Qafan-Gorus avtomagistralı ilə bağlı baş verən son proseslər hələ də Ermənistanda əsas müzakirə predmetlərindən biri olaraq qalır. Ermənistanda belə hesab edilir ki, indi Azərbaycan bu yolla hərəkət edən maşınları rahat yoxlamaq imkanı qazanıb. Belə vəziyyətdə İrandan Ermənistana içində şübhəli yüklər olan avtomobillərin hərəkətinə imkan verilməyəcək.
Məsələ ilə bağlı Ermənistanın “Qraparak” nəşri yazır ki, Gorus-Qafan avtomobil yolu Rusiya-Azərbaycan danışıqları nəticəsində açılıb, ancaq azərbaycanlılar 2-3 yerdə beton maneələr qoyublar və yol, demək olar, yarı ölçüdə açıqdır. Nəşr bildirir ki, Azərbaycan hərbi qulluqçuları maneələri öz müşayiətçilərinin yanına qoyublar: “Bununla Ermənistana psixoloji təzyiq yaradılır. Yolun bu hissəsindən hərəkət edərkən avtomobillərin sürəti minimuma endirilir, çünki maneə nəticəsində hərəkət üçün dar yer qalıb. Bizim mənbələrimiz də deyirlər ki, yolun bu hissəsini keçərkən maşınların hərəkət sürəti minimuma endirilir, çünki ziqzaqvari beton blokların qoyulması nəticəsində hərəkət üçün ancaq dar zolaq açıq qalıb. Sürət minimuma endirildiyindən, Azərbaycan tərəfi yoldan keçənləri çox rahatlıqla identifikasiya edə bilər və bu da əlavə risqlər yaradır. İndi adamlar bu yoldan keçməməyə çalışacaqlar, xüsusən də ona görə ki, Milli Təhlükəsizlik Xidməti bir neçə ay əvvəl sürücüləri bu yolu dayanmadan, sürətlə keçməyə çağırmışdı. Lakin artıq bu mümkün deyil. Azərbaycan tərəfi yoldan keçənləri sakit şəkildə yoxlaya bilər. Bəs əslində yol nəyin qarşılığında açılıb? Bunu qarşıdakı proseslər göstərəcək”. Qeyd edək ki, Gorus-Qafan yolunun bəzi hissələri hələ sovet dövründə Azərbaycan ərazisindən, Qubadlıdan çəkilib. Ötən ilin noyabrında Azərbaycan Qubadlı və Zəngilan istiqamətlərində öz dövlət sərrhədlərini bərpa edəndən sonra yol Azərbaycanın nəzarətinə keçib. Amma Bakı xoş məram nümayiş etdirərək, alternativ yol çəkilənə qədər yolun bu hissələrindən hərəkətə icazə vermişdi. İndi yolda hərəkətin beton bloklarla bir neçə hissədə məhdudlaşdırılması Azərbaycan tərəfinə imkan verəcək ki, ərazisindən daşınan yüklərə də qismən nəzarət edə bilsin. Çünki aylardır belə məlumatlar və faktlar yayılır ki, İrandan Ermənistana, oradan isə Rusiya sülhməramlılarının nəzarətində olan Azərbaycan ərazilərinə şübhəli yüklərlə dolu TIR-lar hərəkət edir. Amma artıq bunun da sonu çatır. Bu mənada təsadüfi deyil ki, yolun Azərbaycan ərazisindən keçən hissəsinin məhz erməni tərəfinin günahı üzündən bağlanması Ermənistanda geniş rezonans yaradıb, iqtidar və müxalifət arasında yeni qarşıdurmaya yol açıb. Bir daha qeyd edək ki, Azərbaycan humanizm prinsiplərinə əsaslanaraq müharibədən sonra ermənilərin bu yoldan istifadə etməsinə icazə verib və indiyə qədər qarşı tərəf üçün həmin yolda heç bir problem yaradılmayıb. Lakin Ermənistan Azərbaycanın atdığı bu və digər humanist addımları hələ də adekvat şəkildə qiymətləndirə bilmir. Bunu erməni tərəfinin sərhəddə süni gərginlik yaratmaq, işğaldan azad edilən Azərbaycan ərazilərində təxribat törətmək cəhdləri də sübut edir. Qafan-Gorus avtomagistralının Azərbaycan ərazisindən keçən hissəsinin bağlanması da erməni tərəfinin günahı üzündən baş verib. Bu günlərdə Gorus-Qafan yolunun Qubadlı rayonunun Aşağı Cibikli kəndi yaxınlığından keçən hissəsi istiqamətində yerləşən Dövlət Sərhəd Xidmətinin Sərhəd Qoşunlarının “Qubadlı” əlahiddə sərhəd diviziyasının sərhəd-döyüş məntəqəsinin ərazisində xidmətdə olan əsgər Şirəliyev Ruslan Nəriman oğluna Ermənistan silahlı qüvvələrinin 2 hərbi qulluqçusunun qəfil hücum etməsi, onu yaralamaları sözügedən avtomagistralın bağlanmasını şərtləndirən əsas səbəb olub. Bundan sonra atılan addımlar nəticəsində yolda Azırbaycan postları quraşdırılıb.
Hazırda Ermənistan və İran maşınları bu yolla hərəkət etməyə məcburdur. Ermənistan parlamentinin “Şərəf duyuram” fraksiyasının deputatı Tiqran Abrahamyan da bunu təsdiq edir. O bu xüsusda bildirir: “Zəngəzur vilayətinin Gorus-Qafan dövlətlərarası magistralına alternativ hesab edilən Tatev yolu hazırkı layihə ilə həyata keçirilsə, bu, problemlərimizi tam şəkildə həll etməyəcək”. O qeyd edib ki, bu alternativ yol gəlib Zəngəzurun Sünik kəndi ilə kəsişir, oradan Qafan şəhərinə daxil olmaq üçün isə hava limanı yaxınlığında yerləşən, əksəriyyəti Azərbaycanın müşahidəsi altında olan sektorlardan keçmək lazımdır. Abrahamyan bildirib ki, Azərbaycan yaxın gələcəkdə hazırda mümkün hesab etdiyini qoparmağa çalışacaq: “Ermənistan hakimiyyəti hər hansı formada vəziyyətə uyğun fəaliyyətlər həyata keçirməyib və bu hakimiyyət Ermənistanla Qarabağ ətrafında yaranmış vəziyyətə lazımi şəkildə reaksiya vermir”. Abrahamyan qeyd edib ki, Gorus-Qafan yolunun müharibədən sonra Azərbaycan nəzarət məntəqələrinin qurulduğu sektorlarında hərəkət əvvəlkindən fərqli şəkildə təşkil olunub. Ermənistan parlamentinin “Şərəf duyuram” fraksiyasının rəhbəri Artur Vanetsyan da eyni mövqedədir. Onun sözlərinə görə, heç kəs təsəvvür edə bilməzdi ki, bir gün Ermənistanın dövlətlərarası yolu azərbaycanlılar tərəfindən bağlanacaq və hakimiyyətin buna sülh üçün yalvarmaqdan başqa cavabı olmayacaq: “Mən hərbi əməliyyatların əleyhinəyəm, müharibənin əleyhinəyəm, sülh gündəmini dəstəkləyirəm, amma bu, ləyaqətli şəkildə olmalıdır. Mən deyirəm Gorus-Qafan yolu bağlıdır, Paşinyan deyir torpaq yol var. Amma o yoldan istifadə mümkün deyil, Azərbaycan isə artıq Ermənistana gələn və ölkənin bu ərazisindən digərinə gedən maşınlara asanlıqla nəzarət imkanı qazandı”.
Samirə SƏFƏROVA
