“Şuşanın işğalından sonra digər rayonlar, digər şəhərlər işğala məruz qaldı”. Bunu Prezident İlham Əliyev Şuşada Vaqif Poeziya Günlərinin rəsmi açılışında çıxışı zamanı deyib.
Ölkə başçısının sözlərinə görə, Şuşa, Laçın və Kəlbəcərin işğalından sonra bizim məğlubiyyətimiz qaçılmaz idi: “Şuşanın işğalı xalqımızın böyük faciəsi idi. Çünki Şuşa Azərbaycan mədəniyyətinin ocağıdır. Şuşanın Azərbaycan tarixində çox böyük rəmzi mənası var. Şuşa Qarabağın tacıdır. Şuşanın işğalından sonra digər rayonlar, digər şəhərlər işğala məruz qaldı. Çünki Şuşanın strateji əhəmiyyəti, əlbəttə ki, bizim üçün itirilmiş oldu və düşmən bundan istifadə edərək, ondan bir neçə gün sonra – 1992-ci ilin mayında Laçını da işğal etdi. Ondan bir il sonra – 1993-cü ilin aprelində Kəlbəcəri işğal etdi və beləliklə, Dağlıq Qarabağ Muxtar Vilayəti ilə Ermənistan arasında coğrafi bağlantı yaradıldı. Bizim məğlubiyyətimizin qaçılmaz olması göz qabağında idi, nəzərə alsaq ki, o vaxt Azərbaycanda hərc-mərclik dövrü idi, nizami ordu yox idi, vətəndaş qarşıdurması baş vermişdi. Şuşanın itirilməsi digər rayonların itirilməsinə təkan vermişdi”.
O da məlumdur ki, uzun illər radikallar əsassız olaraq 1993-cü ilin yayında bir sıra rayonların işğalına görə Heydər Əliyevi günahlandırıblar. Yeri gəldi-gəlmədi bəyan edirdilər ki, o, hakimiyyətə gələndən sonra rayonlar işğal olunub. Ancaq prezidentin tutarlı arqumentləri göstərdi ki, Şuşa, Laçın və Kəlbəcərin işğalından sonra digər rayonları əldə saxlamaq qeyri-mümkün idi. O cür qarışıq dövrdə və qısa zaman kəsiyində bunun qarşısını almaq mümkün deyildi.
“Xüsusən də Kəlbəcərin işğalından sonra digər rayonların işğalı zaman məsələsi idi”
Sözügedən məsələ ilə bağlı fikirlərini “Bakı-Xəbər”lə bölüşən millət vəkili, politoloq Elman Nəsirov hesab edir ki, Prezidentin bununla bağlı arqumentləri tamamilə əsaslıdır və reallığa söykənir: “Bəli, mayın 8-də Şuşanın, 18-də Laçının, 1993-cü ilin aprelində Kəlbəcərin işğalından sonra ətraf rayonların işğalı labid idi. Çünki işğal edilən 3 məntəqə olduqca böyük strateji əhəmiyyətə malik idi. Ancaq o dövrdə başıpozuqluq, hakimiyyətin səriştəsizliyi üzündən rayonlarımız işğal edildi. Xüsusən də Kəlbəcərin işğalından sonra digər rayonların işğalı zaman məsələsi idi. O zaman bütün bunlara görə məsuliyyət hakimiyyəti zəbt edən AXC-Müsavat cütlüyünün üzərinə düşür. Ona görə də 1993-cü ilin yayında işğal olunan rayonlara görə ulu öndəri ittiham etməyin heç bir əsası yoxdur. Məsələ ondadır ki, Heydər Əliyev hakimiyyətə gələndə nə ordu var idi, nə də digər strukturlar. O zamankı hakimiyyətin səriştəsizliyi üzündən Azərbaycanın bütün dövlətlərlə münasibətləri gərgin idi. Ölkə vətəndaş müharibəsi ilə üz-üzə idi. Belə bir vəziyyətdə işğalı önləmək mümkünsüz idi. Eyni zamanda, həmin qüvvələr onlara tabe olan dəstələri cəbhədən geri çəkməklə əslində digər rayonların işğalına şərait yaradırdılar. Məqsədləri o idi ki, baş verən işğallara görə xalqı Heydər Əliyevə qarşı qaldırsınlar. Ancaq Heydər Əliyev xalqı, ordunu toparladı. 1993-cü ilin dekabrında ordumuz əks hücuma keçdi. 1994-cü ilin yanvarında həyata keçirilən uğurlu Horadiz əməliyyatı nəticəsində 22 yaşayış məntəqəsi azad edildi. Nəticədə işğalçı Ermənistan 1994-cü mayında atəşkəsi imzalamağa məcbur oldu”.
Millət vəkili onu da qeyd etdi ki, həqiqətləri olduğu kimi demək lazımdır.
Vidadi ORDAHALLI
