Qafan-Gorus yolu ilə bağlı baş verənlər Azərbaycanın Ermənistana verdiyi növbəti ciddi dərs kimi qəbul edilir. Hərbçilərimiz tərəfindən yolun Azərbaycan ərazisinə düşən hissəsinin bağlanması artıq Ermənistanda böyük çaxnaşma yaradıb.
Azərbaycan ərazisindən geçən Gorus-Qafan yolu Ermənistanın iki rayonunu birləşdirən əsas yoldur. Erməni siyasi şərhçi Ruben Mehrabyan bildirir ki, ölkəsi yolun həmin hissəsində Azərbaycana aid yerlərin də Rusiya sərhədçilərinin mühafizəsinə verilməsini istəyir: “Əgər bunun başqa yolu yoxdursa və o yoldan istifadənin yeganə çıxış yolu Rusiya sərhədçilərinin durmasıdırsa, bəli, belə də olmalıdır. İndi Rusiya, Azərbaycan, Ermənistan baş nazir müavinlərinin görüşləri keçirilir və mən güman edirəm ki, bu məsələ də orda müzakirə olunur. Çünki hələ də 10 noyabr bəyannaməsinin 9-cu bəndinə əməl olunmayıb və regionda kommunikasiya xətləri açılmayıb, heç olmasa, bu ərazidə məsələnin həllini Ermənistan belə görür”. Ermənistanla dövlət sərhədinin Rusiya sərhədçilərinin nəzarətinə verilməsi barədə bundan əvvəl də İrəvandan təkliflər səslənib. Hər dəfə də Bakıda rəsmilər qeyd edirlər ki, Azərbaycan özünün bütün dövlət sərhədlərini özü qorumağa qadirdir.
Qeyd edək ki, Ermənistanın baş naziri Nikol Paşinyan da Gorus-Qafan yolunun Azərbaycan tərəfindən qapadılmasını şərh edib. Paşinyan baş verənlərə görə keçmiş hakimiyyəti günahlandırıb: “Gorus-Qafan yolunun bir hissəsi sərhəd xəttinə çıxır və köhnə xəritələrə görə, Azərbaycanın ərazilərinə daxil olur. Bu situasiya 2010-cu ildə Ermənistan hökumətinin qəbul etdiyi “Administrativ ərazi bölgüsü haqqında” Qanunla möhkəmləndirilib. Ermənistan hökuməti o zaman bu gün mübahisəli hesab olunan əraziləri Azərbaycan ərazisi kimi tanımışdı. Bizə deyirlər ki, siz anklavları vermək istəyirsiniz. O zaman cavab verin görək, niyə “Şimal-Cənub” avtomagistralının layihələndirilməsi zamanı yol indi satmaqda ittiham olunduğumuz ərazilərdən keçmirdi? Nə Arazdəyəndən, nə Kərkidən, nə də Çanaxçıdan yol keçir. Mən seçkiqabağı kampaniya zamanı 1999-cu ilin sənədlərindən sitat gətirirdim. Orada hər şey var idi. Niyə layihələndirmə zamanı yol Bərgüşad boyunca və Şurnux kəndindən keçmədi? Bu imkan verir ki, bu əraziləri indiki hökumətin mübahisəli etmədiyini deyək”. Erməni türkoloq Varujan Geqamyanın fikrincə, Bakı bu yolla İrəvana sərt təzyiqlər göstərir. Onun sözlərinə görə, Ermənistan hökuməti nəqliyyat kommunikasiyalarının açılması haqda razılaşmanı nailiyyət, uzunmüddətli sülhün qarantı, o cümlədən də qarşılıqlı sərfəli iqtisadi imkan kimi təqdim edir: “Ermənistan üçün bu belədir. Azərbaycanın isə bu sahədə problemi yoxdur. Onların yolların açılması ilə bağlı problemi yoxdur. Azərbaycanın normal inkişafı üçün onların bütün yolları var, “Türkiyə dəhlizindən” başqa. Azərbaycan üçün Ermənistanla hərbi və iqtisadi əhəmiyyəti olan hər hansı nəqliyyat qovşağı yoxdur və ola da bilməz. Azərbaycanda “açılma” sözünün iki mənası var: 1. Zəngəzurdan xüsusi statusla keçən Naxşıvan-Türkiyə yolunun açılması - Ermənistan hakimiyyəti 10 noyabrda bununla razılaşıb. 2. Ermənistanın bütün xarici dövlətlərarası yolları üzərində Türkiyənin nəzarəti. Hazırda bizi xarici dünya ilə birləşdirən ancaq iki yolumuz var, onlar da hələlik nominal olaraq Azərbaycanın və Türkiyənin nəzarətində deyil. Biri Dilicandan Gürcüstana, digəri Zəngəzurdan İrana. Sonuncu tamamilə Azərbaycanın nəzarəti altındadır. Dilicanın anklavları təhvil veriləndən sonra bizim Gürcüstana yolumuz da onların nəzarəti altında olacaq. Nəticədə bizdə yolların açılması yox, tam blokada olacaq. İndi isə təsəvvür edin ki, Ermənistan Azərbaycanın tələblərini yerinə yetirir: dəhliz verir, anklavları verir, əvəzində Azərbaycan Ermənistan maşınlarına İrana və ya Rusiyaya getməyə icazə verir. Azərbaycan istənilən vaxt yolu bağlaya bilər. “Ermənistanın blokadadan çıxması” Azərbaycanda “Ermənistanın tam blokadası” deməkdir, buna görə Ermənistan müstəqil inkişaf etmək imkanlarını itirəcək”.
Bunlar fonunda Qarabağda da gərginlik artır. Yayılan məlumata görə, Şuşa rayonunun Turşsu kəndi yaxınlığında Azərbaycan hərbçiləri erməni polisinin postuna gələrək postun götürülməsini tələb ediblər. Bu fakt azərbaycanlıların Laçın dəhlizini nəzarətə götürməyə hazırlaşdıqları barədə şayiələrə səbəb olub. Eyni zamanda, Qarabağın bütün ərazisində elektrik və internetin praktiki olaraq kəsildiyi bildirilir. Erməni tərəfi bunun səbəblərini açıqlamır, ancaq cümə günü işıqların kəsilməsinin davam etməsi ilə bağlı xəbərlər yayır. Ermənilər bütün bunlar fonunda qəbul edir ki, Azərbaycan istənilən vaxt onlara sarsıdıcı zərbələr vura bilər. Yeri gəlmişkən qeyd edək ki, Prezident İlham Əliyev şəhid ailələri və Qarabağ qaziləri ilə görüşündə bu xüsusda maraqlı fikirlər söyləyib. Dövlət başçısı çıxışında strateji əhəmiyyətli ərazilər üzərində Azərbaycanın nəzarətindən danışıb: “Hər kəs xəritəyə baxıb görə bilər ki, Azərbaycan hakim strateji nöqtələrə sahibdir. İstər Qarabağ bölgəsində, istər Azərbaycan-Ermənistan sərhədində. 7 iyul tarixi əgər 1923-cü ildə xalqımızın faciəsi idisə, 2021-ci ildə biz artıq bu qara səhifəni də qapadıq. 7 iyul artıq gözəl bir tarix kimi tarixdə qalacaq. Çünki 7 iyul 2021-ci ildə Qarabağ və Şərqi Zəngəzur iqtisadi zonalarının yaradılmasına dair fərman mənim tərəfimdən imzalandı. Tarixi ədalət bərpa edildi”.
Samirə SƏFƏROVA
