəbini bilmirəm”. Erməni politoloq Stepan Danielyan bildirir ki, Ermənistan barəsində bəhs edilən yolun 21 kilometrlik hissəsini rəsmi olaraq Azərbaycan ərazisi kimi tanıyıb: “Nikol Paşinyan hökumətin iclasında yolun 21 kilometrinin və Çayzəmi ilə Eyvazlı kəndlərinin Azərbaycan ərazisi olduğunu təsadüfən dilə gətirmədi. Danışıqlarda tələblərdən biri bu idi və Ermənistan rəsmi olaraq bunu qəbul etdi. Proses əslində Ermənistan-Azərbaycan sərhədinin o hissəsinin demarkasiyası əməliyyatı idi”.
Parlamentdə “Ermənistan” fraksiyasının deputatı, Zəngəzur bölgəsinin keçmiş qubernatoru Vaqe Akopyan isə qeyd edir: “Azərbaycan tərəfi Gorus-Qafan yolunda polis keçid məntəqəsi yaradıb. Videogörüntüləri İnternetdə izlədim. Onlar İranın yük maşınlarını saxlayır, gömrük rüsumu tələb edir və yalnız bundan sonra hərəkətə icazə verirlər. Milli Təhlükəsizlik Xidmətinin yaydığı məlumatda Vorotan Azərbaycan toponimi kimi xarakterizə edilir. Bu nə deməkdir, anlamıram. Bizə tədricən buranın Azərbaycan ərazisi olduğunu aşılayırlar. Zəngəzurdan daha vacib problem yoxdur. Azərbaycan tərəfi hər an Qafan yolunu kəsə bilər. Yalnız baş nazir Nikol Paşinyanın istefaya getməsi bütün problemləri həll edə bilər”. Rusiyalı hərbi ekspert İqor Korotçenkonun sözlərinə görə, Gorus-Qafan yolunun bağlanması və açılması Azərbaycanın həyata keçirdiyi uğurlu hərbi-siyasi aksiya olub: “Paşinyan Azərbaycanın suverenliyini de-fakto qəbul etdi. Müəyyən mənada sərhədin demarkasiyası baş verdi. Aydındır ki, Laçın dəhlizi işlək vəziyyətdədir. İndi isə Zəngəzur nəqliyyat dəhlizi açılmalıdır ki, Azərbaycanın Ermənistana göndərdiyi ismarıclardan biri də bununla bağlıdır. Gorus-Qafan yolunun bir hissəsinin Azərbaycan ərazisindən keçməsini nəzərə alaraq, rəsmi Bakı mövcud reallıqların unudulmamalı olduğunu nümayiş etdirdi. Azərbaycan göstərdi ki, Ermənistan tərəfinin istənilən təxribatları və qeyri-konstruktiv hərəkətləri dəf ediləcək”. Onun sözlərinə görə, gərginliyin baş qaldırmaması bütün tərəflərin maraqlarına cavab verir: “Hadisələrin məntiqi, o cümlədən Azərbaycanın siyasəti Ermənistanın mövcud reallıqlarla barışmasına yönəlib. Rəsmi Moskva da rəsmi İrəvanın üçtərəfli bəyanat çərçivəsində öz üzərində götürdüyü bütün maddələrə tam və dəqiq riayət etməsində son dərəcə maraqlıdır”. Qeyd edək ki, Gorus-Qafan yolunda baş verənlərdən, Ermənistanla yanaşı, İran da narahat olub. Digər tərəfdən Gorus-Qafan yolunda Azərbaycan polisinin post qurması və Dövlət Gömrük Komitəsinin İrandan Azərbaycan əraziləri vasitəsilə Ermənistana daxil olan yük avtomobillərindən yol vergisi alması iranlı sürücülərin narazılığına səbəb olub.
“Azadlıq radiosu”nun Ermənistan bürosuna danışan iranlı sürücülər gömrükdə Ermənistan tərəfinə pul verdiklərini deyiblər: “Ermənistana daxil olarkən Gömrükdə 185 min dram pul vermişik. Biz torpaq pulu vermişik, ancaq Azərbaycan torpaq pulu almalı deyil. Biz bu məhsulu Azərbaycana deyil, Ermənistana gətirmişik. Azərbaycanın pul istəməsi düzgün deyil. Çünki biz erməniyə torpaq pulu vermişik”. Amma bu sürücülər unudur ki, Azərbaycan qanunvericiliyinə əsasən, ölkə ərazisinə daxil olan və ya əksinə tərk edən xarici dövlətlərin avtomobilləri yol vergisinə cəlb edilir. Bu baxımdan Gorus-Qafan yolunun Azərbaycanın nəzarətində olan hissəsindən keçərək Ermənistana daxil olan İranın yük avtomobillərinin yoxlanılması və onlardan yol vergisinin tələb edilməsi tam qanunidir.
Samirə SƏFƏROVA
