Məlum olduğu kimi, Azərbaycanla Türkiyə arasında bağlanmış hərbi sahədə əməkdaşlıq haqqında sazişə əsasən, Laçın rayonunda birgə döyüş atışlı taktiki təlim başlayıb. Müdafiə Nazirliyi bildirir ki, Azərbaycan və Türkiyə hərbçilərinin iştirakı ilə keçirilən təlimdə əsas məqsəd döyüş əməliyyatlarının aparılması zamanı qarşılıqlı fəaliyyətin və döyüş uzlaşmasının təkmilləşdirilməsinə, o cümlədən komandirlərin hərbi qərar qəbuletmə və bölmələri idarəetmə bacarıqlarının inkişaf etdirilməsinə yönəldilib. Təlimdə müasir döyüş texnikası və digər hərbi vasitələrin çətin relyef şəraitində istifadə etmə vərdişlərinin artırılmasına xüsusi diqqət yetirilib.
Türkiyənin Milli Müdafiə Nazirliyi də təlimlərlə bağlı məlumat yayıb. Burada qeyd edilir ki, qədim və köklü çinarın budaqları olan Türkiyə və Azərbaycan “Bir millət, iki dövlət!” anlayışı ilə bir yumruq olmağa davam edir: “Azərbaycanın Hərbi Dəniz Qüvvələri və Türkiyə Silahlı Qüvvələrinin xüsusi təyinatlıları sentyabrın 6-dan Laçında “Birgə Komando Əməliyyatı” təlimi keçirir. Təlimlər sentyabrın 10-dək davam edəcək”. Təlimlərin Rusiya sülhməramlı qüvvələrinin nəzarət etdiyi Laçın yolu yaxınlığında keçirilməsi artıq erməni tərəfində böyük ajiotaj yaradıb. Bu ölkə mediası yazır ki, təlimlərlə Azərbaycan istənilən vaxt Laçın dəhlizini bağlaya biləcəyini nümayiş etdirir. Digər tərəfdən, bu təlimlərin həm də bir mesaj olması heç kimə sirr deyil. Məsələ burasındadır ki, Rusiya sülhməramlı qüvvələri ötən müddət ərzində özünün məsuliyyət zonası ərazisində dronlar əleyhinə taktiki təlim, səyyar minaatanlarla "şərti düşmənə qarşı" döyüş taktikası təlimi də daxil olmaqla həbri manevrlər keçirib. Halbuki, belə manevrlər sülhməramlı qüvvələrin fəaliyyətində nəzərdə tutulmayıb. Məhz bütün bunlardan sonra Azərbaycanla Türkiyənin Laçın rayonunda birgə döyüş atışlı taktiki təlimə başlaması, ermənilərlə yanaşı, Rusiya tərəfində də verilmiş mesaj hesab edilə bilər. Xatırladaq ki, 10 noyabr 2020-ci il tarixli üçtərəfli razılaşmanın şərtlərinə uyğun olaraq, Laçın dəhlizinə hazırda rusiyalı sülhməramlı qüvvələr nəzarət edir. Qarabağın Azərbaycan ordusunun nəzarətində olan hissəsi istisna olmaqla, qalan ərazisi və Laçın dəhlizi Rusiya sülhməramlılarının məsuliyyət zonasını təşkil edir. Həmin zonanın perimetr xətti boyu Rusiya hərbçiləri 27 keşikçi post qurub və bu perimetr xətti onlar tərəfindən qorunur. Rusiya hərbçilərinin məsuliyyət zonasının xaricində olan ərazilər isə Azərbaycan ordusunun nəzarəti altındadır.
Yuxarıda qeyd olunduğu kimi, Ermənistanda da Bakı və Ankaranın hərbi təlimləri narahatlıqla izlənilməkdədir. Erməni hərbi ekspert Taron Ovhannisyan bildirib ki, Ermənistan-Azərbaycan sərhədində baş vermiş hərbi insidentlərdən sonra keçirilən bu təlimlər iki ölkənin hərbi müstəvidə əməkdaşlığının sarsılmazlığını göstərir. O qeyd edir ki, hərbi təlimlərin təşəbbüskarları onları Ermənistan-Azərbaycan sərhədində münaqişənin aktivləşməsi ilə əlaqələndirməyə və hətta son döyüşlərin ssenarisini oynamağa çalışır. Erməni tərəfinin narahatlığına isə Azərbaycan və Türkiyə heç bir əsas görmür. Əvvəla ona görə ki, bu təlimlər Ermənistana qarşı yönəlməyib və əvvəldən əldə edilən razılıq əsasında həyata keçirilir. Təlimlərin keçirilməsində əsas məqsəd hər iki ölkənin müvafiq qoşun növləri şəxsi heyətinin döyüş hazırlığı səviyyəsini artırmaq, onların birgə əməliyyatlarda iştirak etmə bacarığını yüksəltmək, qarşılıqlı fəaliyyətin koordinasiyasına nail olmaq və hər iki ölkənin hərbi qulluqçularının döyüş uzlaşmasını yüksək səviyyədə saxlamaqdır. Azərbaycanla Türkiyə arasında keçirilən birgə hərbi təlimlər iki ölkənin hərbi qulluqçularının peşəkarlığının artırılmasına, eyni zamanda bölgədə sülhün və təhlükəsizliyin təmin olunmasına yönəlib. Bu təlimlər inkişaf edən Azərbaycan-Türkiyə hərbi əlaqələrinin növbəti mərhələsidir və hər iki tərəflə razılaşdırılmaqla, müvafiq plana uyğun olaraq keçirilir.
Ümumiyyətlə, iki ölkə arasındakı hərbi əlaqələrin inkişafına təkan verən ən önəmli amillərdən biri də birgə hərbi təlimlərin keçirilməsidir. Buna misal olaraq, “EFES”, “Anadolu Ankası”, “Qış Təlimi”, “Anadolu Ulduzu”, “Erciyez- 2019”, “Anadolu Qartalı”, “Mustafa Kamal Atatürk”, “Sarsılmaz Qardaşlıq”, “TurAz Qartalı - 2019”, “TurAz Qartalı - 2020” və “Heydər Əliyev - 2020” təlimlərini göstərmək olar. Ölkələrimizn Hərbi Hava Qüvvələrinin birgə keçirdiyi "TurAz Şahini - 2021” təlimləri isə hazırda davam edir. Belə təlimlər iki ölkənin Hərbi Hava Qüvvələri arasında qarşılıqlı əlaqə, birgə uçuş imkanlarının araşdırılması, döyüş hazırlığının yüksəldilməsi ilə bərabər, Azərbaycan pilotlarının NATO qırıcıları və erkən xəbərdarlıq təyyarələri ilə tanış olmasına imkan verir. Ekspertlərin fikrincə, Şuşa və Bakı bəyannamələrindən sonra birgə, çoxtərəfli təlim prosesləri bundan sonra da həm Türkiyə ilə, həm də digər tərəfdaşlarla intensiv şəkildə həyata keçiriləcək. Bu təlimlər ilk növbədə qardaş, tərəfdaş ölkələrin hərbi qulluqçularını bir-birinə daha da yaxınlaşdırır. Ən əsası isə, birgə əməliyyatlarda fəaliyyət göstərmək üçün potensialımızı artırır. O da qeyd edilməlidir ki, belə təlimlər təkcə Azərbaycan və Türkiyə ordularının güclənməsinə deyil, eyni zamanda, bölgədə sülhün və təhlükəsizliyin təmin olunmasına yönəlib.
Samirə SƏFƏROVA
