Məlum olduğu kimi, sentyabrın 27-dən cəbhədə başlayan gərginlikdən sonra Ermənistanla Azərbaycan arasında iki dəfə humanitar atəşkəs razılaşması əldə olunub. Birinci dəfə Rusiya XİN rəhbəri Lavrovun vasitəçiliyilə “Moskva razılaşması” deyilən bir sənəd qüvvəyə mindi. Ancaq atəşkəsin rəsmən qüvvəyə mindiyi vaxtdan bir neçə dəqiqə sonra Ermənistan tərəfi atəşkəsi kobud şəkildə pozdu.
Ardınca Azərbaycan bir daha xoş niyyətini nümayiş etdirərək humanizm prinsipləri əsasında 18 oktyabr tarixində humanitar atəşkəsə razılıq verdi. Ancaq rəsmi qurumların verdiyi məlumata görə, Ermənistan silahlı qüvvələri razılıq elan olunduqdan dərhal sonra yerli vaxtla saat 00.02 radələrindən etibarən Azərbaycanın Cəbrayıl şəhərini, eləcə də Cəbrayıl rayonunun Araz çayı boyunca yerləşən işğaldan azad olunmuş kəndlərini minaatan və artilleriya qurğularından atəşə tutub. Gecə saat 00.05 -dən 03.25 -dək atəşkəsi pozan Ermənistan silahlı qüvvələri iriçaplı silahlardan istifadə edərək iki dövlətin sərhədində Azərbaycanın Gədəbəy və Tovuz rayonlarındakı Azərbaycan mövqelərini atəşə tutub:
"Atəşin dayandırılması razılığına rəğmən, gecə ərzində cəbhədə vəziyyəti gərgin saxlayan Ermənistan silahlı qüvvələri səhər saat 07.00-dan Ağdərə, Füzuli, Hadrut və Cəbrayıl istiqamətlərində hücum cəhdi göstərib.
İkinci dəfə elan olunmasından sonra Ermənistan tərəfindən humanitar atəşkəsin kobud şəkildə pozulması Ermənistanın Azərbaycana qarşı təcavüzkar siyasətini davam etdirdiyini və onun münaqişənin danışıqlar yolu ilə həllinə biganə olduğunu nümayiş etdirir. Bu, həmçinin, Ermənistanın humanitar atəşkəsə razılıq əldə edilməsi üçün çalışan vasitəçilərin səylərinə hörmətsizliyidir. Azərbaycan humanitar atəşkəsə sadiqdir, lakin öz mülki əhalisini və mövqelərini müdafiə etmək üçün cavab tədbirləri görmək hüququnu özündə saxlayır".
Müdafiə Nazirliyindən verilən məlumata görə, düşmən Cəbrayıl şəhərinin ətraf ərazilərini, eləcə də bu rayonun Araz çayı boyu yerləşən və işğaldan azad olunmuş kəndlərini atəşkəs qüvvəyə mindiyi andan bir neçə dəqiqə sonra minaatan və artilleriya qurğularından atəşə tutub: "Şəxsi heyət arasında itki yoxdur. Bölmələrimiz tərəfindən adekvat cavab tədbirləri görülüb.
Qoşunlar bütün cəbhə boyu əlverişli hədd, əhəmiyyətli yüksəklik və mövqelərdə müvafiq fəaliyyətlər həyata keçirir".
Göründüyü kimi, Ermənistanın hərbi-siyasi rəhbərliyi növbəti dəfə humanitar atəşkəs qərarına əməl etməyib. Ekspertlər hesab edir ki, Paşinyan hakimiyyəti cəbhədəki biabırçı məğlubiyyətin ölkədə sosial partlayış yaradacağından ehtiyatlanaraq erməni hərbçilərinin meyitlərini qəbul etmək istəmir və buna görə də humanitar atəşkəsi pozmaq yolunu tutur. Buna baxmayaraq, yenə də beynəlxalq birlik tərəfindən lazımınca cəzalandırılmır. Bundan beynəlxalq birlik hansı nəticələri çıxarmalıdır?
Politoloq Rəşad Bayramov “Bakı-Xəbər”ə bildirdi ki, Rusiyanın təşəbbüsü ilə oktyabrın 9-10-da Moskvada Rusiya Federasiyası, Azərbaycan Respublikası və Ermənistan Respublikası Xarici işlər nazirləri arasında keçirilən son dərəcə gərgin görüşün yekununda humanitar atəşkəslə bağlı bəyanat qəbul edildi: “Azərbaycan öz sülhpərvər mövqeyini bir daha ortaya qoydu, cəbhədə mütləq hərbi və psixoloji üstünlüyə malik ola-ola beynəlxalq təşkilatların, bir sıra dövlətlərin çağırışı, xüsusilə qonşu Rusiyanın təkidi və Ermənistanın yalvarışları ilə atəşkəsə “hə” dedi. Heç bir saat keçməmiş erməni tərəfi atəşkəsi pozdu, elə həmin gün ermənilər Azərbaycan ordusunun Hadrut, Suqovuşan və Cəbrayıl istiqamətlərindəki döyüş mövqelərinə yeni hücumlar etdilər və gecə saat 2 radələrində Gəncə şəhərinin yaşayış binalarını vəhşicəsinə raket atəşinə tutdular. Bunun ardınca oktyabrın 18-dən qüvvəyə minən atəşkəsi də kobud şəkildə pozdu. Maraqlıdır, “atəşkəs” deyib yalvaran erməni bəs indi niyə atəşkəsə əməl etmir? Məsələ ondadır ki, erməniyə atəşkəs lazım deyildi, ermənilər gözləyirdi ki, Azərbaycan bu atəşkəsə “yox” deyəcək və onlar da Azərbaycanın beynəlxalq imicinə humanist olmayan ölkə zərbəsini vuracaqlar. Lakin ermənilərin niyyəti baş tutmadı. Beynəlxalq birlik və vasitəçilik edən ölkələr bu fakta lazımi şəkildə reaksiya vermir. Sanki məsuliyyəti eyniləşdirən bəyanatlar verirlər. Yaxşı olar ki, Rusiyanın Xarici işlər naziri Sergey Lavrov ermənilərin artıq Moskvanı saymadığını etiraf etsin. Digər ölkələr də Ermənistanın bu pozuçuluğunu öz adı ilə çağırmalıdır. Birbaşa deyilməlidir ki, atəşkəsi pozan Ermənistandır”.
Yəqin ki, növbəti atəşkəs yalvarışlarında Ermənistanın bu şıltaqlığı mütləq nəzərə alınacaq və ona lazımi cavab veriləcək.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
