Ermənistanda olan Azərbaycana məxsus anklav kəndlər, xüsusən də Kərki ilə bağlı son günlərdə kifayət qədər maraqlı proseslər cərəyan etməkdədir. Yayılan məlumatlardan belə bəlli olur ki, kənd Azərbaycana təhvil verilməsi üçün boşaldılıb.
Ermənistanda xalq hərəkatının fəallarından olan Mika Badalyan bu xüsusda bildirir:”Bəzi məlumatlara görə, Nikol Paşinyan və onun xain rejiminin nümayəndələri Ermənistanın Vedi rayonunun (ermənilər Ararat adı veriblər) Kərki (Tiqranaşen) qəsəbəsinə daimi və ya müvəqqəti yaşamaq üçün köçürülməni gizli şəkildə qadağan ediblər. O bildirib ki, son bir neçə gün ərzində Ermənistan mediası Nikol Paşinyan rejiminin, Kərki kəndi də daxil olmaqla, Azərbaycan tərəfinə bir sıra əraziləri güzəştə gedəcəyini fəal müzakirə edir. Badalyan vurğulayıb ki, Paşinyanın satqın əlaltıları, o cümlədən onlara bağlı bir çox məşhur “teleqram” kanalları yayılan bu məlumatları inadla inkar edir. Amma o qeyd edir ki, Nikol Paşinyan Kərkini təhvil vermək barədə sənəd imzalayıb. Bu arada qeyd edək ki, Ermənistan hökuməti son iclasında kənd icmalarının birləşdirilməsi proqramını qəbul edib. Kərki kəndi təsdiqlənmiş ərazi klasterlərindən heç birinin tərkibinə daxil olunmayıb. Kərkini əhatə edən kənd icmalarının hamısı Vedi vilayətinin eyniadlı klasterinə daxil edilib. Erməni mediası Kərki kəndinin klasterə salınmamasını onun yaxın zamanlarda Azərbaycana qaytarılması ilə bağlı yayılan xəbərlərin təsdiqi kimi qəbul edir.
Qeyd edək ki, Kərki kəndinin ərazisi 19 kvadrat kilometrdir. 1990-cı ilin yanvarında ermənilər tərəfindən işğal edilib. Hazırda Ermənistan Silahlı Qüvvələrinin işğalı altındadır. Kəndin ərazisindən Ermənistanın cənubu ilə şimalını birləşdirən M-2 magistral yolu keçir. İkinci Qarabağ müharibəsindən sonra imzalanan üçtərəfli bəyanata əsasən, Kərki və Qazaxın 7 kəndi Azərbaycana qaytarılmalıdır. Ermənistan parlamentinin keçmiş deputatı Sofya Hovsepyan bu xüsusda “Facebook” səhifəsində yazıb: “Azərbaycan mediası Kərki ilə bağlı sənəd imzalanması haqqında danışır. Kərki də rəngli deyil, bədbəxt və rəngsizdir. Müstəqilliyin israf edilmiş 30 illiyi mübarək. İşıqları söndürün, sakitcə yatın, vacib olan odur ki, polad mandata sahib olasınız”. Bundan əvvəl isə Ermənistanın Dilican vilayətinin qubernatoru Hayk Qalumyan 1990-cı illərin əvvəllərində işğal edilən Qazaxın 7 kəndindən sonradan köçürülən əhalinin təxliyəsi ilə bağlı sərəncam imzalamışdı. Sərəncama əsasən, işğal edilmiş anklavlarımıza sonradan köçürülən ermənilərin təxliyəsi ilə yanaşı, onların sərhəddən ən azı 10 km içəridə məskulaşdırılması da nəzərdə tutulurdu. Siyasi ekspertlər isə bunu həmin kəndlərin sakit və səssiz qaytarılacağı ilə əlaqələndirirdilər.
Bundan başqa, həqiqətən də son günlər sosial şəbəkələrin Azərbaycan seqmentində Kərki kəndinin yaxın zamanlarda Azərbaycana təhvil veriləcəyi ilə bağlı informasiyalar dolaşır. Məsələn, Bakı Politoloqlar Klubunun rəhbəri Zaur Məmmədov özünün “Facebook” hesabında Kərkinin tam boşaldıldığını, Zəngəzurun qərbinin Azərbaycanla sərhədlərində də kütləvi qaçışın müşahidə edildiyini yazıb. Araşdırmaçı-jurnalist Elçin Alıoğlu isə qeyd edib ki, ermənilərin işğalı altında olan Sədərəyin Kərki kəndi tam boşalıb. O bildirib ki, kənddə qanunsuz məskunlaşan 500-ə yaxın erməni ərazini tərk edib: “İşğalçıların nümayəndəsi müxbirin "Kənd Azərbaycana verilir" sualına cavab vermir və onu çəkməməyi tələb edir. Ermənistanın hakimiyyət dairələri baş nazir Nikol Paşinyanın göstərişinə uyğun olaraq Kərki kəndində daimi və ya müvəqqəti yaşayışı yasaqlayıb.
Ümumiyyətlə isə, son günlər Ermənistan mediasında fasiləsiz yayılan məlumatlara və xəbərlərə görə, Kərki kəndi Azərbaycana təhvil veriləcək”. Erməni ekspert Armen Manvelyan bildirir ki, Azərbaycan anklavları geri alacaq. Bunun isə səbəbləri çoxdur: “Qlobal miqyasda yollar və kommunikasiyalar uğrunda mübarizə başlayıb. Regionda sərhədlərin və kommunikasiyaların açılması, nəzəri olaraq, 1980-ci illərin xəritəsinə əsasən mümkün ola bilər. Bu o deməkdir ki, Gürcüstan və Ermənistanın cənubuna gedən yollar Azərbaycanın nəzarəti altında olacaq. Bu isə kommunikasiyaların açılmasına yox, blokadasına gətirib çıxaracaq. Mehri ilə əlaqə artıq pozulub. Bu gün Gorusdan Qafan və Mehriyə getmək problemdir. Alternativ yol hazır deyil. Kərki də qaytarılsa, bu o deməkdir ki, Vayots Dzora (Keşişkənd) aparılan əsas şose Azərbaycanın nəzarəti altında qalacaq. Anklavlar da verilərsə, eyni şey Gürcüstan yolu ilə də olacaq”. Bundan əvvəl erməni ekspert Voskan Sarkisyan da bildirib ki, hazırda Dilican rayonundakı Azərbaycan anklavlarının geri verilməsi prosesi gedir: “Əvvəllər də biz bildirirdik ki, SSRİ-nin xəritəsi Dilicanda da istifadə olunarsa, biz Əskipara strateji yolundan daha istifadə edə bilmərik. Azərbaycan bütün yolu öz nəzarətinə götürəcək, çünki SSRİ-nin xəritəsinə görə, bura onların ərazisidir”. Bir daha qeyd edək ki, Qazaxın 7 – Sofulu, Barxudarlı, Bağanis Ayrım, Qızıl Hacılı, Yuxarı Əskipara, Aşağı Əskipara və Xeyrimli – kəndlərinin, o cümlədən Naxçıvanın Sədərək rayonuna aid Kərki kəndinin geri qaytarılması aylardır müzakirə edilir.
Nahid SALAYEV
