Ermənistan hökuməti müharibə vaxtı Qarabağdan İrəvana gedən ermənilərə verdiyi aylıq 68 min dram müavinəti kəsib. Ermənilər deyir ki, əksəriyyəti bu müavinətin üzünü görmədi, hökumət isə bu proqramın cəmi 4 ay üçün nəzərdə tutulduğunu bildirir. Proqramda əsas prinsip Xankəndiyə qayıdan ermənilərə üstünlük verilməsi idi.
Erməni mənbələr yazır ki, əksər erməni Xankəndiyə gəlir, “müvəqqəti yaşayış” yerində, yaxud qohumlarının evində qeydiyyata düşür, sosial müavinəti aldıqdan sonra geriyə - Ermənistana qayıdır. Proqramın dayanmasının səbəblərindən biri də budur. İrəvanda “qarabağlılar” kimi qəbul edilən ermənilərin əksəriyyəti Ermənistanın müxtəlif yerlərində müvəqqəti yerləşdirilib. Ermənistana gedən ermənilər geri qayıtmaq istəmirlər. Misal üçün, vaxtilə keçmiş Ağdərə rayonunda yaşamış erməni Karen Şirinyan deyir ki, “orada (Qarabağda) heç bir iş və yaşamaq yeri yoxdur. Bizə işlə təmin edilmək üçün proqramların yaradılacağını desələr də, aylardır heç nə edilmədi. Orada yaşaya bilmirik, Ermənistanda da bizə baxmırlar”.
Göründüyü kimi, Ermənistan hakimiyyətinin min bir saxtakarlıqla erməniləri Qarabağda saxlamaq cəhdləri alınmır. Bu proses sonunda nə vəd edir?
Politoloq Əhəd Məmmədli “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında bildirdi ki, Ermənistanın özündə iqtisadi vəziyyət yaxşı deyil: “Bu yalnız müharibədən sonrakı dönəmə təsadüf etmir. İş burasındadır ki, onların vəziyyəti müstəqillik əldə etdikdən sonra pisləşib. Çünki əvvəl SSRİ-nin dotasiyası hesabına yaşayırdılar. Müstəqil olandan sonra isə işğalçılıq siyasətinə girişdilər. Resursu zəif olan bir ölkənin müharibə etməsi, üstəlik də silahlanmaya vəsait ayırması ona ağır başa gəldi. Həm də işğal siyasəti səbəbindən Ermənistan uzun müddət blokadada qalmağa məhkumdur. Bu da həmin ölkədəki yaşayaışı daha da çətin etdi. Statistikaya fikir versəniz görərsiniz ki, Ermənistanda immiqrasiya ötən onilliklər ərzində artan dinamika üzrə olub. Son müharibədə isə həmin ölkənin beli daha da qırıldı. Maraqlıdır ki, onlar əllərinə düşən şansı dəyərləndirmək istəmir. Hazırda bir çox ölkələrlə kommunikasiyaları bərpa edib, iqtisadiyyatlarını dirçəltmək kimi imkan əllərinə düşüb. Ancaq yenə çığallıq edib, öz vətəndaşlarını rəzil günə salırlar. Çalışırlar ki, süni məskunlaşma ilə Qarabağda daha çox erməni saxlasınlar. Bu da alınmır. Çünki ermənilər bu templə orada rahat yaşayışlarının olacağına əmin deyillər. Görürlər ki, Ermənistan rəhbərliyi onları həm də müharibəyə sürükləyir. Onlar isə bir daha övladlarının ölməsini istəmir. Ermənistan həm də öz yükünü azaltmaq üçün Qarabağ ermənilərindən canını qurtarmaq istəyir. Ermənilər millət olaraq çox hiyləgərdilər. Onlar da gedib müavinəti alıb, geri dönürlər. Bunun tam qarşısını almaq üçün Azərbaycan öz yurisdiksiyasını ermənilərin yaşadığı ərazilərdə də bərpa etməlidir. Bundan sonra bir çox ermənilər könüllü olaraq Azərbaycan vətəndaşlığını qəbul etmək yolunu tutacaq. Bunun da nəticəsində biz vətəndaşlığı olmayan ermənilərin hamısını Qarabağdan çıxarıb, Ermənistana göndərəcəyik”.
Əslində orada ermənilər üçün həyat nə qədər çətin olacaqsa, bu bizim maraqlarımıza uyğundur. Çünki əksəriyyəti gedəcək, gedə bilməyənlər də vətəndaşlığı qəbul etmək qarşılığında bizdən iş istəyəcək. Bir neçə həftə öncə Şuşaya gələn və Azərbaycan əsgərindən iş istəyən ermənilər bunun real nümunəsidir. Azərbaycan təzyiqlərini bir qədər də artırsa, ermənilər könüllü olaraq Ermənistandan imtina edəcəklər.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
