Bu gün Azərbaycan üçün əsas prioritet məsələlərdən biri işğaldan azad edilmiş ərazilərin bərpası, bu yerlərə böyük qayıdışının reallaşdırılması üçün müvafiq infrastrukturun yaradılmasıdır. Hazırda qeyd edilən istiqamətdə Azərbaycan dövləti tərəfindən genişmiqyaslı işlər görülür.
Qeyd edilən fonda Prezident İlham Əliyev tərəfindən “Azərbaycan 2030: sosial-iqtisadi inkişafa dair Milli Prioritetlər”in təsdiq edilməsi haqqında Sərəncamın, iyul ayında isə “Azərbaycan Respublikasında iqtisadi rayonların yeni bölgüsü haqqında” Fərmanın imzalanması azad edilmiş ərazilərdə bərpa və quruculuq işlərinin həyata keçirilməsi baxımından vacib əhəmiyyət kəsb edir. İqtisadi rayonların yeni təsdiq olunmuş bölgüsündə Qarabağ iqtisadi rayonunun (Xankəndi şəhəri, Ağcabədi, Ağdam, Bərdə, Füzuli, Xocalı, Xocavənd, Şuşa və Tərtər rayonları) və Şərqi Zəngəzur iqtisadi rayonunun (Cəbrayıl, Kəlbəcər, Qubadlı, Laçın və Zəngilan rayonları) yer alması işğaldan azad olunmuş ərazilərin sürətlə və məqsədyönlü şəkildə inkişaf etdirilməsinə imkan verməklə yanaşı, tarixi, ənənəvi sosial-iqtisadi, mədəni bağlılıq kimi məsələlərin də səmərəli həllinə imkan verir.
Şərqi Zəngəzur və Qarabağ iqtisadi rayonlarının yaradılması onlar üçün xüsusi inkişaf proqramlarının qəbul olunaraq həyata keçirilməsinə imkan verəcək. Bu zaman görüləcək işlər konkret əlaqələndirilmiş şəkildə icra olunacaq və işğaldan azad edilmiş ərazilərimiz qısa zamanda digər rayonların inkişaf səviyyəsinə çatdırılacaq. Bu, Azərbaycan ərazilərində qalan ermənilərin daha tez Azərbaycan vətəndaşlığını qəbul etməsinə də öz müsbət təsirini göstərəcək. Çünki həmin ermənilərə dilənçi vəziyyətində yaşayan yoxsul Ermənistandan heç bir fayda yoxdur. Məhz qeyd edilən məqamlar “Azərbaycan Respublikasında iqtisadi rayonların yeni bölgüsü haqqında” Fərmanın daha bir strateji əhəmiyyətini ortaya çıxarır. Digər tərəfdən, hazırda Azərbaycanın azad edilən ərazilərdə həyata keçirdiyi abadlıq-quruculuq işləri artıq erənilərin ölkəmizə baxışını dəyişir. Erməni siyasi icmalçı Xaçatur Xaçatryan bu xüsusda yazır: “Artsax günü” deyirsiniz? Bəs belə bir gün keçirmək üçün nə etdiniz? Baxın, indi orada Azərbaycan nələr edir. Baxın və utanın! Müasir yollar çəkilir, infrastruktur bərpa edilir. Bəs bizim hökumətimiz 30 il ərzində “Artsax” üçün nə edib? İrəvan bu üç onillikdə Qarabağda bir iş də görə bilməyib. Bir dövlət də “DQR”i rəsmən tanımadı. Və ümumiyyətlə, Ermənistan orada heç bir şey tikmədi, ancaq taladı, dağıtdı… İndi Qarabağda Azərbaycan fəal tikinti işləri aparır, aeroportlar, mehmanxanalar, tunellər tikir. Bütün bunlar Ermənistanın əvvəlki və hazırkı hakimiyyətinin “fəaliyyəti”nin real göstəricisidir”. Xatırladaq ki, bu günlərdə Ermənistanda nəşr edilən “Qraparak” qəzeti də Azərbaycanın Şuşa şəhərində genişmiqyaslı tikinti-abadlıq işləri həyata keçirdiyindən yazmışdı. Erməni nəşri indi Şuşanın işıqlarının gecələr hətta Xankəndidən göründüyünü qeyd edirdi: “Yol və tuneldən əlavə yüksək gərginlikli elektrik stansiyası da tikilib. Şuşaya aparan yolda, hələ sovet illərində tikilmiş və Şuşanı qidalandıran yarımstansiyanın bir neçə metrliyində cəmi bir neçə ay ərzində yeni yarımstansiya tikilib, indi bu yarımstansiya Şuşanı elektriklə qidalandırır və şəhəri işıqlandırır. Azərbaycan işıqları ilə möhtəşəm şəkildə işıqlandırılmış Şuşa şəhəri indi hətta Xankəndidən görünür. Ruslar isə Azərbaycan hərbçilərinin baxışları altında Xankəndiyə keçib gedənlərin pasportlarını yoxlayır”. Qeyd edək ki, “Azərenerji” ASC cəmi bir neçə ayda nəinki Şuşada, o cümlədən Kəlbəcərdə və Füzulidə yeni yarımstansiyalar tikib, hazırda Zəngilan, Qubadlı və Ağdamda yarımstansiyaların tikintisi davam edir. Uzun illərdir Qarabağda yoxsulluq və səfalət içərisində yaşayan ermənilər üçün bu cür geniş miqyasda və bu sürətlə abadlıq-yenidənqurma işləri, müasir infrastrukturun qurulması, əlbəttə ki, işğal nəticəsində üzləşdikləri vəziyyətlə Azərbaycanın azad edilmiş ərazilərində baş verən dəyişikliklər arasında müqayisə aparmaq imkanı yaradır. Və onlar cəmi bir neçə ay əvvəl baş nazir Nikol Paşinyanın “boz və miskin şəhər” adlandırdığı Şuşanın işıqlarına Xankəndidən tamaşa edib gec-tez bu nəticəyə gələcəklər ki, normal yaşamaq üçün Azərbaycan pasportlarını almaqdan başqa yol yoxdur. Onu da qeyd edək ki, Azərbaycanın gördüyü abadlıq-quruculuq işləri beynəlxalq miqyasda da yüksək qiymətləndirilir. Məsələn, ABŞ politoloqu, beynəlxalq münasibətlər üzrə ekspert Piter Teys Füzuli hava limanı timsalında bu xüsusda bildirir: “Füzuli rayonunda beynəlxalq hava limanının tez və keyfiyyətli şəkildə tikilməsi rəsmi Bakının azad olunmuş regionların hərtərəfli inkişafına strateji yönəlməsini nümayiş etdirir”. Onun sözlərinə görə, Prezident İlham Əliyevin tapşırığı ilə Füzuli rayonunda qısa zamanda, ən müasir tələblərə cavab verən beynəlxalq hava limanının tikilməsi görünməmiş hadisədir və azad edilmiş torpaqlarda aparılan bərpa işlərinin miqyasını bir daha nümayiş etdirir. Hava limanının tikintisinə bu il başlanılıb və onun sentyabr ayında təhvil verilməsi planlaşdırılır. Ekspertin fikrincə, beynəlxalq hava limanı regionun iqtisadi inkişafı üçün böyük potensiala malikdir və turizmin inkişafına təsir göstərəcək. O bildirib ki, bu hava limanının sayəsində yerli sakinlər münasib qiymətlərə başqa ölkələrə səfər etmək imkanı qazanacaqlar: “Eyni qaydada, yerli iş adamları öz məhsullarını beynəlxalq bazara çıxarmaq imkanı əldə edəcəklər”. Piter Teys əlavə edib ki, rəsmi Bakı etibarlı ticarət tərəfdaşı kimi öz rolunu bütün dünyaya sübut edir və regionda gəlirli kommersiya layihələrinin işə salınması üçün şərait yaradır: “Zəfər yolu daim artmaqda olan iqtisadiyyatın arteriyasıdır. Şuşa böyük mədəniyyət mərkəzi olacaq, onun zəngin tarixi irsi isə o qədər qonaq cəlb edəcək ki, bura Avropanın turizm istiqamətləri xəritəsində cəlbedici mirvariyə çevriləcək”.
Tahir TAĞIYEV
