Yayılan məlumatlara görə, ATƏT-in Minsk Qrupunun yeni təyin olunmuş rusiyalı həmsədri İqor Xovayev İrəvanda Qarabağ separatçılarının rəhbəri Araik Arutyunyanla görüşüb.
Azərbaycan üçün olü qurum olan ATƏT-in Minsk Qrupunun yeni təyin olunmuş rusiyalı həmsədri İqor Xovayevin İrəvanda Qarabağ separatçılarının rəhbəri Araik Arutyunyanla görüşməsi müxtəlif suallar yaradır.
Ümumiyyətlə, bu görüş hansı anlam daşıyır? Rusiyalı həmsədr niyə Arutyunyanla görüşüb, məqsəd nə ola bilər?
Rövşən Rəsulov: “Heç şübhəsiz, bu səfər və görüş birbaşa məqsədlidir, eləcə də aşkar təxribatçı xarakterlidir”
Siyasi ekspert Rövşən Rəsulov “Bakı-Xəbər”ə bildirdi ki, ATƏT-in Minsk Qrupu ölü bir qurumdur və bütün dünya onun yarıtmaz fəaliyyətinin şahidi oldu: “Hələ 44 günlük Vətən müharibəsindən əvvəlki vaxtlarda, Qarabağın və ətraf rayonların Ermənistan tərəfindən işğala məruz qaldığı dövrlərdə açıq-aydın görünürdü ki, ya ATƏT-in Minsk Qrupu üzərinə düşən missiyanın öhdəsindən gələ bilmir, ya da bu missiyasını kağız üzərində saxlamaqla işğalçıların mövqeyini müdafiə edir. Yəni bu bir faktdır, əks halda münaqişə sülh yolu ilə həll olunardı. Lakin göründüyü kimi, BMT-nin dörd qətnaməsi ilə yanaşı, digər beynəlxalq təşkilatların da işğal altındakı torpaqlarımızın qeyd-şərtsiz azad edilməsi ilə bağlı çıxardıqları qərarlar, sənədlər nəicəsiz qaldı. Söz yox ki, Azərbaycan dövləti heç vaxt işğal faktı ilə barışa bilməzdi və bu gün həmin məqam göz önündədir. Beləliklə, Ermənistan 30 ilə yaxın müddət ərzində beynəlxalq hüquqa sayğı göstərmədisə, eləcə də ATƏT-in Minsk Qrupu üzərinə düşən vəzifəni icra edə bilmədisə, bundan sonra həmin qurum sadəcə “cansız bədən” mənasını daşıya bilər. Yeri gəlmişkən, Prezident İlham Əliyev də ATƏT-in Minsk Qrupunun həmsədrlərini qəbul edərkən öz qəti qərarını verdi və əslində onlara heç bir ehtiyacın qalmadığını da bəyan etdi.
İndi bu gün Ermənistanın danışıqların bu qurum çərçivəsində bərpa edilməsi üzərindəki var-gəlləri də nəticəsiz qalacaq, çünki qarşı tərəfin məqsədi məlumdur – İrəvan işğalçılıq məqsədlərindən geri çəkilmək istəmir və işğalçılıq stereotiplərini bu və ya digər şəkillərdə nümayiş etdirir. Halbuki, Qarabağın Azərbaycanın ayrılmaz hissəsi olması bütün beynəlxalq hüquq çərçivələrində təsbit olunub. Lakin Ermənistan hələ də öz kirli məqsədlərinin realizə ediləcəyi düşüncəsində qalır. Təbii ki, belə davam edə bilməz və etsə belə, bu, 44 günlük müharibədən rüsvayçı məğlubiyyətlə çıxmış Ermənistan üçün ölüm hökmü sayıla bilər”.
R.Rəsulovun sözlərinə görə, təkcə son səkkiz ayda ölkəni 122 min əhali tərk edib, iqtisadiyyat çöküb, ordu isə yox səviyyəsindədir. Onun bildirdiyinə görə, sadəcə, belə sərsəm iddialardan əl çəkə bilmədiyini sərgiləyən rəsmi İrəvan sözün əsl mənasında “sadomazoxizm” siyasəti ilə özünü məhvə sürükləyir: “Yaşana biləcək bu kollaps barədə isə biz deyil, onların özləri düşünməlidir.
ATƏT-in Minsk Qrupunun Rusiyadan olan yeni həmsədrinin İrəvana gedərək separatçıların lideri Araik Arutyunyanla görüş keçirməsi isə gülünc və istehza doğurucu bir məqamdır. O cümlədən, düşündürücüdür. Sual yaranır ki, rus həmsədr bu görüşündə qarşı tərəfi hansı titulda və ya statusda görüb: Qarabağ separatçılarının rəhbəri qismində, Azərbaycan ermənilərinin rəhbəri qismində, yoxsa "Dağlıq Qarabağ Respublikasının prezidenti" qismində?
Heç şübhəsiz, bu səfər və görüş birbaşa məqsədlidir, eləcə də aşkar təxribatçı xarakterlidir. Düşünürəm ki, guya onlar Bakıya hər hansı bir messenc göndərdiklərini düşünürlər. Amma belə oyunbazlıqların vaxtı çoxdan gedib, Bakı real işlərlə məşğuldur, bir sıra nüfuzlu dünya şirkətləri Azərbaycanın dəvəti ilə Qarabağı yenidən inşa edir, dirçəldir, bu olanlarla yanaşı ölkəmiz hərbi qüdrətini artırır və s. ATƏT-in Minsk Qrupu isə, 30 ildə olduğu kimi – dolayısı ilə işğalçıların mövqeyindən çıxış edir.
Daha bir diqqətçəkici məqama nəzər salaq: niyə məhz Rusiyadan olan həmsədr İrəvana gedib? Bəs Fransa və ABŞ nümayəndələri harada idilər? Əslində bu sualın da cavabı bəsitdir – Fransa yaxşı bilir ki, regionun ona ümumiyyətlə aidiyyəti yoxdur, ABŞ isə bu oyunbazlığa getməyərək, müəyyən siyasi maraqlarını kölgə altına salmamağa çalışır. O cümlədən, nə Fransa, nə də ABŞ Rusiyanın Qarabağdakı birtərəfli maraqları üçün özlərini çirkaba atmaq fikrindədir. Yəni rusiyalı həmsədrin İrəvanda separatçıların lideri ilə görüşməsi son vaxtlar Qarabağda rusiyalı sülhməramlı kontingentin sözün əsl mənasında özbaşınalıqlarına yaranan etirazlarla da bağlıdır. Baxın, Bakı onlara mandat verməyə tələsmir, əksinə, kontingentin Laçın dəhlizindən qanunsuz erməni silahlılarını buraxdıqlarını faktlarla sübuta yetirir, zaman-zaman İrandan yük maşınları Xankəndiyə gedir və həmin vasitə ilə ölkəmizin suverenliyinə xələl vurulur və s. və i. Təbii ki, Azərbaycan rəhbərliyi bütün bunlara görə susqun qalmayacaq və sərt, qətiyyətli ismarıclarını göndərəcək, yeri gələndə isə antiterror əməliyyatlarına qədər addım ata biləcək, bu, ölkəmizin birmənalı hüququdur. Ona görə də rus həmsədrin erməni separatçısı ilə görüşü guya Azərbaycana olan işarədir və s. Amma belə oyunbazlıqlar artıq keçmir, çünki ATƏT-in Minsk Qrupuna heç bir ehtiyac qalmayıb və Azərbaycan özü öz torpaqarını işğaldan azad edib.
Sonda isə daha bir nüansı da qeyd edim ki, rus həmsədr görüş üçün Xankəndiyə getməyib, yəni buna cürət etməyərək, İrəvana gedib. Təkcə bu fakt özü-özlüyündə bütün kartları açır və nümayiş etdirir”-deyə R.Rəsulov qeyd etdi.
Akif Nağı: “Rusiyalı həmsədrin Azərbaycan hüquq-mühafizə orqanları tərəfindən beynəlxalq axtarışa verilən və azərbaycanlılara, eləcə də Azərbaycan dövlətinə qarşı törətdiyi cinayətləri göz önündə olan Araik Artunyunyanla görüşməsi heç bir halda izah oluna bilməz”
Qarabağ Azadlıq Təşkilatının (QAT) sədri Akif Nağının fikrincə də, bu birbaşa təxribat xarakterlidir. Bir müddət əvvəl rusiyalı həmsədrin regiona səfər etdiyini xatırladan A.Nağının bildirdiyinə görə, o, Azərbaycan rəhbərliyi və dövlət rəsmiləri ilə görüşüb, bundan sonra isə İrəvana gedib orada Baş nazirlə və rəsmilərlə görüş keçirib. “Eyni zamanda, rusiyalı həmsədr Qarabağda qalmış separatçı tör-töküntülərinin “rəhbəri” kimi özünü təqdim edən Araik Arutyunyanla da İrəvanda görüşüb. Yəni təbii ki, bu görüş diqqətdən qaça bilməz. Ümumiyyətlə, rusiyalı həmsədrin səfərini biz diqqətlə və narahatlıqla izləyirik. Bu, Minsk Qrupunun həmsədrlərinin yenidən dirçəldilməsi cəhdidir. Azərbaycan rəhbərliyinin birmənalı mövqeyi oldu ki, Minsk Qrupuna artıq ehtiyac yoxdur. Bəs indi onlar nə işlə məşğul olacaqlar? Belə müəyyən mülahizələr, fikirlər səsləndirilir ki, guya onlar 10 noyabr bəyanatının yerinə yetirilməsinə nəzarət edəcəklər. Təbii ki, onlara ehtiyac yoxdur. Bilirsiz ki, Fransa və ABŞ “danışıqlar”ın bərpasında təkid edir, Rusiya bir qədər loyal görsənir, amma etiraz da etmir. Ermənistan təkidlə bütün səviyyələrdə, mərtəbələrdə Minsk Qrupuna bir “nicat yolu” kimi baxır ki, o “danışıqlar”ı yenidən başlasın, yenidən uzansın, o da oradan nə isə əldə etsin. Təbii ki, 30 il ərzində Minsk Qrupu həmsədrləri Ermənistanı və erməniləri himayə edib, ermənilər də yenidən həmin prosesin başlanmasını istəyir. Ona görə də hesab edirik ki, rusiyalı həmsədrin özünün bölgəyə səfərinə heç bir ehtiyac yox idi. Nələr müzakirə olunur, Rusiya nə istəyir, məqsədi nədən ibarətdir? Buna aydınlıq gətirilməlidir. Azərbaycan rəhbərliyi bu məsələdə prinsipial olmalıdır. Rusiya olmur, hansı dövlət olursa olsun, heç bir tərəfin təşəbbüsü ilə bu proses bərpa olunmamalıdır. Yəni bu, Azərbaycanın maraqlarına qətiyyən cavab vermir. Xüsusən də prosesin gedişində rusiyalı həmsədrin Azərbaycan hüquq-mühafizə orqanları tərəfindən beynəlxalq axtarışa verilən və azərbaycanlılara, eləcə də Azərbaycan dövlətinə qarşı törətdiyi cinayətləri göz önündə olan Araik Arutyunyanla görüşməsi heç bir halda izah oluna bilməz. Həmsədrlə görüş separatçılara “ruh verir”, onlar yenidən separatizmə həvəslənirlər, hər şeyin “Rusiyanın nəzarətində olduğu” təsəvvürü yaradırlar. Hesab edirik ki, bu məsələyə Azərbaycan rəhbərliyi aydınlıq gətirməlidir. Xovayevin Araiklə görüşü Azərbaycanın razılığı ilə olub, yoxsa öz təşəbbüsləridir, burada Azərbaycanın iradəsindən kənar proses gedir? Biz yəni bu məsələyə çox ehtiyatla yanaşırıq. Belə görsənir ki, bəzi istiqamətlərdə Azərbaycanın iradəsindən kənar proses gedir. Yəni Rusiya Azərbaycanın maraqlarına zidd olan mövqeyini diqtə etməyə çalışır. Bu proseslərin qarşısı qəti şəkildə alınmalıdır. Qarabağdakı erməni tör-töküntülərinin rusiyalı həmsədrlə və başqaları ilə görüşməsinə heç bir ehtiyac yoxdur. Rusiyanın və digər ölkələrin nümayəndələri, beynəlxalq qurumların təmsilçiləri heç zaman separatçılarla görüşməməlidirlər. Onlar bu görüşlərlə müəyyən mənada onlara “legitimlik” vermiş olurlar. Bu təhlükəli bir prosesdir. Məqsəd aydındır. Rusiya özünü elə göstərmək istəyir ki, guya hər şey onun nəzarətindədir. Onsuz da rus sülhməramlılarından narazılıq var, Rusiyanın davranışlarından narazılıqlar var. Azərbayacanın nəzarətindən kənarda olan ərazilərində rus sülhməramlıları yerləşibsə, bu o demək deyil ki, Rusiya burada hakimi-mütləqdi, nə istəyir onu etməlidir. Azərbaycan Rusiyanın bu planlarını birmənalı şəkildə pozmalıdır”-deyə A.Nağı vurğuladı.
İradə SARIYEVA
