İctimai və dövlət maraqlarının qorunması hər bir cəmiyyətin başlıca məqsədlərindən biridir. Çünki hər iki amil bütöv bir toplum üçün həyati əhəmiyyət kəsb edir. Bu baxımdan, ictimai və dövlət maraqlarının müdafiəsi məsələləri daim aktuallığını qoruyur.
Məlumdur ki, ictimai maraqlar hər bir cəmiyyəti təşkil edən fərdlərin rifahının ifadə olunduğu, individual mahiyyəti ümumi anlayışa yönləndirən və çoxluğun marağını üstün sayan bir anlayışdır. Bu anlayışın tanınması, təbliği və müdafiəsi hökumət və onun strukturları tərəfindən sığortalanır. Lakin müasir cəmiyyətlərdə bu məfhum daha geniş və çoxşaxəli anlam kəsb etməklə dövlət-vətəndaş münasibətlərinə birbaşa təsir gücünə malikdir. İctimai maraq fərdi maraq anlayışı ilə əlaqələndirilməməlidir. İctimai maraqları tənzimləyən və müdafiə edən məhz dövlətdir. Müxtəlif ictimai birliklər, qeyri-hökumət təşkilatları, media subyektləri hüquqi imkanlarla ictimai maraqların müdafiə edilməsini gerçəkləşdirir.
Müxtəlif amillər mediada dövlət və milli maraqların müdafiəsini daha çox ön plana çəkirdi
Buraya ictimai və dövlət maraqlarının müxtəlif aspektlərinə dair hüquqi bazanın təkmilləşdirilməsi, monitorinqi və s. məsələlər daxildir. Bu baxımdan, ictimai və dövlət maraqlarının qorunması ilə bütün məsuliyyəti yalnız dövlətin üzərinə atmaq olmaz. Biz görürük ki, Azərbaycandakı media sübyektləri və QHT-lər də bu maraqların qorunması istiqamətində ciddi addımlar atırlar. Bu məqamda Prezident İlham Əliyevin fikirlərindən bir sitatı xatırlatmaq lap yerinə düşər: “Bizim mətbuatımız da, əlbəttə ki, ilk növbədə dövlətimizin strateji maraqlarını, dövlətimizin gələcəkdə də təhlükəsizlik şəraitində yaşamasını müdafiə etməlidir və milli maraqlarımızı beynəlxalq müstəvidə də qorumalıdır. Mən hesab edirəm ki, son vaxtlar, son illər ərzində bizim mətbuatımızda bu istiqamətdə ciddi dönüş yaranmışdır. Nəzərə alsaq ki, XXI əsr informasiya əsridir, əlbəttə, biz bunu daim diqqətdə saxlamalıyıq”.
Ölkəmiz dövlət müstəqilliyini bərpa etdikdən sonra “sovet şinel”indən çıxan jurnalistikamız artıq müstəqil və gənc ölkənin tribunasına çevrildi. Zəngin ənənələrə malik Azərbaycan jurnalistikası ictimai əhəmiyyətli informasiya vermək funksiyasını yerinə yetirməklə yanaşı, 90-cı illərin çətin dövründə həm də ictimai və dövlət maraqlarını qorumalı idi. Ermənistanın təhriki ilə Qarabağda müharibənin başlanması, beynəlxalq mediada erməni və “havadar”larının Azərbaycan əleyhinə qərəzli “informasiya hücumları”nın geniş vüsət alması, gənc ölkədə separatçılıq meyillərinin cücərməsi və s. amillər mediada dövlət və milli maraqların müdafiəsini daha çox ön plana çəkirdi. Lakin zamanla dövlətçiliyin daha da möhkəmlənməsi, ölkənin iqtisadi tərəqqisi sayəsində Azərbaycan mediası da inkişaf edərək çətinlikləri arxada qoydu. 1998-ci ildə ulu öndər Heydər Əliyevin senzuranı tamamilə aradan qaldıran sərəncamı ilə jurnalistikamızın azadlıq üfüqləri daha da genişləndi.
Mediamız öz milli dəyərlərinə, kimliyinə və dövlətçilik ənənələrinə bağlı olub
Azərbaycan mediası üçün böyük güclərin maraqlarının kəsişdiyi mürəkkəb beynəlxalq aləmdə, xüsusilə də post-müharibə dönəmində dövlət maraqlarının müdafiəsinin əhəmiyyəti daha da artır. Bir sıra beynəlxalq qurumlar və Avropa institutlarının söz və mətbuat azadlığı ilə bağlı hansısa faktı “əldə bayraq” edib, digər ölkələrə qarşı təzyiq vasitəsi kimi istifadə etməsi acı bir gerçəkdir. Xüsusilə gənc və müstəqil demokratik ölkələrə qarşı bu yanaşma hansısa dövlətin öz ictimai və dövlət təhlükəsizliyi və maraqları baxımından atdığı addımın “mətbuat azadlığının pozulması” kimi qələmə verilməsi buna nümunədir. Səbəb isə sadədir: qlobal informasiya məkanında super güclərin digər ölkələrin informasiya məkanını nəzarətə almaqla həmin regionu, ölkəni öz maraqlarına uyğun idarə edə bilməkdir. Çünki müasir dövrdə ən güclü silah informasiyadır. Və bu faktiki olaraq, həmin dövlətin maraqlarının və dövlətçiliyinin təhlükə altında qalması deməkdir. İnamla deyə bilərik ki, bunu nəzərə alan Azərbaycan mətbuatı tarix boyu öz milli dəyərlərinə, kimliyinə və dövlətçilik ənənələrinə bağlı olub. Bu gün də dövlət və milli maraqlarımız mətbuatımız üçün hər cür şəxsi və qrup maraqlarından yüksəkdə dayanır.
Bu məsələdə milli KİV və yerli QHT-lərin də üzərinə mühüm vəzifələr düşür
Onu da nəzərə almaq lazımdır ki, müasir dünyada reallıqlar sürətlə dəyişir və dövlətlərin daxili sabitliyi, ərazi bütövlüyü, suverenliyinə yönəlik təhdidlər müxtəlif formalarda özünü büruzə verir. Son illər dünyanın bəzi ölkələrində yaşanan dəhşətli hadisələr bunu bir daha sübut etdi. Bu baxımdan Azərbaycanda hər bir fərd, qrup, təşkilat və struktur tərəfindən dövlət maraqlarının müdafiəsi milli və ictimai vəzifə kimi daha aktualdır. İctimai və dövlət maraqlarının qorunmasına xüsusi önəm verilməlidir. Bununla yanaşı, nəzərə almaq lazımdır ki, Ermənistan xaricdəki havadarlarının dəstəyi ilə ölkəmizin suverenliyinə qarşı təhdidlər artır. Onlar ölkəmizin öz ərazi bütövlüyünü bərpa etməsi amilli ilə razılaşmırlar. Dünyada hökm sürən ikili standartlar və digər ədalətsizliklər üzündən Azərbaycan ərazilərini öz gücünə işğaldan azad etdi. Ermənistan və onları himayə edən müəyyən güclər Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü bərpa etməsinə mane olmaq, suverenliyinə zərbə vurmaq və daxili sabitliyini pozmaq üçün müxtəlif vasitələrdən yararlanmağa çalışırlar. Azərbaycanda inkişafa mane olunması, son nəticədə qarşıdurma mühitinin yaradılması və ölkənin mənfi imicinin formalaşdırılması qarşıya qoyulan məqsədlər sırasındadır. Bu istiqamətdə zaman-zaman müxtəlif vasitələrə əl atblar. Xaricdən himayə olunan bəzi marginal qruplar onların əlində alətə çevriliblər. Dövlət rəsmiləri də zaman-zaman çıxışlarında Azərbaycanın milli maraqlarına zərbə vurmaq yönündə xidmət göstərən bəzi QHT və KİV-lərin olduğunu bəyan ediblər. Elə buna görə də Azərbaycanın dövlət maraqlarına zidd olan bu fəaliyyətin qarşısının alınması üçün bir sıra addımlar atılıb. Məsələn, QHT-lər haqqında qanunvericiliyə dəyişiklik edilib. Xarici donorların bəzi QHT-ləri maliyyələşdirməsinə qanuni şəkildə məhdudiyyət qoyulub. Bu, xarici donorların Azərbaycanda daxili sabitliyə yönəlik planlarının qarşısının alınmasında mühüm rol oynayıb. Sözügedən məsələdə milli KİV-lərin və yerli QHT-lərin də üzərinə mühüm vəzifələr düşür. Bu da KİV-də və yerli QHT-lərin fəaliyyətində dövlət maraqlarının milli və ictimai müdafiəsinin mühüm ictimai vəzifə olması ilə bağlı maarifləndirmə işinin aparılmasıdır.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ Yazı Azərbaycan Respublikasının Medianın İnkişafı Agentliyinin maliyyə dəstəyilə çap olunur.
