Əkrəm Həsənov: "Vətəndaşlar özlərini müdafiə etmirsə, vəziyyət birmənalı şəkildə bankların xeyrinə olur"
Manatın məzənnəsində baş verən dəyişiklikdən sonra dollarla olan kreditlərin manatla ifadədə həcmi xeyli dərəcədə artdı. Bu isə dollarla kredit götürən müştərilərin ödəmə qabiliyyətini aşağı saldı. Bununla da problemli kreditlərin sayı çoxaldı.
Problemli kreditlərin həcmi günü-gündən artır. Vətəndaşa verdiyi krediti geri ala bilməyən bank son çarə yolu kimi məhkəməni görür. Bu gün məhkəmələrə problemli kreditlərlə bağlı banklar tərəfindən edilən müraciətlərin sayı artıb. Artıq bu faktı statistik rəqəmlər də təsdiq edir. Banklar məhkəmələri tələsdirir ki, onlar kreditin tez ödənilməsi ilə bağlı qısa müddətə qərar çıxarsın. Qərar da əsasən belə olur ki, kredit götürənin girov qoyduğu daşınmaz əmlak satışa çıxarılır, ya da ona ödəniş etməklə bağlı bir neçə ay müddət verilir.
Qeyd edək ki, bu günlərdə Ədliyyə Nazirliyində icra xidmətinin bütün yerli qurumlarının, nazirliyin müvafiq idarələrinin və regional ədliyyə şöbələrinin rəhbərlərinin iştirakı ilə məhkəmə qərarlarının icrası vəziyyətinin müzakirəsinə həsr olunmuş geniş müşavirə keçirilib.
Müşavirədə bankların problemli kreditləri ilə bağlı on minlərlə məhkəmə əmrinin icraata daxil olmasının iş yükünün əhəmiyyətli dərəcədə artmasına səbəb olduğu bildirilib, bu kateqoriya işlərin icrası üzrə aidiyyəti qurumlarla əlaqəli surətdə tədbirlərin görüldüyü vurğulanıb.
Məsələ ilə bağlı fikir bildirən bank sahəsi üzrə ekspert Əkrəm Həsənov qeyd etdi ki, son zamanlar bankların məhkəməyə müraciəti kütləvi hal alıb: "İş məhkəməyə çatanda çarəsiz vəziyyətdə qalan vətəndaşlar özlərini müdafiə edə bilmir. Onlar yardımsız qalanda, banklar, birmənalı olaraq, prosesi udur. Həm də banklar məhkəmə prosesini istədikləri şəkildə udur. İstənilən halda, vətəndaşın banka borcu varsa, ödəniş etmirsə, bank məhkəməyə verib udacaq. Amma söhbət ondan gedir ki, hansı məbləği tələb edəcək? Yəni bir var vətəndaş məhkəmə prosesində etiraz edib faiz dərəcələrinin çox yüksək olduğunu bildirir, bunun azaldılmasını tələb edir. Yaxud zaminin məsuliyyət daşımadığını deyir. Mübarizə aparan vətəndaşlar prosesdə nəyəsə nail olur. Məhkəmədə vətəndaşlar özlərini müdafiə edirsə, vəziyyət acınacaqlı olmur. Amma, əlbəttə, vətəndaşlar özlərini müdafiə etmirsə, vəziyyət birmənalı şəkildə bankların xeyrinə olur. Təəssüf ki, əksər hallarda məhz belədir. Vətəndaşlarda belə bir əhval-ruhiyyə var ki, bankları məhkəmədə udmaq mümkün deyil. Bu fikri banklar özləri dövriyyəyə buraxır. İstəmirlər ki, vətəndaşlar məhkəmələrdə onlara qarşı mübarizə aparsın. Amma demək olmaz ki, banklar həmişə vətəndaşları udur. Keçən həftə antikollektor bir bankı məhkəmədə udub. Biz zamini müdafiə edirdik. Məhkəmə onu zaminlik öhdəliyindən azad etdi".
Ekspertin sözlərinə görə, krediti qaytarmamağa görə vətəndaşı cinayət və ya inzibati məsuliyyətə cəlb edə bilməzlər. Bu həm beynəlxalq, həm də milli qanunvericiliyimizdə qeyd olunur. Krediti qaytarmamağa görə vətəndaş yalnız mülki məsuliyyət daşıya bilər.
Günel CƏLİLOVA
