İkinci Qarabağ müharibəsindən sonra erməniləri Qarabağa bağlayan, onların orada qalmasını təmin edən faktorlar aradan qalxıb. Ermənistanın və sülhməramlıların müxtəlif səylərinə baxmayaraq, ermənilərin Qarabağdan qaçışını önləyə bilmirlər. Baxmayaraq ki, 10 noyabrdan sonra ermənilərin bir qismi Xankəndiyə qayıtdı, amma onları orada saxlamaq mümkün olmadı. Bunun nəticəsidir ki, Ermənistan siyasiləri və separatçılar açıq şəkildə ermənilərin Qarabağdan qaçışını etiraf edirlər.
Vəziyyət gör necə kritikdir ki, indi də Rusiyadakı ermənipərəst siyasilər ermənilərin Qarabağı tərk etməsindən narahat olmağa başlayıb. MDB ölkələri İnstitutunun Şanxay Əməkdaşlıq Təşkilatının Avrasiya inteqrasiyası və inkişafı şöbəsinin müdiri, hərbi ekspert Vladimir Yevseyevin “Armenpress”ə müsahibəsində bu mövzuda səsləndirdiyi fikirlər diqqəti cəlb edir. Onun fikrincə, Qarabağda ermənilər qalmayandan sonra sülhməramlıların orada qalmasının bir anlamı yoxdur: “Hər şey Rusiyadan asılı deyil, həm də Qarabağ ermənilərindən çox şey asılıdır. Başlıca məsələ erməni əhalinin Qarabağda qalmasıdır. Onlar müharibədən sonrakı mürəkkəb situasiyaya adaptasiya olmalıdırlar, yoxsa Rusiya sülhməramlılarının orada qalması mənasızdır. Yəni ermənilər Qarabağda yaşamağa davam etsələr, Rusiyanın orada qalmasının hüquqi əsası olacaq, yox, ermənilər köçüb getsələr, sülhməramlılara orada yer yoxdur”.
Görünən odur ki, bu sahədə vəziyyət ermənilərin xeyrinə deyil.
“Yevseyev də reallıqları gördüyü üçün belə narahatdır, ancaq faydası olmayacaq”
Məsələyə münasibət bildirən Böyük Azərbaycan Partiyasının sədri Elşad Musayevin sözlərinə görə, bu onu göstərir ki, ermənilərin qaçışını əngəlləyə bilmirlər: “Biz əvvəldən deyirdik ki, ermənilərin orada yaşam şəraiti olmadığı təqdirdə onlar çıxıb getmək məcburiyyətində qalacaq. Əvvəl böyük bir ərazini işğal altında saxladılar və o zaman istənilən qədər torpaq sahəsi var idi. Nə istəyirdilər, onu edirdilər. Ancaq bununla nəyəsə nail ola bilmədilər. Çünki 30 il ərzində çox çalışsalar da, qanunsuz məskunlaşma siyasəti yeritsələr də istədiklərini əldə edə bilmədilər. Yəni bir elə imkanlara rəğmən, əhalinin sayını artıra bilmədilər. Zaman gəldi, Azərbaycan ərazilərinin böyük hissəsini işğaldan azad etdi, 44 günlük müharibə nəticəsində ermənilər və onların havadarları ağır məğlubiyyətə uğradılar. İndi onlar görürlər ki, hər tərəf mühasirədədir. Necə deyərlər, dairə xeyli daralıb. Sülhməramlılar bu gün var, sabah olmayacaq. Ona görə də ermənilər Xankəndidən, Ağdərədən və digər yerlərdən miqrasiya edirlər. Hesab edirəm ki, ermənilərin Qarabağdan miqrasiyası davam edəcək və Rusiya bunun qabağını ala bilməyəcək. Bundan əvvəl Laçında Türkiyə ilə birgə hərbi təlimlər keçirildi. İndi də Azərbaycan-Türkiyə-Pakistan xüsusi təyinatlıları birgə hərbi təlimlər keçirir. Bütün bunların hamısı bir psixoloji təsir və təzyiqdir. Bunların da çoxunun əhəmiyyəti var. Eyni zamanda bu o deməkdir ki, sülhməramlıları orada uzun müddət saxlamaq mümkün olmayacaq. Yevseyev də reallıqları gördüyü üçün belə narahatdır, ancaq faydası olmayacaq”.
Bir sözlə, partiya sədri hesab edir ki, ermənilərin Qarabağdan qaçışını önləmək mümkün olmayacaq.
Vidadi ORDAHALLI
