Son dövrlərdə dünya maliyyə bazarlarında virtual pullara, indiki halda isə bitkoinlərə marağın əhəmiyyətli dərəcədə artması müşahidə olunur. Bunun əsas səbəblərindən biri bitkoinlərin qiymətində qeydə alınan dinamik artımdır. Son məlumatlar göstərir ki, bitkoinin kursu rekord qırmaqda davam edir. “Coinmarket” saytı bildirir ki, son iki gündə bu kriptovalyutanın dəyəri daha 3,55% artıb və 9962 dollara çatıb.
Koreyanın “Bithumb” və Yaponiyanın “BitFlyer” kriptovalyuta birjalarında isə bitkoinin dəyəri artıq 10 min dolları ötüb. "CNBC" telekanalına açıqlamasında məşhur investor Mayk Novoqrats bildirib ki, "2018-ci ilin sonunda bitkoinin qiyməti 40 min dollar ola bilər.
Öz sərvətinin 30%-nin kriptovalyutalara investisiya edən Novoqrats bitkoini 50 dollar olarkən alıb. O, kriptovalyuta bazarına böyük həcmdə pulların axdığını qeyd edib: "Kriptovalyutalar spekulyantların arzusudur, çünki xammaldan fərqli olaraq, onlara tələbat təklifi xeyli üstələyir. Təklif kifayət qədər olmadığı üçün isə qiymətlər kəskin arta bilir. Amma biz bəzən 50%-dək olan qiymət korreksiyalarına da rast gələcəyik". Novoqratsa görə, hazırda 300 milyard dollar olan kriptovalyuta bazarının kapitallaşması 2018-ci ilin sonunda 2 trilyyon dollara çata bilər.
Qeyd edək ki, bitkoinlərə artıq Azərbaycanda da maraq artmaqdadır. Hətta bu pula sərmayə yatıranlar da var. Müvafiq rəsmi dairələr isə, "blokchain" texnologiyalarından fərqli olaraq, bitkoinlərə bir qədər ehtiyatla yanaşmağı tövsiyə edir. Məlumat üçün bildirək ki, "blokchain" şifrələnmiş əməliyyatları həyata keçirən dağınıq məlumat bazasıdır. Bitkoin və digər bütün kriptovalyutaların yaradılmasını, saxlanmasını və istifadəçidən istifadəçiyə pul köçürməsini təşkil edən texnologiya məhz "blokchain" texnologiyasıdır. Baş verənlərə bu günlərdə münasibət açıqlayan Mərkəzi Bankın İdarə Heyətinin sədri Elman Rüstəmov indilikdə kriptovalyutaya ehtiyatla yanaşmağın tərəfdarı olduğunu bildirir: "Azərbaycan Mərkəzi Bankı müasir dövrdə sürətlə populyarlaşan virtual kriptovalyuta və "blokchain" texnologiyalarından istifadə problemlərini və bu sahədə tənzimləmə üzrə beynəlxalq təcrübəni diqqətlə izləyir". Onun sözlərinə görə, kriptovalyuta ilə bağlı Mərkəzi Bankın mövqeyi konservativdir: "Fikrimcə, kriptovalyuta paralel valyuta, paralel maliyyə monetar sistemi deyil, hələlik yüksək risqli investisiya aktividir. "Blockchain" texnologiyalarına gəldikdə, biz hesab edirik ki, bu olduqca qabaqcıl texnologiyadır. Yaxın beşillikdə maliyyə sektoru, real sektor, dövlət idarəetmə sistemi də daxil olmaqla, bütün sferalarda dəyişikliklərə gətirib çıxaracaq. Mərkəzi Bank "blockchain" texnologiyalarının populyarlaşmasına, onun həm maliyyə-bank sektorunda, həm də əlaqədar qurumlarla birlikdə əhaliyə dövlət xidmətləri sferasında tətbiqinə yardım edəcək. Bu sahədə biz artıq böyük təcrübəsi olan aparıcı məsləhətçi şirkətlərlə danışıqlara başlamışıq. Əvvəlcə "blockchain"in dayanıqlı hüquqi və texnoloji infrastrukturunu yaratmalıyıq, sonra isə onun texnoloji tətbiqinə keçməliyik".
Lakin hökumətin konservativ yanaşmasından fərqli olaraq, artıq müəyyən şəxslər Azərbaycanda da kriptovalyutalara vəsait yatırır. Halbuki, Beynəlxalq Valyuta Fondu və digər qurumlar da mərkəzləşmiş valyuta olduğuna görə, bitkoinin müəyyən riskləri olduğunu etiraf edirlər. Amma hazırda valyutaya tələb yüksək olduğu da aydın müşahidə olunur.
Digər tərəfdən onu da nəzərə alaq ki, kriptovalyutanın Azərbaycanda istifadəsinə hər hansı qadağa yoxdur. Belə ki, bu pulu əldə etmək istəyənlər bitkoinin internet səhifəsinə daxil olub özləri üçün pulqabı yarada bilərlər. Həmin pulqabı vasitəsilə bitkoin sifariş etmək mümkündür. Burada bitkoindən kredit kartı kimi istifadə etmək, virtual ödənişlər etmək, bilet almaq, internet üzərindən hər hansısa sifariş həyata keçirmək mümkündür. Həmçinin, bitkoinin yığım funksiyası da var. Burada yığılan vəsaiti qiymət artımları baş verdiyi halda sonradan daha yüksək dəyərlə nağdlaşdırmaq mümkündür. Onu da qeyd edək ki, Azərbaycanda vəsaitin bitkoində saxlanması üçün hər hansı qadağalar yoxdur. Bitkoinin qiyməti artmaqda davam edəcəksə, Azərbaycanda da bundan sonra ona marağın yüksələcəyi proqnozlaşdırılır. Ekspertlər qeyd edir ki, dollara alternativ kimi görülən bitkoinin gələcəyi eyni zamanda aparıcı ölkələrin virtual pula münasibətindən asılı olacaq. Əslində, indidən bir çox inkişaf etmiş ölkələrin bitkoinə marağının artması onun dolları əvəzləmə ehtimalını da yüksəldir. Bitkoinə maraq artdıqca isə, ekspertlərə görə, bu, dolların dövriyyəsinə təsir edə bilər.
Tahir TAĞIYEV
