Bu gün hökumətin maraq dairəsində yer alan əsas məsələlərdən biri də ölkənin inşaat sektorunu canlandırmaq, bu sahədə aktivliyi yüksəltməkdir. Qeyd edilən istiqamətdə atılan ən mühüm addım kimi Bakıda ucuz sosial evlərin inşası göstərilir. Mənzil İnşaatı Dövlət Agentliyi tərəfindən isə sosial xarakterli belə ilk bina Yasamal rayonunda inşa edilir. Burada tikilən sosial evlərin ilk kompleksində 1850 mənzil olacaq. Kompleksdə mənzillər 1-2 və 3 otaqlıdır.
Kompleksdə 1 otaqlı mənzillərin sahəsi 30-35 kvadratmetr, 2 otaqlılar 50-60, 3 otaqlı mənzillər isə 65-75 kvadratmetr olacaq. Binalar 9-12 mərtəbə olacaq. Evlərin tikilib satılması təqribən 2-3 il çəkəcək. Artıq sosial evlərə qeydiyyat başlayıb. "Güzəştli mənzil" sistemi vasitəsilə müraciətlərin qeydiyyatı elektron hökumət portalında yerləşdirilib. Müraciətlərin sayı belə evlərə tələbin kifayət qədər yüksək olduğunu göstərir.
Görünür, elə bu səbəbdəndir ki, hökumət daha çox sayda sosial evlərin inşasını həyata keçirmək qərarına gəlib. Belə ki, sosial mənzillərin tikintisi və ipoteka ilə bağlı dövlət büdcəsində nəzərdə tutulan vəsait artırılır. Bu məsələ 2017-ci il dövlət büdcəsi haqqında qanuna edilən dəyişikliklərdə də öz əksini tapıb. Belə ki, 2017-ci ilin yenidən baxılan büdcəsinin "İqtisadi və kommersiya fəaliyyəti" köməkçi bölməsi üzrə nəzərdə tutulmuş 50 milyon manat məbləğində artım tam olaraq "Sosial mənzillərin tikintisi və ipoteka ilə bağlı xərclər"in payına düşür.
Qeyd edək ki, 2017-ci ilin təsdiqlənmiş dövlət büdcəsində Azərbaycanda əhalinin mənzilə olan tələbatının ödənilməsi və vətəndaşların güzəştli şərtlərlə mənzil əldə etməsi üçün 100 milyon manat, yəni ilkin vəsaitin 50% artırılması nəzərdə tutulub. Aydındır ki, bütün bunlar inşaat bazarının canlanmasına əlavə təkan verəcək. Eyni zamanda inşaatla bağlı sahələrin, əsas etibarı ilə tikinti məhsullarının istehsal həcminin də artması gözlənir. Daha bir məsələ sosial evlərin mənzil bazarında qiymətləri aşağı sala bilməsidir. Hesab edilir ki, sosial mənzillər istifadəyə verildikcə, bu, daşınmaz əmlak bazarında qiymətləri aşağı salacaq. Çünki həmin evlərin qiyməti digərləri ilə müqayisədə kifayət qədər ucuzdur. Ekspertlər də vurğulayır ki, sosial evlər Bakıda əmlak bazarına ciddi təsir edərək qiymətləri salacaq.
Xatırladaq ki, ölkə iqtisadiyyatının inkişafı üzrə strateji yol xəritəsinə əsasən, hər il ölkədə 3 min yeni sosial mənzil tikiləcək. Ümumilikdə ölkədə il ərzində istifadəyə 16 min yeni mənzil verilib. Yəni ilkin mənzil bazarının hardasa 20 faizini məhz sosial evlər təşkil edəcək. Bu isə bazara ciddi təsir edəcək. Beləliklə, sosial evlər istənilən halda başqa evlərdən ucuz olacaq və müştərilər bu evlərə daha çox meyl edəcək. Qiyməti nisbətən aşağı salan başqa amil isə evlərin dövlət ərazisində tikilməsidir.
Əmlak ekspertlərinin fikrincə, potensial alıcılar içində bu evləri nağd pula almağı gözləyən xeyli adam var. Bu həmin evlərin daha ucuz başa gəlməsini şərtləndirir. Beləliklə, sosial mənzillərin tikintisi və ya sosial ipotekaya verilməsi ilkin bazardan xeyli vəsaiti çıxaracaq. Sosial ipoteka şərtlərinə görə, bu evlərin müəyyən müddət kirayəyə verilməsi və ya satılması qadağan edildiyindən, həmin vəsaitin təkrar və ilkin bazara dönməsi qeyri-mümkün olacaq. Nəticədə, Bakıda mənzillərin qiyməti müştərilər üçün əlverişli səviyyəyə düşəcək. Yuxarıda qeyd olunduğu kimi, sosial binaların inşasına başlanması tikinti materialları sektorunda ciddi canlanma yaradacaq. Ölkədə isə son 10 ildə bu sahədə çox sayda zavod tikilib. Hesablamalar göstərir ki, güzəştli mənzil tikintisi zamanı 80-90% yerli tikinti materiallarından istifadə olunacaq. Həmçinin sosial mənzillərin inşası nəticəsində tikinti şirkətlərinə böyük sifarişlər veriləcək. İlkin öhdəlik çərçivəsində bu sahədə 2020-ci ilə kimi 10 min iş yeri yaradılması nəzərdə tutulur. Bütövlükdə, güzəştli mənzil tikintisi proqramının gerçəkləşdirilməsi 2020-ci ilə kimi ümumi daxili məhsulun (ÜDM) 250 milyon manat artmasına səbəb olacaq. Bütün bunlar sosial evlərin Azərbaycan iqtisadiyyatı üçün nə qədər vacib əhəmiyyətə malik olduğunu aydın surətdə nümayiş etdirir. Digər tərəfdən hökumətin ipoteka kreditlərinin miqdarını artırmaq niyyəti də mənzil bazarında canlanmaya əlavə təkan verəcək.
Tahir TAĞIYEV
