Vahid Əhmədov: “Rüsumlarda artım olacaqsa, onda avtomobil bazarında qiymətlər müəyyən qədər artacaq” Rəşad Quliyev: “İdxal rüsumlarının dəyişməsi, hər bir sektor kimi, avtomobil bazarına da öz təsirini faiz dərəcəsindən asılı olaraq qismən və ya kəskin şəkildə göstərəcək”
Məlum olduğu kimi, Azərbaycana idxal edilən minik avtomobillərinə tətbiq edilən idxal gömrük rüsumu gələn il yanvarın 1-dən dəyişəcək. Bu, Nazirlər Kabinetinin 17 noyabr 2017-ci il tarixli Qərarı ilə təsdiq edilən “Azərbaycan Respublikasının xarici iqtisadi fəaliyyətin mal nomenklaturası, idxal gömrük rüsumlarının dərəcələri və ixrac gömrük rüsumlarının dərəcələri”ndə əksini tapıb.
Məlumat üçün qeyd edək ki, hazırda qüvvədə olan “Azərbaycan Respublikasında ixrac-idxal əməliyyatları üzrə gömrük rüsumlarının dərəcələri haqqında” Qərara əsasən, mühərrikinin silindrlərinin işlək hissəsinin həcmi 1500 kubsantimetrdən çox, lakin 1800 kubsantimetrdən çox olmayan təzə minik avtomobilləri üçün idxal gömrük rüsumu mühərrikin həcminin hər 1 kubsantimetri üçün 0,40 dollar, istismar olunmuş belə avtomobillərin mühərrikinin həcminin hər 1 kubsantimetri üçün 0,70 dollardır. Mühərrikinin silindrinin işlək hissəsinin həcmi 1800 kubsantimetrdən çox, lakin 3000 kubsantimetrdən çox olmayan və mühərrikinin silindrlərinin işçi həcmi 3000 kubsantimetrdən çox olan avtomobillər üçün də idxal gömrük rüsumu mühərrikin həcminin hər 1 kubsantimetri üçün 0,40 dollar, istismar olunmuş belə avtomobillərin mühərrikinin həcminin hər 1 kubsantimetri üçün 0,70 dollardır.
Ancaq yeni qərara əsasən, mühərrikinin silindrlərinin işlək hissəsinin həcmi 1500 kubsantimetrdən çox, lakin 1800 kubsantimetrdən çox olmayan, mühərrikinin silindrlərinin işçi həcmi 1800 kubsantimetrdən çox, lakin 3000 kubsantimetrdən çox olmayan və mühərrikinin silindrlərinin işçi həcmi 3000 kubsantimetrdən çox olan təzə və istismar olunmuş minik avtomobilləri üçün idxal gömrük rüsumu artırılıb. Bu kateqoriyalardan olan təzə minik avtomobilləri üçün idxal gömrük rüsumu mühərrikin həcminin hər 1 kubsantimetri üçün 0,70 dollar, istismar olunmuş belə avtomobillərin mühərrikinin həcminin hər 1 kubsantimetri üçün 1,2 dollar olacaq.
Qeyd edək ki, mühərrikinin silindrinin işlək hissəsinin həcmi 1000 kubsantimetrdən çox olmayan və mühərrikinin silindrinin işlək hissəsinin həcmi 1000 kubsantimetrdən çox, lakin 1500 kubsantimetrdən çox olmayan minik avtomobilləri üçün gömrük idxal rüsumu dəyişməyib. Bu kateqoriyalarda təzə minik avtomobilləri üçün idxal gömrük rüsumu mühərrikin həcminin hər 1 kubsantimetri üçün 0,40 dollar, istismar olunmuş belə avtomobillərin mühərrikinin həcminin hər 1 kubsantimetri üçün isə 0,70 dollardır.
İdxal edilən avtomobillərin gömrük rüsumunun artması maşınların satış qiymətinə necə təsir edəcək?
Ekpertlərin fikrincə, bu qərardan sonra Azərbaycanın avtomobil bazarında qiymətlər kəskin arta bilər.
Milli Məclisin İqtisadi siyasət, sənaye və sahibkarlıq Komitəsinin üzvü Vahid Əhmədov bildirdi ki, avtomobillərə tətbiq edilən idxal gömrük rüsumu ilə bağlı qanun qəbul olunmayıb: “Mühərriklərin gücünə uyğun olaraq, avtomobillərdə rüsumların artırılması nəzərdə tutulur. Amma bunun qanun kimi nə vaxt qüvvəyə minəcəyi haqqında fikir irəli sürmək çətindir. Əlbəttə, rüsumlarda artım olacaqsa, onda avtomobil bazarında qiymətlərdə müəyyən qədər artım olacaq. Bunun hansı avtomobillərə şamil olunacağı da məlum deyil. Ümumiyyətlə, mühərriklərin gömrük rüsumlarının dəyişdirilməsi Milli Məclisin qərarı səviyyəsində həll olunur. Milli Məclis isə belə qərar verməyib. Dövlət bunu necə tənzimləyəcək, hansı şərtlər irəli sürüləcək, bu haqda bir şey deyə bilmərəm”.
Yeni qərarın avtomobil bazarına necə təsir edəcəyini şərh edən ekspert Rəşad Quliyev qeyd etdi ki, bu seqmentdə vəziyyət ürəkaçan olmasa da, alqı-satqı davam edir: “Qeyd etdiyimiz kimi, gömrük və vergi rüsumlarının qaldırılması şaiələrinə inanan insanlar yeni ili gözləmədən artıq işlənmiş və ya yeni avtomobil almağa başlayıblar. Lakin bu gün həmin şaiə öz təsdiqini rəsmən tapdı. İndiyə qədər qüvvədə olan idxal və ixrac gömrük rüsumlarının dərəcələri ləğv edilərək dəyişdirildi. İdxal rüsumlarının dəyişməsi, hər bir sektor kimi, avtomobil bazarına da öz təsirini faiz dərəcəsindən asılı olaraq qismən və ya kəskin şəkildə göstərəcək. İdxalda artıq “dizini yerə qoymaqla” üzləşən avtomobil bazarında yeni ildən hansı qiymətlərin olacağını dəqiq demək mümkün olmasa da, qiymətlərin artacağı qaçılmazdır”.
Ekspertin sözlərinə görə, buna səbəb həm milli valyutamızın xarici valyuta qarşısında getdikcə dəyər itirməsi, həm də gömrük rüsumlarına edilən yeni dəyişiklikdir: “Yeni qanun qüvvəyə minəcəyi tarixə kimi indiki rüsumlarla gömrük etmək istəyən insanlar dayanmadan ilin sonuna kimi avtomobil və ya digər malları ölkəyə idxal edəcəklər. Təbii ki, bundan faydalanan yalnız avtomobil dəllalları və iş adamları olacaq. Sonradan isə bazarda süni qiymət artımının yaranması labüddür. Köhnə qiymətlə gömrük olunaraq ölkəyə gətirilən avtomobil və ya digər mallar stokda saxlanaraq, yanvar ayının 1-dən sonra yeni qiymətlə satışa çıxarılacaq. Nazirlər Kabineti isə gömrük-tarif mexanizminin daha da təkmilləşdirilməsi yolu ilə xarici iqtisadi fəaliyyətin səmərəliliyinin artırılması, ölkədə rəqabətədavamlı məhsulların istehsalı, daxili bazarın qorunması və qeyri-neft sektorunun davamlı inkişafında dövlət dəstəyinin daha da gücləndirilməsi, idxal rüsumlarının çoxpilləli sistemdən azpilləli sistemə keçirilməsi, habelə “Malların Təsviri və Kodlaşdırılması üzrə Harmonikləşdirilmiş Sistem haqqında” Beynəlxalq Konvensiyaya və göstərilən Konvensiyaya Düzəliş Protokoluna qoşulmaq barədə” Qanuna uyğun olaraq, xarici iqtisadi fəaliyyətin mal nomenklaturası (XİFMN) üzrə kodların Beynəlxalq Harmonik Sistemin yeni variantına uyğunlaşdırılması məqsədilə və Azərbaycan Respublikası Prezidentinin “Azərbaycan Respublikası Gömrük Məcəlləsinin təsdiq edilməsi haqqında” Qanunun tətbiqi barədə” 2011-ci il 15 sentyabr tarixli Fərmanına və “Gömrük tarifi haqqında” Qanunun tətbiqi barədə” 2013-cü il 4 iyul tarixli Fərmanına əsasən belə bir qərar qəbul etdiyini bildirir. Sonda isə qeyd edim ki, dəyişikliklər yalnız idxal və ixrac gömrük rüsumlarının faizlərinə şamil edilib. Aksiz və ƏDV kimi vergi rüsumlarının dəyişdirilib-dəyişdirilməməsi hələ də sual altındadır”.
Günel CƏLİLOVA
