Azərbaycanın ipoteka bazarında Macarıstan təcrübəsi...

Tarix: 09.09.2014 / 10:30
Bölmə: İqtisadiyyat

Mənzil bazarında son vəziyyətin təhlili burada nisbətən ucuz evlərin artıq, belə demək mümkünsə, tükəndiyini göstərir. Bu isə bazarda qiyməti daha yüksək olan mənzillərin xüsusi çəkisinin artmasına rəvac verib. Qeyd edək ki, ucuz mənzillər kateqoriyasına əsasən köhnə evlər daxildir. Bunun nəticəsidir ki, təklif portfelində köhnə mənzillərin payı azalmağa doğru gedir.
Azalma əsasən "Alman", "Xruşşovka", "Kiyev" "Stalinka" layihəli binalarda müşahidə olunur. Təklif olunan mənzillərin sayındakı dəyişikliklər əsasən bu növ mənzillərin payına düşüb.
O da maraqlıdır ki, ilkin mənzil bazarında qiymətlər müəyyən qədər azalsa da, burada satış hələ aktiv həddə deyil. Səbəb isə odur ki, bu bazarda ümumi qiymət hələ də çox baha sayılır. "MBA Consulting Group"un rəhbəri Nüsrət İbrahimov vəziyyəti belə şərh edir: "Son 3 ayda davamlı olaraq qiymətin bir ayda artıb, növbəti ayda isə azalmasını bazarda aktivliyin stabilləşmə meylliliyi ilə əlaqələndirmək olar. Bundan əlavə, bazarda real alıcılar tədricən tükənir və potesial alıcıların azalması ilə əlaqədar ilkin mənzil bazarında qiymətlərin azalmasını normal qarşılamaq olar. Son aylar təklifin həcmində azalmalar müşahidə olunsa da, iyul ayında bu rəqəm kəskin artıb. Artımı bazarda potensial alıcıların azalması ilə bağlamaq olar". Artımın əsasən bahalı mənzil bazarında qeydə alındığını deyən N.İbrahimov bildirir ki, alıcıların əksəriyyəti ucuz mənzil əldə etmək istədiyinə görə, ilkin bazar portfelində ucuz mənzillərin sayında azalma, bahalı mənzillərin sayında isə artım baş verib. Belə vəziyyət isə mənzil bazarında yeni durğunluğun yaranmasına rəvac verir. Çünki bazarda indi daha çox bahalı mənzillər satılır.
Həyata keçirilən ipoteka proqramı isə hələ də mənzil bazarında hansısa ciddi dəyişikliyə, fəallığa səbəb olmayıb. Ekspertlər hesab edir ki, büdcədən ipotekaya ayrılan vəsaitin həcmi hələ də çox kiçikdir və mənzilə ehtiyacı olan ailələrin böyük əksəriyyəti onlar üçün yaradılmış imkanlardan bəhrələnə bilmir. Xüsusən də söhbət sosial ipotekadan gedir. Qeyd edək ki, sosial ipotekanın maliyyələşməsi üçün ayrılan vəsait cüzi olduğundan cəmi bir neçə aya xərclənib qurtarır. Hazırda Azərbaycanda ipoteka bazarında formalaşmış məbləğ təxminən 700 milyon manat ətrafında dəyişir. Amma ekspertlərin fikrincə, bazarda mövcud ehtiyacı ödəmək və vətəndaşların ipoteka kreditinə əlçatanlığını təmin etmək məqsədilə bu məbləğ ən azı 7-8 dəfə artırılmalıdır. Bunun üçün həm büdcədən sosial ipoteka üçün ayrılan vəsaitlər artırılmalı, həm də kommersiya qurumları, hətta tikinti şirkətlərinin öz vəsaitləri, qiymətli kağızları prosesə cəlb olunmalıdır. Beynəlxalq təcrübə də göstərir ki, ipoteka bazarının canlandırılması məqsədilə İpoteka Fondu büdcədən ayrılan vəsaitlərlə kifayətlənməməli və xarici təşkilatlardan, kommersiya qurumlarından əlavə vəsaitlər cəlb etməlidir.
Fondun qiymətli kağızlar vasitəsilə kreditləşməyə yönəltdiyi vəsaitlərin həcminin çox az olduğunu deyən ekspertlər bildirir ki, bu istiqamətdə daha ciddi addımların atılması həm ipoteka kreditləşməsindən bəhrələnənlərin sayını artırar, həm də mənzil bazarındakı durğunluğu aradan qaldıra bilər. Düzdür, Fond ipoteka istiqrazlarından bazara müəyyən qədər vəsait cəlb edə bilir. Amma bu çox az məbləğdir və bazarı stimullaşdıra bilmir. Buna görə də İpoteka Fondunun bazara xarici maliyyə qurumlarından əlavə vəsaitlərin cəlb edilməsi istiqamətində müvafiq işlər aparması zəruri hesab edilir. O da xüsusi olaraq vurğulanır ki, əhalinin ipoteka kreditlərindən yetərincə istifadə etməsi üçün onun məbləği üçün qoyulan maksimum limit dəyişdirilməlidir. Bu xüsusda Macarıstan təcrübəsinin tətbiqi də məqbul sayılır. Burada ipoteka kreditlərinin maksimum məbləğinin indeksasiya edilməsi mexanizmindən istifadə olunur. Yəni kreditin maksimum məbləği əmlak bazarındakı qiymət artımlarına müvafiq olaraq yüksəldilir. Bu isə əmlak bazarındakı artımların ipoteka sisteminə neqativ təsirlərini minimumlaşdırır. Hazırda Azərbaycanda tətbiq edilən ipoteka sistemində kreditlərin maksimum məbləği ilə əmlak bazarındakı dəyişikliklər arasında asılılıq yoxdur. Bu isə mənzil bazarında bahalaşmanın getdiyi bir vaxtda ipoteka krediti alanların ev sahibi olmaq üçün başqa mənbədən də vəsait axtarmasını şərtləndirir. Lakin ən əsası, belə vəziyyət mənzil bazarında durğunluğu daha da dərinləşdirir.

DİGƏR XƏBƏRLƏR

Tarix: 31.10.2026 / 11:23

Qubadlıda ilk su elektrik stansiyası tikilir...

Tarix: 30.10.2026 / 18:36

Azərbaycan illərdi Transxəzər qaz kəmərindən danışır - Aşqabad indi hərəkətə keçir...

Tarix: 30.10.2026 / 17:04

Azərbaycanda əhali dollarını satır

Tarix: 30.10.2026 / 12:14

Azərbaycanla Gürcüstan arasında yeni sərhəd-keçid məntəqəsi yaradılır...

Tarix: 29.10.2026 / 13:45

"Sahibkar olmayan şəxsin kartına hər gün 5 dəfə pul daxil olması normal deyil" - Mərkəzi Bankın sədri

Tarix: 29.10.2026 / 13:07

“Bank Melli İran” Azərbaycandan gedir? - Mərkəzi Bankdan açıqlama...

Tarix: 29.10.2026 / 11:49

Azərbaycanın strateji valyuta ehtiyatları 89,4 milyard dollara çatdı...

Tarix: 29.10.2026 / 10:43

Mərkəzi Bank illik inflyasiya ilə bağlı proqnozunu açıqladı...

Tarix: 29.10.2026 / 10:04

Mərkəzi Bank uçot dərəcəsini sabit saxladı...

Tarix: 28.10.2026 / 18:30

Tramp "Şimal axını" qaz kəmərini Rusiyadan satın ala bilər...

Tarix: 28.10.2026 / 18:22

İpoteka kreditlərinin verilməsi qaydalarına dəyişiklik edildi

Tarix: 28.10.2026 / 16:15

Ətin qiymətinə görə Ermənistandan da geridəyik - hesabatı kim yayıb?

VİDEO

Tarix: 17.10.2026 / 17:10

Aydın Quliyev Mətbuat Şurasında seçkilərə qatılmamasının səbəblərini qurultayda açdı... - VİDEO

Tarix: 27.11.2025 / 11:10

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Tarix: 12.11.2025 / 11:05

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

Tarix: 29.10.2026 / 17:35

Məhkəmə hakimlərinin yeni "Etik Qaydaları"nda bir vacib məqam unuduldu...

Tarix: 29.10.2026 / 17:05

Ramiz Mehdiyevin təltiflərdən məhrum edilməsinin hüquqi mexanizmləri var...

Tarix: 22.10.2026 / 19:54

Orta Dəhliz Avropa ilə Asiya arasında ən təhlükəsiz marşrut seçildi...

Turizm regionlarımızın inkişaf mənbələrindən birinə çevrilir...