Azərbaycan ordusunun işğal olunmuş ərazilərimizi tədricən azad etməsi fonunda yaxın tezlikdə Ermənistanın təcavüz faktına tam şəkildə son qoyulması qaçılmaz sayılır. Azərbaycan əraziləri işğaldan tam azad edildikdən sonra yaranmış yeni vəziyyətin Cənubi Qafqazda geosiyasi mənzərəni tam dəyişdirəcəyi də artıq gözlənilən reallıqdır.
Hesab edilir ki, baş verənlər fonunda artıq Qafqazda ilk olaraq Azərbaycan-Türkiyə tandemi daha güclü mövqe sahibinə çevriləcək. Eyni zamanda daha bir maraqlı məqam odur ki, Azərbaycanın işğal siyasətinə son qoyması bəzi parametrlər baxımından qardaş Türkiyəyə qarşı qurulan məkrli oyunları da alt-üst edir. Hər halda, bu məqam Türkiyə mediasının özündə də xüsusi vurğulanır. Məsələn, Türkiyənin“Yeni şafak” qəzetində bu xüsusda çox maraqlı bir araşdırma dərc edilib. Burada vurğulanır ki, əslində, Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin yenidən alovlanması Türkiyəyə qarşı geosiyasi müstəvidə oyunları darmadağın edib. Yazıda bu xüsusda deyilir: “Ermənistan baş naziri Nikol Paşinyan “Avropa bunu yaxşı bilməlidir ki, Türkiyəni şimal-şərqdə və cənub-şərqdə durduran son əngəl Ermənistandır” deyib. Şimal-şərqi anladıq, özləridir. Yaxşı, bəs cənubi-şərq haradır? Ermənistan cənub-şərqdə də Türkiyə ilə savaşır? Bu, Avropa, ABŞ, İsrailin, onun “yeniyetmə dostları” olan ərəb rejimlərinin və İranın bütün gizli sirlərini, Türkiyəyə yönəlik bütün gizli hesablarını açığa çıxaran bir cümlədir.
Paşinyanın şimal-şərq dediyi yer Qarabağ, işğal altındakı Azərbaycan torpaqları, Türkiyə ilə Azərbaycanın quru əlaqəsini kəsən o coğrafiyadır. Cənub-Şərq dediyi yer isə İraq və Suriyanın şimalı, Türkiyənin şərqi və cənub-şərqidir. Birincisində Türkiyə ilə Türk dünyası arasındakı quru əlaqəsi kəsilir, Türkiyə üçün şərq qapısı bağlanır. İkincisində isə Türkiyə cənubdan mühasirəyə alınır, cənub qurşağı ilə, müsəlman ərəb dünyası ilə quru əlaqəsi kəsilir. Türkiyə üçün cənub qapısı bağlanır. Bunun 3-cü ayağı – Şərqi Aralıq dənizi və Egey dənizindən Qərb qapısını bağlamaq planları da var. Cənubdan və Şərqdən mühasirəyə alma planları çökdü. Qərbdən mühasirəyə alma planları da çökəcək. Türkiyə İraqın şimalında terrorla mübarizə apararaq və Suriyanın şimalında terror xəritəsini ortadan qaldıraraq cənub qapısını açıq tutmağa çalışır. İran sərhədindən Aralıq dənizinədək uzanan xəritəni yırtır, mühasirəni yarır. Azərbaycanın Qarabağı və işğal altındakı torpaqlarını qurtarmasına dəstək verərək də Şərq qapısını açıq tutmağa çalışır. Şərqdən mühasirəni yarmağa, ortadan qaldırmağa çalışır. Türkiyə üç qapını da açıq tutmağa, onu Anadolu içində boğmağa çalışanlara meydan oxumağa, bu beynəlxalq planları çökdürməyə, “Türkiyəni durdurma” hesablarını neytrallaşdırmağa çalışır. Paşinyan Azərbaycan torpaqlarının hansı plan daxilində işğal edildiyini, Ermənistanla PKK və YPG ortaqlığını, İran və Rusiyanın Türk dünyasını bölmə planlarını, İran sərhədindən Aralıq dənizinədək uzadılan “Terror dəhlizi” xəritəsinin ABŞ və Avropa tərəfindən nə üçün ssenariləşdirildiyini, Şərqi Aralıq və Egey dənizlərindəki gərginliyin qaynağını tək bir cümlə ilə deşifrə etdi. Paşinyan ABŞ və Avropaya bunu dedi: “Bizə söz vermişdiniz, bəs nə oldu? PKK ilə birlikdə çalışdıq. Onlar cənub-şərqdən vurdu, biz şimal-şərqdən vurduq. Birlikdə çalışdıq, həmrəylik göstərdik, bütün cəbhələrdə Türkiyəyə hücum etdik. Bizə nə dedinizsə etdik. İndi bizi niyə yalnız buraxdınız?”. Bu gün cəbhədə mübarizə aparılan hər yerdə çox dərin tarixi və geopolitik hesablar, çox ciddi xəritə planları, Türkiyənin XXI əsrini girov götürmə təşəbbüsləri var. Bu cəbhələrdəki bütün problemləri başqaları çıxarmışdı. Münaqişlərin hamısı Türkiyəni dar bir sahəyə həbs etmək planları üçün çıxarılıb. Əhatəmizdəki bütün münaqişə zonaları bu üzdən yaradılıb. Biz Qərblə məşğul ikən onlar bizi şərqdən vurur. Bu, əsrlərdir belədir. Tarixin ən böyük gerçəyi ilə daha bir dəfə qarşı-qarşıya gəldik. Türkiyə nə zaman Qərblə böhran yaşayırsa, Qərbdən sıxışdırılırsa, mühasirəyə alınırsa, çətinliyə salınırsa, hücumlara məruz qalırsa, Şərqdən vurulur. Əsrlər ərzində daima belə olub. Heç istisna olmayıb. İran ənənəvi olaraq bu siyasi şəraiti daim çox diqqətli şəkildə Türkiyəyə qarşı istifadə edib. Ermənistanla Azərbaycan arasındakı problem bir Rusiya-İran planı, xəritə çalışmasıdır. Bu, Türk dünyasını, coğrafiyasını iki yerə bölmə planıdır. Türkiyə ilə Qərb arasında yenə problemlər yarandı. Şərqi Aralıq və Egey dənizlərində gərginlik yaranmağa başladı. Ermənistan da həmən Azərbaycan torpaqlarına hücum etməyə başladı. Şərqdə böhran yarandı. Yenə İran və Rusiya, təbii, Qərblə birlikdə bu böhranın içindədir. Bu savaşı, hücumu tenderə kim çıxardı? İrəvana savaş təlimatını kimlər verdi? Paşinyanın dediyi kimi, tenderi Qərb elan etdi, savaş təlimatını da Qərb verdi. İranın refleksi ilə birləşən bir gündəlik hərəkətə keçirildi. Amma bu plan artıq baş tutmayacaq. Şərq və cənub qapısı əsla qapadılmayacaq. Türkiyə buna izin verməyəcək. Həm xaricdəki, həm də daxildəki mühasirəni yaracaq, yarır da. Çünki artıq “müdafiə dövrü” bitdi. Qafqazdan, Azərbaycandan daima zəfər xəbərləri alacağıq. İraqdan gələn təhdidləri bir daha problem yaratmayacaq şəkildə həll edəcəyik. Suriyanın şimalında hələ tamamlanmamış işimizi tamamlayacağıq. Aralıq dənizindən İran sərhədinədək, Mosul-Hələb xəttinin şimalında Türkiyə üçün heç bir təhdid qalmayanadək müdaxilə edəcəyik, etməliyik. Böyük fırtına Qərbdən yaxınlaşır. Bu fırtına ilə mübarizə etmək üçün ətrafımızda nə qədər problem varsa, öncəliklə onları həll edəcəyik. Bu, geopolitik gerçəklikdir. Önlənə, durdurula bilməz”.
Ramil QULİYEV
