Məlumat verildiyi kimi, bu günlərdə Türkiyənin Çorlu hava limanında ölkənin “Baykar” şirkəti tərəfindən istehsal edilən “Akıncı” zərbə pilotsuz hücum aparatının (PUA) təqdimat və silahlanmaya qəbul mərasimi keçirilib. Mərasimdə iştirak edən Türkiyə prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan “Akıncı” pilotsuz hücum aparatının Türkiyə Silahlı Qüvvələrinə təhvil verilməsini yüksək qiymətləndirib.
Ərdoğan qeyd edib ki, Türkiyə müdafiə sənayesindəki uğurları, pilotlu və pilotsuz uçuş aparatları ilə regionda qürur mənbəyinə çevrilib: “Müdafiə sənayesi sahəsindəki uğurlarımız sırasında xüsusilə dünyada da qəbul edilən pilotsuz uçuş aparatlarını qeyd etmək istəyərdim. Türk mühəndisləri ən yaxşı şəkildə bunu bacardılar və bunlardan biri də “Akıncı” pilotsuz hücum aparatının Türk Silahlı Qüvvələrinin hərbi arsenalı sırasına daxil olmasıdır. Suriyada, Liviyada və Azərbaycanın işğal altında olan torpaqlarında insanlıq faciəsinin qarşısının almasında bu pilotsuz aparatlar böyük rol oynadı. Bu gün bütün dünya Suriyada, Liviyada və Azərbaycandakı yeni müharibə doktrinasından danışır. Ölkəmizin sərhədlərində qurulmaq istəyən terror təşkilatlarını necə məhv etdiyimiz, Aralıq dənizində birtərəfli planlara, Qarabağda işğala necə son qoyulduğu müzakirə olunur”. Ərdoğan onu da bildirib ki, Türkiyənin müdafiə sənayesindəki məhsullarının pul qarşılığında hər ölkəyə satılması mümkün deyil. Amma təbii ki, istisna ölkələr də var və bunlardan biri, əslində birincisi Azərbaycandır. Ekspertlər yaxın tezlikdə “Akıncı” pilotsuz hücum aparatının Azərbaycan ordusunun ixtiyarında olacağını proqnozlaşdırır və bu çox vacib hesab edilir.
Qeyd edək ki, “Akıncı” pilotsuz hücum aparatı 24 saat havada qala və 1,6 ton yük daşıya bilir. “Akıncı” havadan-havaya raketlərlə də təchiz olunub və bu, onun döyüş təyyarələrinə qarşı da mübarizədə istifadə edilməsinə imkan verir. Özünəməxsus bükülmüş qanad quruluşu ilə 20 metrlik qanad genişliyinə və çox sayda döyüş sursat stansiyasına sahib olan bu aparat 9144 metr yüksəklikdə 24 saat havada qala bilir. Elektron dəstək bölməsi, peyk rabitə sistemləri, havadan havaya radarlar, maneə aşkarlama radarı, sintetik diyafram radarı kimi daha inkişaf etmiş faydalı yüklərlə işləyəcək sistem hava-yer və hava-hava əlaqəsi ilə məşğul ola bilir. "Akıncı" PUA-da 100-ə yaxın kompüter mövcuddur. Hər biri fərqli proqram təminatından istifadə edir. “Baykar Defence” şirkətinin rəhbəri Səlcuk Bayraktar bu xüsusda bildirir: “Qarabağ müharibəsində də istifadə edilən “Bayraktar TB2” döyüş pilotsuz təyyarələrimiz kəşfiyyat, müşahidə kimi əsas vəzifələri ilə yanaşı, aşkarlanan hədəfləri, o cümlədən hava hücumundan müdafiə sistemlərini zərərsizləşdirdi. Hava hücumundan müdafiə sistemləri əslində hava qüvvələrini zərərsizləşdirmək üçün nəzərdə tutulan çox güclü sistemlərdir. Bununla yanaşı tankları, zirehli maşınları, olduqca çox sayda haubitsa və artilleriya batareyalarını məhv etdi. Eskadrilyalar şəklində gecə-gündüz fasiləsiz olaraq hər cür meteroloji şərtlərdə uçdu. Bəhs edilən pilotsuz təyyarələr əslində robot-təyyarələrdir. “Bayraktar TB2”nin içərisində 40-a yaxın kompüter var. Seriya istehsalı başlayan və daha üstün göstəricilərə, döyüş qabiliyyətinə malik olan “Akıncı” pilotsuz döyüş təyyarələrində isə 100-ə yaxın kompüter var”. Bu kompüterlər sayəsində PUA təyin edilən marşrut üzrə hava kəşfiyyatı aparmaq, əldə edilən məlumatları idarəetmə məntəqəsinə tədqim etmək, yerüstü, suüstü və hava hədəflərinə müstəqil və ya operatorun komandası ilə silahlanmasında mövcud olan sursatlarla aviazərbələr endirə bilir. PUA-ların havada olduqda belə tapşırıqları və ya hədəflərinin dəyişdirilməsi, həmçinin onların ləğv edilməsi mümkündür. Daha üstün texniki xüsusiyyətlərə malik “Akıncı”da süni zəkaya əsaslanan texnologiya tətbiq edilir. Onun köməyi ilə aparat avtomatik qalxma və enməni reallaşdırır, uçuş zamanı ətrafında baş verənləri təhlil edir və qiymətləndirir, obyekt, ağac, insan, maşın və sair tanınmasını həyata keçirir. Bu PUA-nın istehsalı Türkiyənin müdafiə sənayesində son illərdə reallaşdırdığı ən mühüm layihələrdən biri hesab edilir. "Akıncı" kifayət qədər geniş rayonlarda uzun müddət davam edən vəzifələri yerinə yetirmək üçün nəzərdə tutulan və populyarlığı getdikcə artan HALE (High Altitude Long Endurance - Böyük Yüksəklikdə Uzun Müdət) sinfinə aiddir. Buna səbəb kimi onların ölçüləri ilə bərabər həm fəaliyyət radiusunun, həm uçuş yüksəkliyinin, həm də daşıdığı faydalı yükün kütləsinin hardasa pilotlu hərbi təyyarələrin göstəricilərinə yaxınlaşması göstərilir. HALE sinfindən olan PUA-lar dünyanın yalnız 4 ölkəsi tərəfindən istehsal edilir və onlardan biri də artıq Türkiyədir. O da faktdır ki, Türkiyənin istehsal etdiyi istənilən müdafiə sənayesi məhsulu Azərbaycan üçün əlçatandır. Ölkəmiz, tələbat olduğu halda, Türkiyədən istənilən silah və texnikanı əldə etmək imkanlarına sahibdir. Yuxarıda qeyd edildiyi kimi, “Akıncı” PUA-larının seriya istehsalına başlanılıb və ilk növbədə həmin silah sistemləri Türkiyənin həbi hava qüvvələrinə çatdırılacaq. Bundan sonrakı mərhələdə Azərbaycan tərəfindən müraciət olunarsa, “Akıncı”nın Azərbaycana da satılması üçün heç bir problem yaranmayacaq. Ekspertlər Azərbaycanın “Akıncı”nın ilk alıcılarından olacağını istisna etmir. Çünki “Akıncı” PUA-ları Azərbaycanın qırıcı aviasiyasının resurslarının daha da güclənməsinə, daha hündür yüksəkliklərdə düşmənə qarşı fəaliyyətinə münbit şərait yaradacaq. “Akıncı” hazırda dünyanın ən müasir pilotsuz uçuş sistemlərindən biri hesab olunur. Və bu sistemlərin Azərbaycan tərəfindən alınması ölkəmizin hərbi gücünü daha da artırmasına yardımçı olacaq. Ekspertlərə görə, strateji əhəmiyyət daşıyan ərazilərin müşahidəsi, Qarabağda terrorçular və diversiya qruplarına zərbələr endirmək, ərazilərimizə olacaq hər hansı təcavüzlərə qarşı çevik reaksiya vermək üçün “Akıncı” PUA-ları mükəmməl vasitədir.
Nahid SALAYEV
