Ermənistan silahlı qüvvələrinin işğalı altında olan Azərbaycan ərazilərində xaricdən gətirilən ermənilərin yerləşdirilməsi faktı dəfələrlə Azərbaycan rəsmiləri, siyasətçiləri, tarixçiləri tərəfindən gündəmə gətirilib.
Dünya ictimaiyyətinin, beynəlxalq təşkilatların gözü qarşısında baş verən bu qanunsuz yerləşdirmə məsələsinə isə hələ də beynəlxalq birlik tərəfindən hər hansı formada etiraz bildirilməyib.
Azərbaycanın Xarici İşlər naziri Ceyhun Bayramov rusiyalı həmkarı Sergey Lavrovla Moskvada keçirilən görüşün yekunlarına dair mətbuat konfransında deyib ki, Qarabağa xaricdən gətirilən etnik ermənilər məskunlaşdırılır. Nazirin bu açıqlamasını Rusiya KİV-i geniş şəkildə yayımlayıb.
“Təəssüflə qeyd etməliyəm ki, münaqişənin nizamlanmasında irəliləyiş nəzərə çarpmır. Ermənistan Azərbaycanın 20 faiz ərazisini işğal altında saxlamağa davam edir”.
Nazir qeyd edib ki, yerli azərbaycanlılar o ərazilərdən didərgin salınıb, onların evlərində isə xaricdən, o cümlədən, Yaxış Şərqdən gətirilmiş etnik ermənilər məskunlaşdırılır: “Bu isə, öz növbəsində, beynəlxalq humanitar hüququn, ilk növbədə isə Cenevrə Konvensiyasının kobud şəkildə pozulmasıdır”.
Ekspertlər hesab edirlər ki, Azərbaycanın Xarici İşlər nazirinin bu məsələni Rusiyada diqqətə çatdırması və faktın bu ölkənin mətbuatında geniş səviyyədə tirajlanması müsbət nəticələrə səbəb ola bilər.
“Nazirin ermənilərin işğal altında olan Azərbaycan ərazilərinə köçürülməsi məsələsini Rusiyada sərt şəkildə qabartması...”
Qarabağ Azadlıq Təşkilatının (QAT) sədri Akif Nağı məsələni “Bakı-Xəbər”ə şərh edərkən bildirdi ki, bunun Rusiyada vurğulanması olduqca əhəmiyyətlidir. “Azərbaycanın Xarici İşlər nazirinin Moskvaya səfəri və orada danışıqlar aparılması, Azərbaycanın mövqeyinin aydın şəkildə ortaya qoyulması bütün cəhətlərdən müsbət dəyərləndirilməlidir. Ümumiyyətlə, ölkəmizin Xarici İşlər naziri dövlətimizin mövqeyini aydın şəkildə ortaya qoyur. Eyni zamanda, Azərbaycan Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin nizama salınmasında aydın və maraqlı tərəf kimi özünü nümayiş etdirdi. Nazir münaqişənin nizama salınmasına mane olan amilləri açıq şəkildə qabartdı. O, burada Ermənistanın status-kvonu saxlamaq cəhdini, erməni silahlı qüvvələrinin işğal olunan ərazilərimizdə qalması məsələsini və sairi açıq şəkildə qabartdı və birmənalı olaraq, dövlətimizin mövqeyini ortaya qoydu ki, bu məsələlər öz həllini tapmalıdır. Ermənistan münaqişənin nizama salınmasına imkan vermir. O, Ermənistanın, faktiki olaraq, barışmaz tərəf olduğunu göstərdi. O cəhətlər də xoşagələndir ki, həm həmsədr ölkələrin, o cümlədən də Rusiyanın bu məsələdə obyektiv və prinsipial mövqe tutmasını istədi. Azərbaycan tərəfi danışıqların davam etdirilməsinə şərt qoydu ki, bu məsələlər öz həllini tapmırsa, görüşlərin keçirilməsinin heç bir mənası yoxdur. O cümlədən, Azərbaycanın və Ermənistanın Xarici İşlər nazirlərinin görüşlərinin keçirilməsinin heç bir mənası yoxdur. Hesab edirəm ki, Azərbaycanın yeni Xarici İşlər nazirinin bu məsələlərlə bağlı ortaya qoyduğu mövqe düzgündür və o istiqamətdə öz mövqeyini davam etdirməlidir. Vacib məsələlərdən biri də xaricdən gətirilən ermənilərin bizim ərazilərimizdə qanunsuz yerləşdirilməsi faktları ilə bağlıdır. Dəfələrlə bu fakt qeyd edilib, beynəlxalq təşkilatlar səviyyəsində səsləndirilib ki, Ermənistan beynəlxalq hüquq normalarını pozaraq işğal olunmuş ərazilərdə erməniləri məskunlaşdırmaq siyasəti aparır. Bilirsiniz ki, Ermənistan Livandakı son hadisələrlə bağlı oradakı ermənilərin Ermənistana, oradan isə işğal olunmuş Azərbaycan torpaqlarına köçürülməsi xəttini yeridir. Bəzi məlumatlara görə, ermənilərin köçürülmə prosesinə artıq başlayıblar. Fikrimcə, nazirin ermənilərin işğal altında olan Azərbaycan ərazilərinə köçürülməsi məsələsini Rusiyada sərt şəkildə qabartması, ortaya qoyması müsbət haldır və nəticə verə bilər. Digər həmsədr ölkələr də, ən azından, bununla hesablaşmalı olacaqlar. Bilirsiniz ki, verilən məlumatlara görə, bu səfərin nəticələrindən biri kimi həmsədrlər regiona səfər edəcəklər”.
QAT sədri qeyd etdi ki, həmsədrlərin səfəri ərəfəsində də Azərbaycan tərəfin rəsmi şəkildə bir sıra məsələləri, o cümlədən də Ermənistanın həyata keçirdiyi qanunsuz məskunlaşma faktını birmənalı şəkildə ortaya qoyması müsbət haldır. “Bunun müsbət nəticələri gözləniləndir, ola bilər. Nəticə o zaman hasil olur ki, birincisi, məsələ düzgün və məntiqlə, beynəlxalq hüquq normalarına uyğun olaraq qoyulur. Azərbaycanın da Xarici İşlər naziri bu mövqedən çıxış edir və beynəlxalq hüquqa söykənərək bu məsələni qoyur ki, danışıqlara mane olan hallardan biri Ermənistanın Azərbaycanın işğal altında saxladığı ərazilərində qanunsuz yerləşdirmə siyasəti aparmasıdır, digər qanunazidd hərəkətlər edir. Yəni həm xaricdən etnik ermənilərin köçürülərək bizim torpaqlarda qanunsuz məskunlaşdırılması, həm də orada həyata keçirilən qanunsuz tikinti işləri, müxtəlif infrastrukturların yaradılması danışıqlar prosesinə ciddi mane olur. Bütün bunlar isə Ermənistanın məkrli niyyətlərindən, beynəlxalq hüquq normalarına əhəmiyyət verməməsindən xəbər verir. Bu vəziyyətdə Ermənistan özünü bu şəkildə aparırsa, Azərbaycan tam haqlı olaraq danışıqların davam etdirilməsinin mənasız olduğunu göstərir”.
QAT sədrinin sözlərinə görə, hər kəs sözdə danışıqlar prosesinin davam etdirilməsini deyir, o cümlədən, Rusiyanın Xarici İşlər naziri danışıqların davam etdirilməsinin vacib olduğunu bildirir. Bu istiqamətdə səyləri artırdıqlarını, danışıqların bərpa olunmasına çalışdıqlarını söyləyir. “Ermənistanın həyata keçirdiyi qanunsuz məskunlaşdırma prosesi təhlükəli bir məsələdir. Bir müddətdən, ermənilər ora tam yerləşdirildikdən sonra onları oradan çıxarmaq özü çətin olacaq. Ən azından, gələcəyə də yönəlik bir məsələdir. Deyək ki, müəyyən bir vaxtdan sonra Azərbaycan öz torpaqlarını işğaldan azad edəndə beynəlxalq təşkilatlar, dünya birliyi orada kimlərinsə yaşadığını və sair deməsin. Azərbaycan öz haqlı mövqeyindən çıxış edəcək ki, biz zamanında bu məsələni qabartmışdıq, addımların qanunsuz olduğunu demişdik. Ona görə də bir tərəfi bu məsələnin aydın şəkildə qoyuluşudur, ikinci yöndən isə davamlı şəkildə bu məsələ ortada olmalıdır. Yəni deyildi və sabah da bunun üstündən keçildi və danışıqlar birtərəfli şəkildə davam etdirildisə, bunun nəticəsi olmayacaq. Amma Azərbaycan sona qədər bu məsələnin üstündə təkidlə dayanmalıdır, biz o zaman danışıqlar prosesini davam etdirəcəyik ki, Ermənistan tərəfi etdiyi bütün qanunsuz hərəkətləri aradan qaldırsın, o cümlədən də qanunsuz məskunlaşma siyasəti ilə bağlı bu ölkə mövqeyindən geri çəkilsin, geri çəkilməsə, danışıqlar davam etdirilməyəcək. Sona qədər Azərbaycan bu mövqeyi ortaya qoymaqda davam edəcəksə, əminəm ki, bunun müsbət nəticəsi olacaq” - deyə A.Nağı vurğuladı.
İradə SARIYEVA
