Aparılan araşdırmalar və əldə edilən yeni məlumatlar göstərir ki, Tovuz istiqamətində baş verən məlum hadisələrdən sonra Ermənistan silahlı qüvvələrinin bölmələri ölü və yaralı olaraq yüzə yaxın hərbi qulluqçusunu itirib. Bundan əlavə, düşmənin çoxsaylı zirehli texnikası, müdafiə istehkamları və digər hərbi obyektləri də ordumuzun sərrast atəşinə tuş gəlib. Düzdür, həmişə olduğu kimi, Ermənistan öz hərbi itkilərini ictimaiyyətindən gizlətməyə səylə çalışır. Amma elə ermənilərin sosial şəbəkə profillərində düşmənin çoxsaylı itkilərinə dair kifayət qədər məlumatlara rast gəlmək mümkündür. Buradakı məlumatlar düşmənin həm vahimə içində olması, həm də son toqquşmalarda ciddi itkilər verməsinin real təsdiqidir.
Məsələnin maraq doğuran tərəflərindən biri isə budur ki, Azərbaycan ordusunun erməni hərbi birləşmələrinə ağır zərbələr endirməsindən sonra Ermənistanda baş nazir Nikol Paşinyana qarşı etirazlar da artmaqdadır. Erməni ekspert, “Politekonomik” mərkəzinin rəhbəri Andranik Tevanyan bu fonda baş naziri Ermənistanı müharibəyə sürükləməkdə ittiham edib. Ekspert bildirir ki, Paşinyan danışıqlar prosesindən heç bir nəticə çıxarmadı və Ermənistanın genişmiqyaslı müharibəyə cəlb olunması üçün bütün şərtləri yaratdı:“Paşinyan Düşənbədə İlham Əliyevlə liftdə etdiyi söhbəti özünün təbliğatı üçün, Azərbaycan prezidenti isə Qarabağ cəbhəsində hərbi mövqelərini gücləndirmək üçün istifadə etdi. Daha sonra baş nazir KTMT-də Ermənistanın mövqeyini zəiflətdi, Ermənistan-Rusiya münasibətlərini korladı. Danışıqlar prosesində uğursuzluğa düçar oldu, hərçənd, bu uğursuzluq “məxməri” hökumətin super parlaq siyasəti kimi təqdim olundu. Xarici siyasətdə kobud səhvlərin nəticəsində Azərbaycanın mövqeləri gücləndi”. Tevanyan hesab edir ki, Ermənistanı yalnız möcüzə xilas edə bilər:“Digər ölkələrin ümidinə qalmaq günah, müttəfiqləri olmamaq isə dövlətə xəyanətdir”.
Erməni medisının yazdıqları, digər ekspertlərin açıqlamaları da göstərir ki, Tovuz döyüşlərində itkilərini gizlədən Ermənistanda narazılıq yaşanır. Əsas səbəblərdən biri Ermənistanın çoxsaylı itkilərlə üzləşməsi, eyni zamanda öldürülən erməni hərbçilərin ailələrinə yardımın edilməməsidir. Sosial şəbəkələrin erməni seqmentində bu məsələ ətrafında iki qrup var: bir qrup keçmiş müdafiə naziri Vigen Sarkisyanın dövründə yaradılan və orduya dəstək məqsədilə hər kəsdən toplanan 1000 dramın yığıldığı fondun ölən və yaralanan hərbçilərə maliyyə yardımı ayırmasını tələb edir, hakimiyyətə yaxın digər qrup isə buna qarşı çıxır və bildirir ki, “bizim mübarizəmiz var”. Erməni fəal Marine Manuçaryan sosial şəbəkə səhifəsində bu haqda yazır:“Son döyüşlərdə öldürülən və yaralanan hərbçilərin ailələrinə kompensasiyanın verilməsinə qarşı çıxırlar. Burada deyərlər ki, 29 ildir respublikamız var, həmişə qaraçı olmusunuz və qaraçı olaraq qalacaqsınız”. Manuçaryan daha sonra “aprel müharibəsi”ndə Azərbaycanın əraziləri azad etməsini xatırladaraq, Paşinyana yaxın qrupları tənqid edir:“Buna inanmayacaqsınız, amma 2000 hektar ərazi tirildikdən sonra Jirayr Sefilyan Tavuş xəttində irəli getmək istəyir. Lakin burada da uğursuzluqlar var”. Erməni fəal etiraf edir ki, ölkəsinin hərbi birləşmələrinin Tovuz istiqamətində təxribat hücumu Errmənistanın onlarla hərbiçinin və çoxsaylı texnikasının məhv edilməsi ilə nəticələnib. Digər erməni hərbi ekspert Gevorq Gevorqyanın sözlərinə görə, baş verənlərin günahkarı Paşinyandır. O hesab edir ki, Sankt-Peterburq və Vyana razılaşmaları ləğv edildikdən sonra Azərbaycan beynəlxalq arenada özü üçün daha əlverişli mövqe tutub. Erməni hərbi ekspert vurğulayıb ki, döyüşlər bir gün bir tərəfdən başlayacaq:“Bu bir yerdən partlayacaq, Naxçıvan, Qarabağ, yoxsa Ermənistan sərhədi boyunca, bilmirəm, amma mütləq partlayacaq”. Rusiyalı politoloq Stanislav Tarasov da indiki halda Paşinyanın çətin durumda olduğunu bildirir və sərhəd toqquşmalarının məhz Ermənistan üzündən baş verdiyinin getdikcə daha aydın olduğunu qeyd edir:"Azərbaycan-Ermənistan sərhədində baş vermiş hadisə çox müəmmalı xarakterə malikdir. Məntiqi izahat axtarmaq çətindir. Azərbaycan-Ermənistan sərhədindəki gərginlik Qarabağ istiqamətində baş verən münaqişə ilə əlaqəli olmadığı üçün müəmmalıdır və ikinci məsələ kimin bunda maraqlı olmasıdır. Təsəvvür etmək çox çətindir ki, Azərbaycan Ermənistana qarşı müharibəyə başlasın və bununla KTMT və digər strukturların müvafiq reaksiyasına səbəb olsun. Tavuşda baş verənlər bizim üçün müəmmalı xarakterə malikdir, bir neçə ssenari var. Amma ən real olanı budur ki, toqquşma Ermənistan üzündən başlayıb və bu da böyük itkilər verən Ermənistanı artıq çətin vəziyyətdə qoyur". Rusiya İnnovativ İnkişaf İnstitutunun Strateji Təhlil Mərkəzinin rəhbəri, politoloq Andrey İvanovun da məsələyə münasibəti maraqlıdır:“Baş nazir Ermənistandakı iqtisadi böhranın öhdəsindən gələ bilmədi. Vətəndaşlarına hər hansı bir uğurlu nailiyyətini nümayiş etdirə bilməyən Paşinyan açıq siyasi təxribatlara əl atdı. Bu yolla Ermənistanın baş naziri əhalinin diqqətini bu günə qədər yığılıb qalan daxili problemlərdən, o cümlədən iqtisadi problemlərdən yayındırmağa çalışır. Lakin cəbhədə itkilər indi ona qarşı ən böyük arqumentə çevrilib”. Bütün bunlar sərhəd təxribatının artıq Paşinyanın sonunu gətirməkdə olduğunu göstərir.
Tahir TAĞIYEV
