Məlum olduğu kimi, Qarabağdakı separatçılar sentyabrın 2-də qondarma rejimin “müstəqilliyinin” elan edilməsinin 30 illiyilə bağlı "tədbirə" hazırlaşır. Bu arada qondarma rejim həmin tədbirdə Ermənistan rəhbərliyinin də iştirakına nail olmaq istəyir, amma Ermənistan rəhbərliyi Azərbaycan ərazilərinə qanunsuz səfərdən və orada təxribat xarakterli tədbirə qatılmaqdan çəkinir.
O da məlumdur ki, adətən İkinci Qarabağ müharibəsindən əvvəl Ermənistanın ən yüksək dövlət rəsmiləri həmin tədbirə qatılırdılar. Özü də Ermənistanın yüksək səviyyəli rəsmiləru Xankəndiyə helikopterlə gəlirdilər. Bu dəfə diqqəti çəkən odur ki, müharibədən sonra Ermənistanla separatçılar arasında ümumiyyətlə hava əlaqəsi kəsilib. Kəlbəcər və Laçın ordumuzun nəzarətinə keçəndən sonra onlar bu imkandan məhrum olublar. Digər tərəfdən, sentyabrın 2-də keçiriləcək tədbirə nə baş nazir Nikol Paşinyan, nə də Ermənistan parlamentinin sədri Alen Simonyan qatılacaq. Paşinyanın özü sentyabrın 2-də məzuniyyətdə olacaq. Ermənistan parlamentinin spikeri Alen Simonyan isə həmin gün Vyanaya səfər planlaşdırıb.
Məlumat üçün qeyd edək ki, Nikol Paşinyan sonuncu dəfə Qarabağa ötən il oktyabrın əvvəllərində, müharibənin şiddətli vaxtında qısa səfər edib və çox keçmədən geri qayıdıb. Həmin vaxtdan bəri onun ayağı Qarabağa dəyməyib.
O baxımdan bütün bunları ekspertlər necə dəyərləndirir?
“44 gunluk savaş munaqişə ilə bagli geosiyasi reallıqları xeyli dəyişib”
Məsələyə münasibət bildirən politoloq Elşən Manafovun fikrincə, butun bunlar Ermənistan rəhbərliyinin Daglıq Qarabagın “mustəqilliyi” ugrunda mubarizədən imtina etmələri anlamında qəbul olunmamalıdır: “Əvvəla, Ermənistan parlamentinin hələ 2010-cu ildə Daglıq Qarabagla baglı qəbul etdiyi məlum sənəd var. Həmin sənədə görə, Ermənistan Dagliq Qarabagı mustəqil tərəf və ya dövlət kimi tanımayıb. Bunu edəcəyi təqdirdə, beynəlxalq huququn məlum sanksiyalarının Ermənistana munasibətdə tətbiq olunacağı istisna deyildi. Digər tərəfdən, 44 gunluk savaş munaqişə ilə bagli geosiyasi reallıqları xeyli dəyişib və Ermənistan hakimiyyəti bunları nəzərə almaq məcburiyyətindədir. Çünki 44 gunluk savaş zamanı nə Rusiya, nə də də KTMT-də təmsil olunan digər dövlətlərin Ermənistanı mudafiə etməməsi erməni hakimiyyətini duşundürməyə bilməz. Ermənilərin Lacin dəhlizi ilə Qarabagla təmasları Rusiya sülhməramlılarının gözü qarşısında davam edir. Bu təmaslarla bağlı qanundan kənar hallar kifayət qədərdir. Bununla belə, Ermənistan rəsmilərinin Bakı ilə razılaşdırmadan beynəlxalq birlik tərəfindən Azərbaycan ərazisi kimi tanınan Dagliq Qarabaga səfərləri Moskva razılaşmalarının ruhuna ziddir. Bu, həm də beynəlxalq hüquqla bir araya sığmadığından, Azərbaycan “Dəmir yumruq” siyasətinin mexanizmlərini yenidən işlək vəziyyətə gətirə və antiterror əməliyyatlarına başlaya bilər. Nəhayət, Turkiyənin məlum təkliflərinə musbət siqnallarla cavab verəcəyi kimi açıqlamalarından sonra Paşinyan özunu əməkdaşlığa meylli siyasətçi kimi göstərmək istəyir. Fikirləşir ki, belə addım atsa, bu ona ziyan gətirəcək. Ən nəhayət, Ermənistan ATƏT-in Minsk Qrupu vasitəsilə Dagliq Qarabagin statusu ilə bagli danışıqların bərpa ediləcəyinə umid bəsləyir. Onların bu umidləri də əbəs deyil. ABŞ-ın Ermənistandakı səfirinin “munaqişə hələ də həllini tapmayıb və Dagliq Qarabagi statusu ilə bagli danışıqların bərpa edilməsinə ehtiyac var” kimi açıqlaması, Fransanın bu məsələdə Ermənistanın yaninda olması İrəvanı danışıqların bərpasına xələl gətirə biləcək addımlar atmaqdan çəkindirir”.
Bir sözlə, politoloq hesab edir ki, Ermənistan rəhbərliyinin Dagliq Qarabağdakı separatçı rejimlə birbaşa təmaslardan hələ ki çəkinməsi erməni tərəfinin uzaq gedən məqsədlərindən xəbər verir.
Vidadi ORDAHALLI
