Azad sa­hib­kar­lı­ğın və li­be­ral iq­ti­sa­diy­ya­tın təş­vi­qi

"Azər­bay­can­da azad sa­hib­kar­lı­ğın, azad rə­qa­bə­tin in­ki­şa­fı sü­rət­lə ge­dir. Biz hə­lə bu yo­lun baş­lan­ğı­cın­da­yıq. Əmi­nəm ki, gö­rü­lən təd­bir­lər və gə­lə­cək­də iq­ti­sa­di sa­hə­də şəf­faf­lı­ğın tə­min edil­mə­si nə­ti­cə­sin­də Azər­bay­can­da sa­hib­kar­lıq da­ha da sü­rət­lə in­ki­şaf edə­cək". Bu söz­lər Azər­bay­can Res­pub­li­ka­sı­nın Pre­zi­den­ti İl­ham Əli­ye­və məx­sus­dur.

Ha­zır­da sa­hib­kar­lı­ğın dəs­tək­lən­mə­si Azər­bay­can döv­lə­ti­nin so­si­al-iq­ti­sa­di in­ki­şaf stra­te­gi­ya­sı­nın mü­hüm is­ti­qa­mət­lə­rin­dən bi­ri­dir. Müs­tə­qil­li­yin ötən il­lə­rin­də za­ma­nın tə­ləb­lə­ri­nə uy­ğun ola­raq apa­rı­lan is­la­hat­lar, müx­tə­lif sa­hə­lə­ri əha­tə edən döv­lət proq­ram­la­rı və ge­niş­miq­yas­lı in­fras­truk­tur la­yi­hə­lə­ri, biz­nes və in­ves­ti­si­ya mü­hi­ti­nin da­vam­lı ola­raq yax­şı­laş­dı­rıl­ma­sı sa­hə­sin­də gö­rü­lən ar­dı­cıl iş­lər, özəl böl­mə­nin in­ki­şa­fı­na döv­lət qay­ğı­sı nə­ti­cə­sin­də öl­kə­miz­də ge­niş sa­hib­kar­lar or­du­su for­ma­la­şıb və bu tə­bə­qə so­si­al-iq­ti­sa­di in­ki­şa­fın avan­qard qüv­və­si­nə çev­ri­lib.

Sa­hib­kar­lı­ğın in­ki­şa­fı üçün mü­əy­yən olu­nan hə­dəf­lər

Öl­kə­miz­də azad sa­hib­kar­lı­ğın in­ki­şa­fı üçün çox­lu iş­lər gö­rü­lüb. Azər­bay­can­da ki­çik və or­ta sa­hib­kar­lı­ğın (KOS) in­ki­şa­fı ilə əla­qə­dar stra­te­ji hə­dəf­lər mü­əy­yən­ləş­di­ri­lib. Bu ba­rə­də Azər­bay­can Pre­zi­den­ti­nin 2016-cı il 6 de­kabr ta­rix­li Fər­ma­nı ilə təs­diq edil­miş "Azər­bay­can Res­pub­li­ka­sın­da ki­çik və or­ta sa­hib­kar­lıq sə­viy­yə­sin­də is­teh­lak mal­la­rı­nın is­teh­sa­lı­na da­ir Stra­te­ji Yol Xə­ri­tə­si"ndə de­yi­lir.

Qeyd olu­nur ki, yol xə­ri­tə­si KOS-da iq­ti­sa­di is­la­hat­la­rın və in­ki­şa­fın qı­sa, or­ta və uzun­müd­dət­li pers­pek­tiv­də əsas is­ti­qa­mət­lə­ri­ni mü­əy­yən­ləş­di­rir. Bu sə­nəd 2020-ci ilə­dək stra­te­ji ba­xış­dan, 2025-ci ilə­dək olan dövr üçün uzun­müd­dət­li ba­xış­dan və 2025-ci il­dən son­ra­kı dövr üçün hə­dəf ba­xış­dan iba­rət­dir. "Stra­te­ji Yol Xə­ri­tə­si"ndə 2016-2020-ci il­lər üçün in­ki­şaf stra­te­gi­ya­sı və təd­bir­lər pla­nın­da yal­nız mü­va­fiq dövr üçün stra­te­ji məq­səd və hə­dəf­lər de­yil, ey­ni za­man­da hə­min il­lər ər­zin­də qar­şı­ya qo­yul­muş məq­səd­lə­rə çat­maq üçün mü­əy­yən­ləş­di­ril­miş prio­ri­tet­lər və hə­min prio­ri­tet­lər çər­çi­və­sin­də hə­ya­ta ke­çi­ri­lə­cək təd­bir­lər qeyd edi­lib və hər bir təd­bi­rin adı, əsas və di­gər ic­ra­çı­la­rı, nə­ti­cə in­di­qa­tor­la­rı və kon­kret ic­ra müd­də­ti əks olu­nub. Hə­min prio­ri­tet­lə­rin qı­sa­müd­dət­li dövr­də ef­fek­tiv ic­ra­sı or­ta və uzun­müd­dət­li dövr­də hə­ya­ta ke­çi­ril­mə­si nə­zər­də tu­tu­lan növ­bə­ti ad­dım­la­rın əsa­sı­nı təş­kil edə­cək və bu­nun­la da ic­ra pro­se­si­nin sə­mə­rə­li­li­yi tə­min edi­lə­cək.

Azər­bay­can­da sa­hib­kar­lı­ğın in­ki­şa­fı

Mil­li Məc­li­sin İq­ti­sa­di si­ya­sət, sə­na­ye və sa­hib­kar­lıq ko­mi­tə­si­nin səd­ri Zi­yad Sə­məd­za­də qeyd edir ki, qlo­bal sə­viy­yə­də mü­rək­kəb iq­ti­sa­di pro­ses­lə­rin da­vam et­di­yi ha­zır­kı şə­ra­it­də Azər­bay­can­da sa­hib­kar­lı­ğın in­ki­şa­fı, biz­nes mü­hi­ti­nin da­vam­lı ola­raq yax­şı­laş­dı­rıl­ma­sı ilə bağ­lı sis­tem­li təd­bir­lər hə­ya­ta ke­çi­ri­lir: "Döv­lət da­vam­lı iq­ti­sa­di ar­tı­mın tə­min olun­ma­sın­da özəl sek­to­run ro­lu­nun güc­lən­di­ril­mə­si üçün əl­ve­riş­li im­kan­lar ya­ra­dır". Onun söz­lə­ri­nə gö­rə, "Mil­li iq­ti­sa­diy­yat və iq­ti­sa­diy­ya­tın əsas sek­tor­la­rı üz­rə stra­te­ji yol xə­ri­tə­lə­ri" Azər­bay­can­da is­la­hat­la­rın Pre­zi­dent İl­ham Əli­ye­vin rəh­bər­li­yi ilə hər­tə­rəf­li dü­şü­nül­müş və tək­cə qı­sa­müd­dət­li de­yil, həm də or­ta və uzun­müd­dət­li hə­dəf­lə­rə is­ti­qa­mət­lən­mə­si­ni gös­tə­rir.

Pre­zi­dent İl­ham Əli­ye­vin iq­ti­sa­di is­la­hat­lar pa­ke­ti çər­çi­və­sin­də sa­hib­kar­lı­ğın in­ki­şa­fı ilə bağ­lı qə­bul et­di­yi qə­rar­lar, o cüm­lə­dən "Azər­bay­can Res­pub­li­ka­sı­nın mil­li iq­ti­sa­diy­yat pers­pek­ti­vi üz­rə Stra­te­ji Yol Xə­ri­tə­si" öl­kə iq­ti­sa­diy­ya­tı­nın da­vam­lı in­ki­şa­fı­nın tə­min olun­ma­sı ba­xı­mın­dan xü­su­si əhə­miy­yət kəsb edir. Gö­rü­lən iş­lər nə­ti­cə­sin­də qey­ri-neft ix­ra­cı 22 fa­iz ar­tıb, ma­na­tın sa­bit­li­yi ilə bağ­lı uğur­lu nə­ti­cə­lər əl­də edi­lib. Bu uğur­lar da­vam­lı xa­rak­ter da­şı­yır.

Sa­hib­kar­lı­ğın in­ki­şa­fı və tə­şək­kül tap­ma­sı Hey­dər Əli­ye­vin adı ilə bağ­lı­dır

Azər­bay­can Res­pub­li­ka­sı Sa­hib­kar­lar (işə­gö­tü­rən­lər) Təş­ki­lat­la­rı Mil­li Kon­fe­de­ra­si­ya­sı­nın pre­zi­den­ti Məm­məd Mu­sa­ye­vin söz­lə­ri­nə gö­rə, Azər­bay­can­da sa­hib­kar­lı­ğın in­ki­şa­fı və tə­şək­kül tap­ma­sı ulu ön­dər Hey­dər Əli­ye­vin adı ilə bağ­lı­dır: "Bu sa­hə­də ilk də­fə 1993-cü il­də təs­diq edil­miş "Azər­bay­can­da sa­hib­kar­lı­ğın in­ki­şa­fı (1993-1995)TT Döv­lət Proq­ra­mı­nı qeyd et­mək olar. Öl­kə­də sa­hib­kar­lı­ğın in­ki­şa­fı­na tə­kan ve­rən mü­hüm mə­qam­lar­dan bi­ri 1994-cü ilin sen­tyabr ayın­da Hey­dər Əli­ye­vin tə­şəb­bü­sü və bi­la­va­si­tə iş­ti­ra­kı ilə Ba­kı­da "Sa­hib­kar­lıq stra­te­gi­ya­sı və iq­ti­sa­di ye­ni­dən­qur­ma" möv­zu­sun­da ke­çi­ri­lən bey­nəl­xalq kon­frans ol­du.

Bu gün öl­kə əha­li­si ara­sın­da, xü­su­si­lə də sa­hib­kar­lar tə­rə­fin­dən da­ha çox mü­za­ki­rə olu­nan mə­sə­lə­lər­dən bi­ri Pre­zi­dent İl­ham Əli­ye­vin 6 de­kabr 2016-cı il ta­rix­li Fər­ma­nı ilə təs­diq et­di­yi "Mil­li iq­ti­sa­diy­yat və iq­ti­sa­diy­ya­tın əsas sek­tor­la­rı üz­rə stra­te­ji yol xə­ri­tə­lə­ri"dir.

"Mil­li iq­ti­sa­diy­yat pers­pek­ti­vi üz­rə Stra­te­ji Yol Xə­ri­tə­si"ndə hə­dəf in­di­qa­tor­lar­dan bi­ri ki­mi adam­ba­şı­na qey­ri-neft ix­ra­cı­nın 2025-ci il­də ən azı 450 ABŞ dol­la­rı­na çat­dı­rıl­ma­sı mü­əy­yən­ləş­di­ri­lib. Bu isə azı üç də­fə­dən çox ar­tım de­mək­dir. Qə­bul edi­lən "Azər­bay­can Res­pub­li­ka­sı­nın mil­li iq­ti­sa­diy­yat pers­pek­ti­vi üz­rə Stra­te­ji Yol Xə­ri­tə­si"nin qar­şı­sın­da məhz bu məq­səd du­rur.

Qeyd olu­nan nai­liy­yət­lə­rin əl­də olun­ma­sın­da Azər­bay­can  sa­hib­kar­la­rı­nın xü­su­si ro­lu qeyd edil­mə­li­dir. Azər­bay­can Res­pub­li­ka­sı Sa­hib­kar­lar Təş­ki­lat­la­rı Mil­li Kon­fe­de­ra­si­ya­sı ha­zır­da qey­ri-neft sek­to­ru­nun in­ki­şa­fı is­ti­qa­mə­tin­də öl­kə­nin özəl sek­to­run­da sağ­lam qüv­və­lə­rin bir­ləş­mə­si əsa­sın­da öz işi­ni qu­rur, sa­hib­kar­la­ra gös­tə­ri­lən xid­mət­lə­rin əha­tə dai­rə­si­ni ge­niş­lən­di­rir, gü­nün tə­ləb­lə­ri­nə ca­vab ve­rən möv­zu­lar üz­rə tre­ninq­lər, se­mi­nar, kon­frans­lar ke­çi­rir və sa­hib­kar­la­rın hü­quq, və­zi­fə­lə­ri­nin qo­run­ma­sı is­ti­qa­mə­tin­də mü­tə­ma­di ola­raq iş apa­rı­lır.

Gö­rü­lən iş­lər nə­ti­cə­sin­də yük­sək tex­no­lo­gi­ya­la­ra əsas­la­nan və rə­qa­bət­qa­bi­liy­yət­li məh­sul is­teh­sal edən mü­əs­si­sə­lər açı­lıb, yer­li tə­lə­ba­tın ödə­nil­mə­si ilə bə­ra­bər, bir sı­ra is­ti­qa­mət­lər üz­rə ix­rac po­ten­sia­lı güc­lən­mə­yə baş­la­yıb. İn­di­yə­dək tək­cə Sa­hib­kar­lı­ğa Kö­mək Mil­li Fon­du tə­rə­fin­dən ve­ril­miş gü­zəşt­li kre­dit­lər he­sa­bı­na 51 lo­gis­tik mər­kə­zin, 23 ta­xıl an­ba­rı­nın, 16 mey­və-tə­rə­vəz ema­lı, 20 iri fer­mer, 23 müa­sir hey­van­dar­lıq, 56 is­ti­xa­na, 16 üzüm­çü­lük, 23 bağ­çı­lıq və 39 quş­çu­luq tə­sər­rü­fa­tı­nın, 10 süd ema­lı, di­gər is­teh­sal mü­əs­si­sə­lə­ri­nin ya­ra­dıl­ma­sı, son il­lər­də is­ti­xa­na­la­rın əra­zi­si­nin də­fə­lər­lə ge­niş­lən­di­ril­mə­si aq­rar sek­tor­da ix­ra­cın ar­tı­rıl­ma­sı­na bö­yük töh­fə ve­rir.

Hey­dər Əli­ye­vin hə­mi­şə­ya­şar ide­ya­la­rı­na sa­diq­lik nü­ma­yiş et­di­rən sa­hib­kar­la­rı­mız və biz Sa­hib­kar­lar Kon­fe­de­ra­si­ya­sı ola­raq döv­lə­ti­mi­zin ya­rat­dı­ğı bu im­kan­lar­dan is­ti­fa­də edə­rək bi­lik və ba­ca­rı­ğı­mı­zı xal­qı­mı­zın ri­fah ha­lı­nın da­ha da yük­səl­mə­si, rə­qa­bə­tə da­vam­lı is­teh­sal po­ten­sia­lı, "Ma­de in Azer­bai­jan" bren­di­nin bü­tün dün­ya­da ta­nın­ma­sı üçün öh­də­mi­zə dü­şən və­zi­fə­lə­ri da­ha mə­su­liy­yət­lə ye­ri­nə ye­ti­rə­cək, ya­ra­dı­lan əl­ve­riş­li şə­ra­it­dən sə­mə­rə­li şə­kil­də və düz­gün is­ti­fa­də edə­rək öl­kə­mi­zin iq­ti­sa­di qüd­rə­ti­nin art­ma­sı üçün bü­tün qüv­və­mi­zi sə­fər­bər edə­cə­yik.

Onu da qeyd edək ki, Azər­bay­can­da azad iq­ti­sa­di zo­na­lar ya­ra­dıl­ma­sı işi­nin sü­rət­lən­di­ril­mə­si­nə qə­rar ve­ri­lib. Bu­nun­la bağ­lı döv­lət baş­çı­sı İl­ham Əli­yev ma­yın 31-də sə­rən­cam im­za­la­yıb. Sə­rən­cam­da bil­di­ri­lir ki, xa­ri­ci in­ves­ti­si­ya­la­rın cəlb edil­mə­si iq­ti­sa­diy­ya­tın da­ha da möh­kəm­lən­mə­si­nə, büd­cə gə­lir­lə­ri­nin di­ver­si­fi­ka­si­ya­sı və əha­li­nin məş­ğul­lu­ğu­na bö­yük töh­fə ve­rə bi­lər".

Bank­lar sa­hib­kar­lar­la iş­lə­mək­də ma­raq­lı ol­ma­lı­dır

Mil­lət və­ki­li Va­hid Əh­mə­dov bil­dir­di ki, Azər­bay­can döv­lə­ti öl­kə­də sa­hib­kar­lı­ğın və özəl sek­to­run in­ki­şa­fı­na da­im dəs­tək ver­mək­də­dir. Ha­zır­da öl­kə iq­ti­sa­diy­ya­tı­nın bü­tün sa­hə­lə­ri üz­rə mü­va­fiq döv­lət proq­ram­la­rı hə­ya­ta ke­çi­ri­lir. Özəl sek­to­run dəs­tək­lən­mə­si­nə xid­mət edən Sa­hib­kar­lı­ğa Kö­mək Mil­li Fon­du tə­sis olu­nub: "Bank sek­to­run­da mü­əy­yən prob­lem­lər, xü­su­sən də kre­dit fa­iz­lə­ri­nin yük­sək ol­ma­sı prob­le­mi özü­nü gös­tər­mək­də­dir. Dol­la­rın qiy­mə­ti­nin ba­ha­laş­ma­sın­dan son­ra bu, bə­zi sa­hib­kar­la­ra əla­və çə­tin­lik­lər ya­ra­dıb. Hət­ta bu mə­sə­lə­yə döv­lət baş­çı­sı da mü­da­xi­lə edib. Bank­la­rın sa­hib­kar­lar­la iş­lə­mə­si çox va­cib­dir. Çün­ki bank sis­te­mi­nin sa­hib­ka­ra ya­xın ol­ma­sı ona im­kan ve­rir ki, sa­hib­kar fəa­liy­yə­ti­ni da­ha da ge­niş­lən­dir­sin. Sa­hib­kar­la­rın əsas mə­su­liy­yə­ti on­dan iba­rət­dir ki, özəl sek­to­ra ve­ri­lən dəs­tə­yi is­ti­qa­mə­ti üz­rə yö­nəlt­sin. Yə­ni döv­lət­dən, bank­dan al­dı­ğı kre­dit­lə­ri ai­diy­yə­ti is­ti­qa­mət üz­rə xərc­lə­sin, sa­hib­kar­lıq fəa­liy­yə­ti­ni ge­niş­lən­dir­mək­lə da­ha çox gə­lir əl­də et­sin, ye­ni iş yer­lə­ri ya­rat­sın, yer­li ba­zar­lar­la ya­na­şı, bey­nəl­xalq ba­zar­la­ra da çı­xış im­kan­la­rı qa­zan­sın".

Azər­bay­can­da biz­nes mü­hi­ti­nin əl­ve­riş­li­li­yi­nin ar­tı­rıl­ma­sı

İq­ti­sa­di və So­si­al İn­ki­şaf Mər­kə­zi­nin rəh­bə­ri Vü­qar Bay­ra­mov qeyd et­di ki, Azər­bay­can Pre­zi­den­ti İl­ham Əli­ye­vin təs­diq et­di­yi "Azər­bay­can Res­pub­li­ka­sın­da biz­nes mü­hi­ti­nin əl­ve­riş­li­li­yi­nin ar­tı­rıl­ma­sı və bey­nəl­xalq rey­tinq­lər­də öl­kə­mi­zin möv­qe­yi­nin da­ha da yax­şı­laş­dı­rıl­ma­sı ilə bağ­lı əla­və təd­bir­lər haq­qın­da" Təd­bir­lər Pla­nı­nın hə­ya­ta ke­çi­ril­mə­si bey­nəl­xalq he­sa­bat­lar­da Azər­bay­ca­nın möv­qe­yi­ni da­ha da yax­şı­laş­dı­ra­caq: "Bu sə­nə­din ic­ra­sı, həm­çi­nin, biz­nes mü­hi­ti­nin da­ha da yax­şı­laş­dı­rıl­ma­sı, kre­dit­lə­rə əl­ça­tan­lı­ğın ar­tı­rıl­ma­sı, ki­çik və or­ta sa­hib­kar­lı­ğın dəs­tək­lən­mə­si, iq­ti­sa­diy­ya­tın müx­tə­lif sa­hə­lə­rin­də pro­se­dur­la­rın sa­də­ləş­di­ril­mə­si ki­mi va­cib is­la­hat­la­rın də­rin­ləş­di­ril­mə­si­nə gə­ti­rib çı­xa­ra­caq. Ma­liy­yə ba­zar­la­rı­nın in­ki­şa­fı və kre­dit­lə­rin əl­ça­tan­lı­ğı­nın ar­tı­rıl­ma­sı ba­xı­mın­dan kre­dit­lə­rə mü­ra­ci­ət za­ma­nı sə­nəd da­şın­maz əm­lak­la ya­na­şı, da­şı­nar əm­la­kın da gi­rov ki­mi təq­dim edil­mə­si­nə  im­kan ya­ra­dır".

Gü­nel CƏ­Lİ­LO­VA

Ya­zı Azər­bay­can Res­pub­li­ka­sı­nın Pre­zi­den­ti ya­nın­da Küt­lə­vi İn­for­ma­si­ya Va­si­tə­lə­ri­nin İn­ki­şa­fı­na Döv­lət Dəs­tə­yi Fon­du­nun ke­çir­di­yi mü­sa­bi­qə­yə təq­dim et­mək üçün­dür.